Wachters van Verkeerswegen en Inrichtingen

Situatie op 10 mei 1940

Reglementaire benaming Wachters van Verkeerswegen en Inrichtingen | Wh Verk Weg Inr
Gardes de Voies de Communication et d’Etablissements | GVCE
Type Territoriale wachttroepen  
Ontdubbeld van n.v.t.    
Onderdeel van Territoriale Troepen en Etablissementen  
Bevelhebber Respectievelijke provinciecommandanten  
Standplaats Diverse    
Samenstelling West-Vlaanderen Iste Bataljon (Maj Kunnen) 1ste Cie (Brugge), 2de Cie (Zeebrugge), 3de Cie (Steenbrugge), 4de Cie (Izegem)
    IIde Bataljon (Maj Laevens) 1ste Cie (Kortrijk), 2de Cie (Zwevegem), 3de Cie (Wevelgem), 4de Cie (Ieper)
    IIIde Bataljon (Maj Pirotte) 1ste Cie (Oostende), 2de Cie (Nieuwpoort), 3de Cie (Veurne), 4de Cie (Pollinkhove)
    IVde Bataljon (Cdt Demeulemeester) 1ste Cie (Torhout), 2de Cie (Lichtervelde), 3de Cie (Roeselare), 4de Cie (Diksmuide)
  Oost-Vlaanderen VIIde Bataljon (Cdt Heyndrickx) 1ste en 2de Cie (Gent), 3de Cie (Melle), 4de Cie (Sint-Amandsberg)
    VIIIde Bataljon (Cdt Libbrecht) 1ste, 2de, 3de en 4de Cie (Gent)
    Xde Bataljon (Cdt Prosper Berns) 1ste Cie (Aalst), 2de Cie (Lede), 3de Cie (Denderleeuw), 4de Cie (Wetteren)
    XIde Bataljon (Major Jacobs) 1ste Cie (Zottegem), 2de Cie (Geraardsbergen), 3de Cie (Ronse), 4de Cie (Oudenaarde)
    XIIde Bataljon (Cdt Chevalier) 1ste, 2de, 3de en 4de Cie (Neutrale zone te Brussel)
    XIIIde Bataljon (Cdt Wille) 1ste Cie (Eeklo), 2de Cie (Aalter), 3de Cie (Waarschoot), 4de Cie (Zelzate)
  Antwerpen XVIIde Bataljon (Cdt Crispiels) 1ste, 2de, 3de en 4de Cie (Mechelen)
  Brabant XXIste Bataljon (Maj Anthone) 1ste Cie (Schaarbeek), 2de Cie (Ganshoren), 3de Cie (Vilvoorde), 4de Cie (Etterbeek)
    XXIIste Bataljon (Cdt Beekman) 1ste en 2de Cie (gefusioneerd, Leuven) en 3de en 4de Cie (gefusioneerd, Leuven)
    XXIIIste Bataljon (Maj Stappaerts) 1ste Cie (Tienen), 2de Cie (Diest), 3de Cie (Waver), 4de Cie (Grand-Rosière)
    XXIVste Bataljon (Cdt Tacq) 1ste Cie (Halle), 2de Cie (Tubize), 3de Cie (Nijvel), 4de Cie (Ottignies)
bewakingsdetachement in interneringskamp van Terlanen (Overijse)
    XXVste Bataljon (Cdt baron Emile
de Bernard de Fauconval de Deuken)
1ste, 2de, 3de en 4de Cie (Neutrale zone te Brussel)
  Henegouwen XXVIIste Bataljon (Cdt Henri Landrieu) 1ste Cie (Doornik), 2de Cie (Nechin), 3de Cie (Maubray), 4de Cie (Leuze)
    XXVIIIste Bataljon (Cdt Henetton) 1ste Cie (Boussu), 2de Cie (Blaton), 3de Cie (Tertre), 4de Cie (Bergen)
    XXXste Bataljon (Cdt Libert) 1ste Cie (La Louviere), 2de Cie (Soignies), 3de Cie (Bracuegnies), 4de Cie (’s Gravenbrakel)
    XXXIste Bataljon (Cdt Driessen) 1ste Cie (Piéton), 2de Cie (Manage), 3de Cie (Luttre), 4de Cie (Gosselies)
    XXXIIste Bataljon (Cdt Lebon) 1ste Cie (Charleroi), 2de Cie (Marchienne-au-Pont), 3de Cie (Châtelineau), 4de Cie (Lodelinsart)
  Luik XLIIste Bataljon (Cdt Henry) 1ste, 2de, 3de en 4de Cie (Luik)
  Namen XLVste Bataljon (Maj Petit) 1ste, 2de, 3de en 4de Cie (Namen)
    XLVIste Bataljon (Cdt Martin) 1ste Cie (Gembloers), 2de Cie (Jemeppe), 3de Cie (Bovesse), 4de Cie (Flawine)
    XLVIIste Bataljon (Cdt Jadoul) 1ste Cie (Philippeville), 2de Cie (Onhaye), 3de Cie (Saint-Gerard), 4de Cie (Mariembourg)

GVCE
Het concept van de bataljons Wachters van Verkeerswegen en Inrichtingen ontstaat in 1937 bij de reorganisatie van de slagorde van het leger in oorlogstijd. De Belgische strategie bestaat er in om bij een vijandelijke inval uit het oosten het veldleger terug te trekken tot op de K.W. Stelling en daar de hulp van de geallieerden af te wachten en de invaller het hoofd te bieden. Om de vitale verkeerswegen en infrastructuur in het gebied ten westen van deze linie te helpen beveiligen, zal gebruik gemaakt worden van de Wachters die als onderdeel van de territoriale troepen in hun eigen woongebied statische bewakingsopdrachten moeten uitvoeren om saboteurs en luchtlandingen te snel af te zijn.

Manschappen van het XLVII bataljon in januari 1940.

De manschappen voor deze wachtbataljons worden geput uit de oudste reservisten. De meeste manschappen zijn tussen de 35 en 45 jaar oud. De officieren werden reeds in september 1939 gemobiliseerd, maar onmiddellijk weer in verlof zonder wedde geplaatst. De meeste bataljons worden slechts midden januari 1940 onder de wapens geroepen na de afkondiging van Fase D van de mobilisatie. Sommige eenheden zien pas in april 1940 het daglicht. Het enige bataljon van de provincie Luik wordt op 10 mei samengebracht.

Een bataljon Wachters bestaat uit vier compagnies wachtfuseliers. Verspreid over de 25 bataljons worden een totaal van 58 zware compagnies en 42 lichte compagnies op de been gebracht. Het verschil zit in het aantal manschappen. De bataljons zijn ingedeeld per provincie en kregen hun opdrachten van hun respectievelijke Provinciecommandant.

De uitrusting van de bataljons is eerder beperkt en bestaat uit verouderde wapens en oorlogsbuit uit de vorige wereldoorlog. Bovendien is het bij de bataljons een komen en gaan omdat heel wat reservisten omwille van hun persoonlijke situatie recht hebben om huiswaarts te keren tot bij het afkondigen van de algemene mobilisatie die er pas komt wanneer de Duitsers effectief de aanval tegen België inzetten.

West VlaanderenOost VlaanderenAntwerpenBrabantHenegouwenLuikNamen

Tijdens de mobilisatie

I/GVCE
Het Iste Bataljon GVCE wordt gemobiliseerd op 13 januari te Brugge, Zeebrugge, Steenbrugge en Izegem.

II/GVCE
Het IIde Bataljon GVCE (II/GVCE) wordt gemobiliseerd op 14 januari 1940 te Kortrijk, Zwevegem, Wevelgem en Ieper.

III/GVCE
Het IIIde Bataljon GVCE (III/GVCE) wordt gemobiliseerd op 14 januari 1940 te Oostende, Nieuwpoort, Veurne en Pollinkhove.

IV/GVCE
Het IVde Bataljon GVCE (IV/GVCE) wordt gemobiliseerd op 14 januari 1940 te Torhout, Lichtervelde, Roeselare en Diksmuide.

I/GVCE
Het Iste Bataljon (I/GVCE) wordt in opdracht van het Provinciecommando West-Vlaanderen belast met de opdracht om de ‘administratief geïnterneerde buitenlanders van vijandige naties’ te bewaken. De geïnterneerden worden in Brugge in de kazerne van het 4de Linieregiment gecentraliseerd. De pelotons van Lt Bauwens en Lt Debacker van de 2Cie worden hiervoor aangeduid.

I/GVCE
Op 12 mei beslist de Minister van Justitie, Paul Janson, dat de administratief geïnterneerden  naar Frankrijk geëvacueerd moeten worden. Vanuit Brugge worden meerdere treinen naar Frankrijk gestuurd om de geïnterneerden te evacueren die in de gevangenissen van de stad waren verzameld. De eerste drie verlieten de stad tussen 15 en 17 mei met bestemming Frankrijk. De volgende treinen raakten niet verder dan Lombardsijde. De pelotons van Lt Bauwens en Lt Debacker van de 2Cie zullen deze konvooien begeleiden. Na einde opdracht worden de pelotons van Lt Bauwens en Lt Debacker aangehecht aan het 2de Versterkings- en Opleidingscentrum (2VOC) waar ze op 18 juni geïntegreerd worden in het 56ste Linieregiment (56Li).

I/GVCE
De staf van I/GVCE bevindt zich op het ogenblik van de capitulatie nog steeds te Brugge. Cdt Kunnen verneemt er het nieuws van de capitulatie.

Na de capitulatie

I/GVCE
Na zich aan de Duitsers te hebben overgegeven marcheert het I/GVCE van Brugge naar Retranchement op de Belgisch-Nederlandse grens en vervolgens naar Sluis. Te Sluis wordt I/GVCE doorgestuurd naar het Zeelands dorp Eede waar het bataljon op 9 juni gedemobiliseerd wordt.

Bibliografie en Bronnen

  1. Dossier GVCE, Sectie Classified Archives, Algemene Dienst Inlichting en Veiligheid, Ministerie van Defensie
  2. Achtergrondinformatie betreffende “administratief geïnterneerde buitenlanders van vijandige naties” kan gevonden worden in document van het SOMA “Gewillig België” geschreven door Rudi Van Doorslaer (red.) Emmanuel Debruyne, Frank Seberechts en Nico Wouters . [On Line beschikbaar]: http://www.senate.be/event/20070213-jews/doc/eindverslag.pdf [Laatst geraadpleegd op 24 september 2021].

Tijdens de mobilisatie

VII/GVCE
Het VIIde Bataljon GVCE (VII/GVCE) wordt gemobiliseerd op 14 januari 1940 te Gent, Melle en Sint-Amandsberg.

VIII/GVCE
Het VIII ste Bataljon GVCE (VIII/GVCE) wordt gemobiliseerd te Gent op 14 januari.

X/GVCE
Het Xde Bataljon (X/GVCE) wordt gemobiliseerd te Aalst op 14 januari 40.

XI/GVCE
Het XIde Bataljon (XI/GVCE) wordt gemobiliseerd te Zottegem, Geraardsbergen, Ronse en Oudenaarde op 14 januari 40.

XII/GVCE
Het XIIde Bataljon GVCE (XII/GVCE) wordt een eerste keer gemobiliseerd wanneer het Belgische leger op 27 september 1938 op versterkte vredesvoet werd gebracht. Het bataljon werd toen al bevolen door Kapitein-commandant Chevalier. Deze eerste mobilisatie verliep chaotisch. De manschappen en het kader werden allen tegelijkertijd opgeroepen. De compagniecommandanten die wel in staat waren geëncadreerde compagnies te bevelen hadden geen idee hoe ze de compagnie moesten opstarten in geval van mobilisatie. Er was geen bewapening beschikbaar evenmin konden de compagnies rekenen op voertuigen. Enkele dagen later werd de mobilisatie afgeblazen [1]. Het bataljon werd uiteindelijk voor de tweede keer   gemobiliseerd op 17 april 1940 te Dendermonde, Lokeren, Sint-Niklaas en Schellebelle. Op 20 april 1940, drie dagen na zijn oprichting, krijgt het bataljon de opdracht om de neutrale zone in Brussel te beveiligen.

XIII/GVCE
Het XIIIde Bataljon GVCE (XIII/GVCE) wordt gemobiliseerd op 18 januari te Eeklo, Aalter, Waarschoot en Zelzate.

X/GVCE
Het Xde Bataljon (X/GVCE) voert verschillende opdrachten uit in de buurt van Aalst tot 18 mei.

X/GVCE
Om 07u00 geeft de Stafchef van de Provincie Oost-Vlaanderen het bataljon de opdracht om zich naar Deinze te begeven zonder langs Gent te passeren. Het bataljon komt er in de loop van de namiddag toe maar slaagt er niet meer in om het Commando van de Provincie Oost-Vlaanderen te contacteren gezien deze staf intussen was opgedoekt. Daar de opdracht luidde om zich naar het zuidwesten te begeven, beslist de bataljonscommandant, Kapitein-commandant Berns, om verder te trekken naar Ieper.

X/GVCE
Het bataljon vertrekt uit Deinze om 03u00 in de morgen en komt later die dag in Ieper aan. Onmiddellijk na de aankomst van het bataljon in Ieper krijgt het van de Ieperse Plaatscommandant de opdracht om zich naar Frankrijk te begeven. De beweging naar Frankrijk wordt ingezet en het bataljon kantonneert de nacht van 19 op 20 mei in Kassel.

X/GVCE in Frankrijk
Wanneer het bataljon om 08u00 in Kassel klaarstaat om verder zuidwaarts te trekken komt de Officier Betaalmeester terug uit Saint-Omer met proviand. Aangezien de soldaten sinds hun vertrek uit Aalst nog niet bevoorraad werden stelt Cdt Berns het vertrek uit om hen de kans te geven iets te eten. Het oponthoud duurt een halve dag en pas in de middag wordt de terugtocht richting Rouen verder gezet. De te volgen reisweg loopt van St-Omer via Hesdin naar Abbeville. Het bataljon vertrekt geordend uit Kassel maar door talrijke verkeersopstoppingen versplinterd de bataljonscolonne. In kleine groepjes wordt verder getrokken maar de snelheid langs de baan wordt herleidt tot 2 Km per uur. Vele eenheden verliezen contact met het bataljon en worden door de Franse autoriteiten omgeleid. De duisternis is reeds ingevallen maar Abbeville is nog niet bereikt. Slecht een kleine groep van een 70-tal militairen waaronder de bataljonscommandant slaagt erin de Somme nabij Saint-Valery sur Somme over te steken, de rest van het bataljon wordt gedwongen naar het noorden terug te keren. De 1ste Compagnie (1Cie) onder bevel van Cdt Berckmans komt niet ver en wordt nog de 20ste mei in de buurt van Abbeville krijgsgevangen genomen. De 2Cie slaagt erin naar Boulogne-sur-Mer terug te keren maar de colonne wordt op 22 mei gebombardeerd door de vijandelijke luchtmacht waarbij Sgt D’Haese en de Soldaten De Bruycker, Luwaert, Van Leuven Petrus, Van Leuven Casimir, Vlaminck, Van Haverbeke, Hendrickx en Franck om het leven komen. De 3de en de 4de Cie worden eveneens op de terugtochtweg naar het noorden onderschept.

Duitse opmars van 16 tot 21 mei waarop Abbeville aan de Somme bereikt wordt.

X/GVCE in Frankrijk
Het detachement van Cdt Berns bereikt Rouen omstreeks de middag en wordt doorgestuurd naar Bois-Anzeray ten zuidwesten van Conches-en-Ouche waar ze een bivak inrichten. Het X/GVCE komt nu onder bevel van de 7de Infanteriedivisie en vangt de geïsoleerde detachementen van het I, XII, XXVIII, XXXI, XXXII, XLII, XLV en XLVI Bataljon GVCE op. Het nieuw samengestelde X/GVCE, dat een 175-tal manschappen telt, zal in Bois-Anzeray verblijven tot 26 mei. Bij een niet nader gedocumenteerd incident te Quesnoy-en-Artois ten zuiden van Hesdin sneuvelen Soldaat Lievens en Soldaat Lerminiaux [2]. Beiden waren leeftijdsgenoten en afkomstig van Kerksken, een deelgemeente van Haaltert. Ze werden begraven in een weide naast de boerderij van Monsieur Campagne.

X/GVCE in Frankrijk
Het nieuw samengestelde X/GVCE wordt ingescheept in het station van Conches om te vertrekken naar Pont-Saint-Esprit waar ze op 31 mei toekomen. 

31 mei 1940

X/GVCE in Frankrijk
Het bataljon wordt aangehecht aan het Versterkings- en Opleidingscentrum van de Ardeense Jagers (VOC/ChA) en gekantonneerd te Aiguèze nabij Pont-Saint-Esprit.

4 juni 1940

X/GVCE in Frankrijk
Het Commando van de Versterkings- en Opleidingscentra (HK/TRI) onder bevel van Luitenant-Generaal Wibier is ingegaan op een Frans verzoek om maar liefst 31.000 militairen te leveren voor het uitvoeren van veldwerken ten voordele van de Franse divisies opgesteld in tweede echelon langs de Seine, in Parijs en langs de Marne. Aan het VOC/ChA worden initieel drie werkbataljons met elk vier compagnies van 250 militairen gevraagd. Generaal-majoor Lambert duidt het 7de Regiment Ardeense Jagers (7ChA) om twee bataljons te leveren, het X/GVCE wordt aangeduid om het derde werkbataljon te leveren.

5 juni 1940

X/GVCE in Frankrijk
Het werkbataljon dat op de been gebracht wordt door het X/GVCE  zal bevolen worden door Cdt Berns die wordt bijgestaan door Luitenant graaf de Liedekerke als Adjudant-majoor. Het X/GVCE moet twee compagnies van 250 man samenstellen en zal versterkt worden met een derde compagnie geleverd door het 4de Legerdepot (4LD) en een vierde compagnie geleverd door het Bataljon Versterking van het 10de Regiment Jagers te Voet (II/10J). Het 4LD dat zich te Saint-Alexandre nabij Pont-Saint-Esprit bevindt, levert ook nog een vijfde peloton om het werkbataljon te vervolledigen. De compagnie van II/10J zal uiteindelijk het werkbataljon van Cdt Berns niet vervoegen waardoor Cdt Berns slechts kan beschikken over 797 manschappen. Het werkbataljon wordt ook aangeduid als werkbataljon Nr 5.

6 juni 1940.

X/GVCE in Frankrijk
De uiteindelijke slagorde van het werkbataljon ziet er als volgt uit:

  • Staf: Cdt Berns (bataljonscommandant), Lt graaf de Liedekerke (adjudant-majoor), Lt Bataille (administrateur), Aalmoezenier Docquier en OLt Med Delforge.
  • 1Cie: Lt Marcelle (CieComd), Lt Goffin en Lt Sternotte (pelotonscommandanten)
  • 2Cie: Cdt Poppe (CieComd), Lt Denis, Lt Pirnay en Lt De Neve (pelotonscommandanten)
  • 3Cie: Cdt Dethioux (CieComd), Lt Becquet, Lt Bivort, Lt Pleitinckx en Lt Jacob (pelotonscommandanten).

7 juni 1940

X/GVCE in Frankrijk
Het werkbataljon van X/GVCE verlaat Pont-Saint-Esprit op 7 juni met drie compagnies richting Dugny-sur-Meuse in het departement Meuse. De manschappen stijgen uit in het station van Dugny-sur-Meuse, ten zuiden van Verdun, en verplaatsen zich tijdens de nacht van 8 op 9 juni te voet naar Rupt-en-Woëvre.

9 juni 1940

Traject afgelegd door het werkbataljon van X/GVCE van 9 juni tot 19 juni 1940 (projectie op recente kaart)

Traject afgelegd door het werkbataljon van X/GVCE van 9 juni tot 19 juni 1940 (projectie op recente kaart)

X/GVCE in Frankrijk
Op 9 juni komt het werkbataljon om 04u00 toe te Rupt-en-Woëvre waar een kantonnement wordt ingenomen in afwachting van het krijgen van een opdracht van de Fransen. Cdt Berns ontmoet in de loop van de dag de Franse Général de Corps d’Armée (oftewel Luitenant-generaal) Dubuisson, militair commandant van de vesting Verdun, en krijgt de belofte dat de Fransen het bataljon zullen bewapenen en voorzien van materieel. Hij krijgt stafkaarten ter beschikking en de opdracht om zich met zijn bataljon naar Montzéville, ten westen van Verdun, te begeven. Op 10 juni verlaat het werkbataljon om 21u30 Rupt-en-Woëvre  en zet zich op weg naar zijn operatiegebied te Montzéville. Lt Adm Bataille die niet over fondsen beschikt houdt zich in hoofdzaak bezig met de bevoorrading in levensmiddelen van het werkbataljon.

X/GVCE in Frankrijk
Het werkbataljon komt
rond 01u00 toe in Nixéville-Blercourt, net ten zuiden van Montzéville, waar ze een kantonnement installeren in een bos nabij het dorp. De ganse dag wordt doorgebracht te Nixéville om de opdracht van het bataljon voor te bereiden en de nodige verkenningen uit te voeren. Het werkbataljon moet de omliggende dorpen defensief inrichten door het graven van loopgrachten en het aanleggen van anti-tank hindernissen. In de loop van de dag ontvangt het bataljon gereedschap om werkzaamheden uit te voeren.

Het gedeelte van het X/GVCE dat niet werd meegestuurd met het werkbataljon wordt op 11 juni ingelijfd bij het 7de Regiment Ardeense Jagers (7ChA) van het VOC/ChA.

12 juni 1940

X/GVCE in Frankrijk
Er wordt naar Montzéville gemarcheerd en gestart met de werkzaamheden. Te Montzéville wordt het bataljon versterkt met de compagnie van Luitenant Gobbe van het 40ste Regiment Genie (40Gn). De compagnie van Lt Gobbe alsook Lt Vande Velde en OLt Regniez worden in de getalsterkte van het werkbataljon opgenomen. Door de snelle opmars van de Duitsers moeten de werkzaamheden op 13 juni al stilgelegd worden. Om 05u00 wordt het gereedschap terug overgemaakt aan de Fransen waarop het werkbataljon om 13u00 vertrekt uit Montzéville richting Rumont. Te Lempire-aux-Bois wordt halt gehouden om in een bos kantonnementen voor de nacht op te zoeken.

X/GVCE in Frankrijk
Het bataljon komt onder bevel te staan van de Franse Colonel Sapeau die het bevel geeft door te marcheren tot Le Petit Rumont waar in de bossen gekantonneerd wordt tijdens de nacht van 14 op 15 juni. Die bewuste nacht komt de Franse Colonel Sapeau om het leven door een persoonlijk ongeval met zijn dienstwapen nadat hij het nieuws heeft vernomen van de inname van Parijs door de Duitsers. Het bataljon verliest hiermee alle contact met het HK van LtGen Dubuisson. Op 15 juni wordt een ganse dag gerust in het kantonnement te Rumont.
Bij een niet nader gedocumenteerd incident raakt OLt Jacob van 4LD gewond. Hij wordt nog overgebracht naar Bar-le-Duc waar hij aan zijn verwondingen overlijdt. In de loop van de  dag passeert het werkbataljon van het Bataljon Instructie van het 12de Regiment Jagers te Voet (I/12J) Rumont.  De nacht van 15 op 16 juni wordt nog in Rumont doorgebracht waarna de volgende ochtend via Sampigny doorgemarcheerd wordt  naar Marbotte waar kantonnementen worden ingenomen voor de nacht.

17 juni 1940

Het Château de Boucq waar het werkbataljon van X/GVCE kantonneerde tijdens de nacht van

Het Château de Boucq waar het werkbataljon van X/GVCE kantonneerde tijdens de nacht van 17 op 18 juni

X/GVCE in Frankrijk
Er wordt gedurende de ganse dag gemarcheerd van Marbotte naar Boucq waar kantonnementen worden opgezocht in het park van het Château de Boucq. Vanuit Boucq stuurt Cdt Berns Luitenant Singelyn (TBC) als verbindingsofficier naar het HK van LtGen Dubuisson, maar de verbinding kan niet hersteld worden want de luitenant wordt op de terugweg van het HK naar Boucq krijgsgevangen genomen.
in de ochtend van 18 juni beslist Cdt Berns dan maar op eigen initiatief om verder naar het zuiden te marcheren via Toul en Crécey tot Xirocourt waar gekantonneerd wordt. Te Toul maakt het bataljon contact met de Duitse voorhoede zonder verliezen te lijden. De Duitse voorhoede bekommert zich niet om het werkbataljon en zet zijn verkenningsopdracht verder. Wanneer het bataljon Vézelise passeert wordt het dorp gebombardeerd. Hierbij komen naast Korporaal Dion en Soldaat Guibert van het peloton genie ook nog 17 Franse soldaten en 25 burgers om het leven. Na de nacht te Xirocourt te hebben doorgebracht wordt op 19 juni na een mars van 160 kilometer Chambres bereikt. Hier wordt het werkbataljon van X/GVCE om 20u00 omsingeld en in zijn geheel krijgsgevangen genomen. Cdt Berns weet aan gevangenschap te ontsnappen en zoekt een eigen weg terug naar het zuiden. Hij wordt uiteindelijk door de Duitsers gegrepen te Mancey op enkele kilometer van wat later de demarcatielijn met het niet bezette deel van Frankrijk zal zijn. Op 19 juni houdt X/GVCE op te bestaan. 

20 juni 1940

X/GVCE in Frankrijk
Het uitsturen van de werkbataljons was slecht voorbereid en de uitvoering van de opdracht liep volledig in het honderd. De terugkeer van de werkbataljons van het VOC/ChA naar Pont-Saint-Esprit verliep niet van een leien dakje. Het werkbataljon van X/GVCE is zelfs nooit teruggekeerd en in zijn geheel krijgsgevangen genomen. 

Bibliografie en Bronnen

  1. Verslag opgesteld door Cdt Chevalier naar aanleiding van de mislukte mobilisatie van september 1938 met enkele aanbevelingen over hoe het de volgende keer best aangepakt wordt. Het verslag werd geschreven in oktober 1938 en was gericht aan de commandant van het rekruteringsbureau van Dendermonde.
  2. Achtergrondinformatie over de Soldaten Lerminiaux, Lievens en Van Haverbeke is te vinden in het artikel “Gesneuvelde soldaten WOI en WOII van Haaltert“, door René De Troyer, uitgegeven door Heemkundige kring Haaltert, 2005 [On Line beschikbaar]: http://www.hkhaaltert.be/data/Roger%20De%20Troyer%20-%20Gesneuvelde%20soldaten%20%20-%20volledig.pdf   [Laatst geraadpleegd 30 augustus 2021].
  3. Hoofdstuk VOC/ChA van het synthesedocument betreffende de eenheden van het EM/TRI. In dit document zit een beschrijving van de uitzending van het werkbataljon van het X/GVCE.  Het synthesedocument bevindt zich in het archief van de Sectie Classified Archives, Algemene Dienst Inlichting en Veiligheid, Ministerie van Defensie.
  4. Handgeschreven verslag opgesteld in het Frans door Lt Pirnay, aangehecht aan de Cie Depot Hulptroepen. Het verslag van Lt Pirnay is zeer summier over de veldtocht zelf maar beschrijft gedetailleerd de terugtocht van het werkbataljon van X/GVCE onder bevel van Cdt Berns. Hij was er pelotonscommandant van het 2de Peloton van de 2Cie van Cdt Pope (TBC). Het verslag bevindt zich in het dossier van het 4LD bij de Sectie Classified Archives, Algemene Dienst Inlichtingen en Veiligheid, Ministerie van Defensie. 
  5. Getypt verslag opgesteld in het Frans op 29 juni 1945 door Lt Bataille administrateur van het 5de Legerdepot en toegevoegd aan het werkbataljon van het X/GVCE. Het verslag bevindt zich in het dossier van het 5LD bij de Sectie Classified Archives, Algemene Dienst Inlichtingen en Veiligheid, Ministerie van Defensie. 
  6. Achtergrondinformatie over de mobilisatie van de bataljons GVCE door Ere-Majoor Res Georges Rhodius in Bulletin Périodique de la Fraternelle des GVC. Georges Rhodius was Luitenant van de reserve bij het XIII/GVCE en werd op 30 mei krijgsgevangen genomen om op 10 juni terug vrijgelaten te worden te Brasschaat.
  7. Dossier GVCE, Sectie Classified Archives, Algemene Dienst Inlichting en Veiligheid, Ministerie van Defensie
  8. L’armée belge de France en 1940, door Jean Jamart Col BEM Hre, 1994, uitgeverij Schmitz, Bastogne, p 117.

Tijdens de mobilisatie

XVII/GVCE
Het XVIIde Bataljon GVCE (XVII/GVCE), als enige bataljon GVCE in Antwerpen, werd gemobiliseerd op 18 januari te Mechelen.

XVII/GVCE
In de Prekerskazerne, de Adjudant Macheleinkazerne (kazerne 9 – 10) en de Kazerne Generaal Drubbel (oftewel Sint-Joriskazerne) te Antwerpen wordt een verzamelcentrum voor ‘administratief geïnterneerde buitenlanders van vijandige naties’ ingericht. Het betreft hoofdzakelijk Duitsers die zich in Antwerpen bevinden en die zich bij het uitbreken van de oorlog moesten melden bij de verschillende politiebureaus te Antwerpen. In veel gevallen betrof  het Duitse joden gevlucht voor het nazi-regime. Allen werden ze in hechtenis genomen (administratief geïnterneerd) en samengebracht in de drie Antwerpse kazernes waar detachementen van het XVIIde Bataljon allicht voor de omkadering en bewaking zorgden (TBC) [1].

XVII/GVCE
Ook in Antwerpen moeten de geïnterneerde buitenlanders naar Frankrijk worden geëvacueerd. Onder begeleiding van enkele pelotons van het XVIIde Bataljon worden de gevangenen naar het Centraal-station gebracht. Hier wachten twee treinen van de SNCF die het 7de Franse Leger naar Nederland hadden gebracht. De eerste trein vertrekt om 15u00, de tweede een half uur later. Vanaf dit station is het IIde Bataljon van het 56ste Linieregiment (II/56Li), die op dezelfde trein stapt van de geïnterneerden, verantwoordelijk voor de bewaking en de omkadering van de gevangen tot de bestemming in Zuid-Frankrijk bereikt wordt. Een beperkt detachement van XVII/GVCE wordt meegestuurd vanaf het station Antwerpen-Zuid.

Ten noorden van Antwerpen wordt het Nederlandse leger samengedrukt door de vijand. Heel wat Nederlandse militairen vluchten dan ook België binnen. Op twee locaties te Antwerpen wordt een verzamelcentrum voor gevluchte Nederlandse militairen ingericht. In de Luchtbalkazerne en in de kazerne Generaal Drubbel (oftewel Sint-Joriskazerne) zorgen de aldaar ingekwartierde detachementen van het XVIIde Bataljon voor de omkadering.

Na de capitulatie

Bibliografie en Bronnen

  1. Achtergrondinformatie betreffende “administratief geïnterneerde buitenlanders van vijandige naties” kan gevonden worden in document van het SOMA “Gewillig België” geschreven door Rudi Van Doorslaer (red.) Emmanuel Debruyne, Frank Seberechts en Nico Wouters . [On Line beschikbaar]: http://www.senate.be/event/20070213-jews/doc/eindverslag.pdf [Laatst geraadpleegd op 22 april 2018].
  2. Dossier GVCE, Sectie Classified Archives, Algemene Dienst Inlichting en Veiligheid, Ministerie van Defensie.
  3. L’armée belge de France en 1940, door Jean Jamart Col BEM Hre, 1994, uitgeverij Schmitz, Bastogne, p 117.

Tijdens de mobilisatie

XXI/GVCE
Het XXIste Bataljon GVCE (XXI/GVCE) wordt gemobiliseerd op 1 maart 1940 te Schaarbeek, Ganshoren, Vilvoorde en Etterbeek. Gedeeltelijke slagorde van het bataljon (gebaseerd op documenten uit het archief):

  • Staf: Majoor Anthone (bataljonscommandant), 
  • 1Cie: Cdt Ruelle (compagniecommandant – TBC), Lt Vindevogel (pelotonscommandant)
  • 2Cie: Lt Flameng (compagniecommandant) en de luitenanten Somers, Van Hollebeke en de Ville (pelotonscommandanten), Lt Adm Frère
  • 3Cie: TBC
  • 4Cie: Lt de Marchi, Lt Lavallée, Lt Colette (TBC) en Lt Wackers (pelotonscommandanten)

XXII/GVCE
Het XXIIste Bataljon GVCE (XXII/GVCE) wordt gemobiliseerd op 14 januari 1940 te Leuven. Op 1 maart wordt de 1Cie met de 2Cie gefusioneerd, op 5 april wordt de 3Cie met de 4Cie gefusioneerd. Op 16 april voert het bataljon een korte kaderoefening uit met het 8ste Bataljon Genie (8Gn) te Heverlee.

XXIV/GVCE
Het XXIVste Bataljon GVCE (XXIV/GVCE) wordt eveneens een eerste keer gemobiliseerd in september 1938 bij het op oorlogsvoet brengen van het Belgische leger. Het bataljon wordt voor een tweede keer gemobiliseerd op 23 januari 1940 te Halle, Tubeke, Nijvel en Ottignies. Een detachement van de 4Cie van XXIV/GVCE, onder bevel van Kapitein-commandant Serckx en bestaande uit vier officieren en 120 manschappen, wordt reeds tijdens de mobilisatie in versterking gegeven van de Administratieve Compagnie der Interneringskampen. Deze compagnie stond in voor de bewaking van geïnterneerde militairen van buitenlandse nationaliteit die om welke reden dan ook (bijvoorbeeld piloten van Duitse, Franse en Britse vliegtuigen die in België een noodlanding moesten maken tijdens de schemeroorlog) onze landsgrens zijn overgestoken en werden opgepakt en geïnterneerd. Het detachement van de 4Cie stond in voor de bewaking van Britse en Franse officieren die werden geïnterneerd in het preventorium van Terlanen nabij Overijse.

XXV/GVCE
Dit bataljon werd voor een tweede en definitieve keer gemobiliseerd op 16 april 1940 te Brussel. Het bataljon zal vanaf zijn oprichting samen met XII/GVCE  instaan voor de bewaking van de neutrale zone in Brussel.

Inzetzone van de 2Cie van XXI/GVCE te Brussel.

Inzetzone van de 2Cie van XXI/GVCE te Brussel.

XXI/GVCE
De vier compagnies van het Brusselse XXIste Bataljon (XXI/GVCE), bevolen door Majoor Anthone, worden aangevuld met versterkingen die bij de afkondiging van de algemene mobilisatie nog worden opgeroepen. De compagnies gaan verder met het bewaken van de hun toegewezen vitale punten.

  • 1/XXI
    De 1ste Compagnie, onder bevel van Cdt Ruelle (TBC), heeft zijn CP opgesteld te Schaarbeek. Het peloton van Lt Vindevogel van de 1Cie beveiligt een aantal bruggen van de spoorlijn Brussel-Oostende. Onder meer te Wambeek de spoorbrug , het spoorviaduct van Sint-Anna-Pede [1], te Anderlecht de sluis op het Kanaal Brussel-Charleroi en de vlakbij gelegen spoorbrug over het Kanaal Brussel-Charleroi en het station Brussel-West.
  • 2/XXI
    De 2de Compagnie heeft wachtposten te Schaarbeek aan het station, de gasfabriek (oftewel usine à gaz) en elektriciteitscentrale aan de Square Julien de Trooz, de metalen spoorbrug over het Kanaal van Willebroek ter hoogte van de Square Jules de Trooz, het waterzuiveringsstation aan de Heizel en het waterpompstation te Mutsaard. Op 10 mei wordt de Usine à Gaz gebombardeerd. Er vallen vijf burgerslachtoffers, bij de 2Cie vallen geen verliezen te betreuren.
  • 4/XXI
    De 4de Compagnie die zich in Etterbeek bevindt krijgt een bijzondere opdracht. Zij moeten de “ buitenlanders van vijandige naties”, die zich moesten aanmelden op de gemeentehuizen van  Ukkel en Elsene en vervolgens door de politie geïnterneerd werden, verzamelen in de Géruzet Kazerne, de Rolin Kazerne en in het Klein Kasteeltje. Het 34 man sterke peloton van Luitenant Res de Marchi is verantwoordelijk voor de bewaking van de 1.500 geïnterneerden verzameld in de Rolin Kazerne terwijl het peloton van Luitenant Lavallée, eveneens 34 man sterk, verantwoordelijk is voor de 1.500 geïnterneerden verzameld in de Géruzet Kazerne. Het peloton van Luitenant Colette (en/of Lt Wackers – TBC) wordt belast met de bewaking van een aantal administratief geïnterneerde buitenlanders die zich te Brussel hadden aangemeld en in het Klein Kasteeltje werden verzameld [2]. Generaal Lemercier, Provinciecommandant van de Provincie Brabant, tevens bevelhebber van de stad Brussel en in die hoedanigheid verantwoordelijk voor de hele operatie, bracht meerdere bezoeken aan de betrokken kazernes.

Deze opdrachten worden uitgevoerd tot en met 16 mei.

XXII/GVCE
De Leuvense wachters bewaken een hele reeks locaties in en om de stad. De 1ste Compagnie heeft onder meer wachtposten aan het Leuvense justitiepaleis, de brug van de Tiensesteenweg, het station van Leuven en de staalfabriek van de Ateliers de la Dyle, de gasfabriek en de installaties van Shell aan de vaart. Het bataljon meldt ook wachtposten uitgezet te hebben in Sint-Joris-Weert, Terbank en Volmolen en het Waals-Brabantse Précot. Rond 18u30 wordt de Tiensesteenweg een eerste keer gebombardeerd. Er valt één gewonde bij het XXII/GVCE.

XXIII/GVCE

  • 2/XXIII
    De 2de Compagnie van het XXIIIste Bataljon heeft zijn standplaats te Diest en staat onder het bevel van Luitenant Kirkpatrick, een reserveofficier die als advocaat in Brussel werkt. Op 10 mei 1940 is Robert Kirkpatrick met vakantie in Zwitserland waar hij het nieuws van de Duitse inval verneemt. Hij spoedt zich onmiddellijk naar ons land in zijn persoonlijke auto. Intussen wordt te Diest het bevel over de compagnie waargenomen door Luitenant Rossaert. Rossaert begeeft zich tijdens de ochtend naar de Citadel van Diest om er zijn instructies in ontvangst te nemen en ontmoet vervolgens de manschappen van de compagnie in de Middenschool aan de Albert I Straat die als verzamelplaats voor de plaatselijke wachters is aangeduid. De manschappen ontvangen er hun ontbrekende uitrusting. Als belangrijk verkeersknooppunt wordt Diest intussen regelmatig gebombardeerd door de Luftwaffe.

XXIV/GVCE
De bataljonsstaf en de 3de Compagnie (3Cie) bevinden zich te Nijvel in de oude muziekacademie in de Rue du Wichet.

  • 3/XXIV
    De detachementen van de 3Cie stonden opgesteld te Nijvel en op verschillende verkeersknooppunten tussen Nijvel en Brussel. Zo bevonden zich telkens een zevental soldaten in het station Nivelles-Est, het station van Baulers, te Alzémont, Fonteny, Vieux-Genappe en op spoorwegbruggen in de Brusselse voorstad. De 3Cie wordt bevolen door Cdt Willaime, lesgever in de Normaalschool van Nijvel. Hij werd bijgestaan door 1Sgt Devière.
  • 4/XXIV
    In het interneringskamp van Terlaenen worden bij het uitbreken van de oorlog de geïnterneerde Fransen en Britten overgemaakt aan hun respectievelijke ambassades. De Duitse geïnterneerden worden vanaf nu beschouwd als krijgsgevangenen en worden overgebracht naar de Majoor Weylerkazerne in Brugge. Het detachement van Cdt Serckx blijft in versterking van de Administratieve Compagnie en verhuist mee naar Brugge.

XXV/GVCE
De compagnies zijn op 10 mei nog steeds verantwoordelijk voor de beveiliging van de neutrale zone rond het parlement en het koninklijk paleis te Brussel.

Een wachtpost van de GVCE.

XXII/GVCE
Zoals voorzien in de geallieerde plannen, ontplooit de Britse 3th Infantry Division zich te Leuven. Aan de brug van de Tiensesteenweg komt Britse luchtafweer te staan en zet de Britse genie zich aan het werk voor het ondermijnen van het kunstwerk. Bovendien is ook het 5de Regiment Jagers te Voet nog aanwezig. De GVCE loopt er nutteloos bij en besluit zijn wachtpost aan de brug te sluiten. Ook de wachtposten ten zuiden van de stad worden teruggeroepen na aankomst van de Britten. Het bataljon stuurt een detachement uit naar Veltem om de zendmast van het NIR te gaan bewaken. De 1ste Compagnie wordt tijdens de avond overgebracht naar nieuwe kantonnementen in de school aan de Koning Albertlaan. Omstreeks 22u00 worden ook de wachtposten aan de Ateliers de la Dyle, de gasfabriek en het depot van Shell ontruimd. Alle wachtposten van de 1ste en de 2de Compagnie brengen de nacht door in hun kantonnementen.

XXIII/GVCE

  • 2/XXIII
    Bij de 2Cie worden de opdrachten verdeeld. Het 1ste Peloton wordt vanaf 09u00 uitgestuurd om zijn wachtposten in te nemen. Het 2de peloton verlaat de Middenschool vanaf 13u00 om zich op te stellen op de voorziene punten doorheen de stad. Een uur later komt een wachter per fiets aan vanuit Tienen. Hij heeft de orders bij van Majoor Stappaerts voor de 2de Compagnie. Stappaerts is bijzonder vaag en vraagt aan Luitenant Rossaerts om de dienst zo goed mogelijk waar te nemen en om ‘op eigen initiatief te handelen’. Intussen is de aftocht van het veldleger van het Albertkanaal naar de K.W. Stelling in volle gang en krioelt het te Diest van militairen. De Belgische cavalerie zal aan de Demer en de Gete een tijdelijke stelling bemannen om de terugtocht naar de K.W. Stelling te dekken. Rossaerts begrijpt dat zijn manschappen te Diest geen nuttige taken kunnen verrichten en stuurt om 21u00 het 1ste Peloton naar Zichem. Het 2de Peloton kantonneert in de Middenschool. Luitenant Kirkpatrick is eerder op de dag ons land binnengereden en kan die avond Diest bereiken. Hij slaagt er evenwel niet in om zijn compagnie terug te vinden.

XXIV/GVCE
Nijvel ligt in het operatiegebied van het Franse IIIde Legerkorps dat langsheen de Dyle stelling ten zuiden van Waver zal postvatten. Het XXIV/GVCE krijgt dan ook te maken met grote groepen Franse soldaten die aangekomen zijn in ons land.

  • 3/XXIV
    Het station van Baulers nabij Nijvel wordt gebombardeerd door één enkel vliegtuig zonder grote schade aan te richten.

XXI/GVCE

  • 4/XXI
    Op 12 mei verlaten minstens drie treinkonvooien met “geïnterneerde buitenlanders van vijandige naties” Brussel. Deze drie treinen vervoerden alleszins het leeuwendeel van de onderdanen van vijandelijke mogendheden die in Brussel waren geïnterneerd. Eén van die konvooien vertrok om 20u00 uit Etterbeek en nam de 1.530 onderdanen van vijandelijke mogendheden uit de Kazerne Rolin mee. De bewaking bleef in handen van Luitenant de Marchi en zijn manschappen. Tijdens een stop in Ath wordt de trein van de Marchi door Duitse vliegtuigen bestookt. Het bombardement kostte het leven aan zeven gevangenen, er vielen ook enkele gewonden te betreuren. Tijdens het bombardement weten een aantal gevangenen te ontsnappen maar worden achternagezeten door hun bewakers en terug ingerekend [3]. De trein zet zijn tocht verder naar Tourcoing waar de luitenant de bewaking aan de Franse overheden wou overdragen. In Tourcoing geeft de prefect van het Département du Nord Lt de Marchi echter opdracht om zelf voor het escorte te blijven zorgen. De officier belde met de leiding in Brussel en kreeg het bevel om de instructies van de prefect uit te voeren. De trein zet zijn tocht verder van Tourcoing via Orléans en Saumur naar het Camp du Faugas, in de buurt van Toulouse. Hier draagt Lt de Marchi de geïnterneerden op 17 mei over aan een officier van het Franse leger. In het Camp de Faugas wordt de nacht van 17 op 18 mei doorgebracht waarna het Peloton de Marchi terugkeert naar België. Ter hoogte van Parijs vernemen ze dat de terugtochtweg naar België is afgesneden en dat de Duitsers zich reeds te Abbeville bevinden. Het peloton wordt vanuit Parijs doorgestuurd naar Narbonne. De 1.300 tot 1.500 geïnterneerden van de Kazerne Géruzet vertrokken om 22u00, dus twee uur na die van de Kazerne Rolin. Zij zullen over het hele traject begeleid worden door Luitenant Lavallée en zijn manschappen. Hun trein ging naar Doornik, waar ze de volgende dag aankwamen. Maar in plaats van de geïnterneerden zoals gepland over te dragen aan de militairen van het IIIde Bataljon van het 3de Regiment Hulptroepen (III/3HuT), kreeg Lt Lavallée een nieuwe opdracht; hij moet de geïnterneerden zelf naar Midden-Frankrijk brengen, naar L’Isle Jourdain. Tijdens een stop in Le Mans kreeg zijn peloton versterking van een twaalftal Franse soldaten. De pelotons van Lt de Marchi, Lt Lavallée en Lt Wackers (TBC) komen uiteindelijk op 29 mei samen te Narbonne.  Luitenant Colette bijgestaan door Lt Dubois van het IIIde Bataljon van het 9de Regiment Hulptroepen van het Leger (III/9HuTL) is verantwoordelijk voor de begeleiding van het derde treintransport. Hij zal zich tijdens het transport laten opmerken door zijn bijzonder hardvochtig optreden jegens de gevangenen. Het detachement zal zeven dagen later, na heel wat omzwervingen,  een tussenstop maken in Orléans [4]. Het kamp  van Orléans was niet ingericht om deze mensen op te vangen en de omstandigheden in het kamp waren dan ook erbarmelijk. De weggevoerden verbleven er enkele dagen en vertrokken dan opnieuw naar het zuiden van Frankrijk waar de gevangen worden overgedragen aan het Franse leger in het Camp d’Argelès nabij Perpignan. Tijdens de reis worden de waardevolle spullen van de geïnterneerden ingezameld zonder hen een ontvangstbewijs te geven of een lijst op te stellen. Lt Dubois levert bij aankomst in Frankrijk de bezittingen van de weggevoerden af op de Generale Staf der Versterkings- en Opleidingstroepen (HK/VOC) te Montpellier waar ze in bewaring worden genomen in afwachting van verdere instructies betreffende de bestemming van de fondsen en goederen. De totale waarde van de in beslag genomen goederen werd geschat op 2 miljoen Belgische Frank. Het peloton van Lt Colette wordt na einde opdracht aangehecht bij het 2de Versterkingings- en Opleidingscentrum (2VOC).

XXII/GVCE
Het verdere verblijf te Leuven van het XXII/GVCE is niet langer nodig nu de stad bij de terugtocht van het veldleger naar de K.W. Stelling in de frontlinie zal komen te liggen. Het bataljon wordt teruggetrokken naar Erps-Kwerps en wordt hier stand-by gehouden. De wacht aan de zendinstallatie te Veltem wordt nog wel verder gezet.

XXIII/GVCE

  • 2/XXIII
    Bij de 2Cie wordt het 1ste Peloton omstreeks 03u00 doorgestuurd naar Scherpenheuvel. Ook het 2de Peloton heeft intussen ook Diest verlaten. Even na 05u00 stuurt Rossaerts een patrouille per fiets terug naar Diest, maar de manschappen kunnen de stad niet bereiken omdat de brug op de baan naar Schaffen reeds is vernield door de Belgische genie. De beide pelotons worden die ochtend naar Rillaar gezonden. Wanneer de manschappen hier rond 10u00 aankomen, staat de genie klaar om het kruispunt in het midden van het dorp op te blazen. Zonder verdere instructies laat Rossaerts verder marcheren naar Wezemaal via Houwaart en Vlasselaar. Luitenant Kirkpatrick is intussen nog steeds op zoek naar zijn manschappen.

XXII/GVCE
De 1ste Compagnie moet 150 manschappen naar de Sint-Annakazerne te Laken sturen om de wachtcompagnie van het koninklijk park af te lossen. De rest van de compagnie is op dat ogenblik nog van wacht te Veltem, maar zal Brussel verlaten na aflossing door de 2de Compagnie.

XXIII/GVCE

  • 2/XXIII
    Na een overnachting te Wezemaal, willen de manschappen van de 2de Compagnie zo snel mogelijk de veilige linies van de K.W. Stelling bereiken. Om 07u00 zijn de beide pelotons op weg naar Kessel-Lo. Een tweetal uur later stuit de compagnie op enkele stafofficieren van de 1ste Infanteriedivisie. Die geven Luitenant Rossaerts het bevel om via Rotselaar, Werchter en Haacht naar Keerbergen te trekken. De manschappen marcheren de ganse dag door.

XXII /GVCE
Tijdens de namiddag trekt ook de 2de Compagnie richting Brussel. Het ganse bataljon bevindt zich nu in de Sint-Annakazerne te Laken.

XXIII/GVCE

  • 2/XXIII
    Nog tijdens de nacht wordt de 2de Compagnie doorgestuurd vanuit Keerbergen naar Rijmenam waar op dat ogenblik het 6de Linieregiment heeft postgevat aan de K.W. Stelling. Het 6de Linieregiment (6Li) heeft liever geen overtollige manschappen in zijn ondersector en stuurt Rossaerts en de zijnen om 02u00 de baan op naar Zemst. Alle Belgische eenheden die niet nodig zijn voor de verdediging van de K.W. Stelling moeten zich immers achter het Kanaal van Willebroek in veiligheid stellen. Die middag kan Luitenant Kirkpatrick uiteindelijk zijn eenheid bijbenen. Luitenant Rossaert noteert in zijn velddagboek dat hij om 14u00 het bevel heeft overgedragen.

XXIV/GVCE
De stad Nijvel wordt, als belangrijk verkeersknooppunt, om 13u15 aangevallen door de Luftwaffe en ondergaat een zwaar bombardement. Vooral het stadscentrum wordt getroffen. Tijdens het bombardement komt de Soldaat Michaux om het leven. Meerdere militairen van het XXIV/GVCE raken tijdens het bombardement gewond, de Soldaten Pinchart en Polet overlijden later aan hun verwondingen. De Fransen willen de GVCE weg uit de stad. Kapitein-commandant Tacq moet zijn 3de en 4de Compagnie doorsturen naar Aalst. Beide compagnies worden te Aalst in onderhoud geplaatst bij het plaatselijke Xde Bataljon. Tacq verplaatst zijn bataljonsstaf naar Halle vindt een onderkomen in Chateau Blondeau.

 

De GVCE van Thuin in maart 1940.

XXII/GVCE
De wachters worden te Brussel opnieuw aan het werk gezet. Er worden ploegen uitgezet ter bewaking van het stadhuis, het paleis van de gouverneur van Brabant en het depot van Shell aan de Fernand Demetskaai.

XXIII/GVCE

  • 2/XXIII
    Kirkpatrick heeft nu opnieuw het roer in handen en laat zijn compagnie naar Brussel marcheren, waar Majoor Stappaerts zou teruggevonden kunnen worden. Via het plaatscommando kan inderdaad contact gemaakt worden met de bataljonscommandant. Stappaerts heeft echter bevelen voor zijn eenheid en kan Kirkpatrick alleen meedelen dat hij volgens de instructies van de provinciecommandant Generaal-Majoor Lemercier op eigen initiatief dient te handelen. De compagnie blijft de rest van de dag ter plaatse.

XXI/GVCE
De hoofdstad wordt ontruimd nu het veldleger de K.W. Stelling zal opgeven. De Britse troepen gaan over tot de vernieling van heel wat spoor- en wegbruggen in het Brusselse. Het XXIste bataljon verlaat aan het eind van de dag de hoofdstad. De volgende bestemming voor de XXI/GVCE is Deinze. Deze verplaatsing zal door de bataljonsstaf uitgevoerd worden tijdens de nacht van 16 op 17 mei.

  • 1/XXI
    De 1ste Compagnie trekt naar Ternat.
  • 2/XXI
    De 2de Compagnie vertrekt om 19u00 te voet uit Brussel en marcheert richting Hekelgem nabij Aalst. De verplaatsing zal de ganse nacht in beslag nemen.

XXII/GVCE
Alle wachtposten worden rond 10u00 teruggeroepen naar de Sint-Annakazerne. Om 14u30 volgt het vertreksein en zet het bataljon zich op weg naar Lebbeke. De dagmars naar Lebbeke is een bijzonder gevaarlijke bedoeling en de manschappen moeten meermaals de gracht induiken op zoek naar dekking tegen Duitse vliegtuigen. Het bataljon overnacht te Lebbeke.

XXIII/GVCE

  • 2/XXIII
    Tijdens de vroege nacht verneemt Kirkpatrick via de staf van het Cavaleriekorps dat hun Transportkorps zich terugtrekt naar het westen. De compagniecommandant besluit dan maar om deze terugtocht te vervoegen en laat even na middernacht de tocht naar Grimbergen aanvatten. Grimbergen blijkt echter propvol militairen te zitten en de 2de Compagnie kan er niet kantonneren en moet verder marcheren. Omstreeks 03u30 vinden de manschappen een onderkomen in de dorpscinema van Wolvertem. De uitgeputte manschappen vallen er onmiddellijk in slaap en blijven de ganse dag in het dorp. Die middag schrijft Kirkpatrick toch nog in zijn veldboekje dat hij de manschappen laat oefenen in het manipuleren van hun wapens en gasmaskers. Op de baan naar Merchtem wordt het intussen steeds drukker. Tijdens de komende nacht zal het veldleger de K.W. Stelling verlaten en alle eenheden die rond het Kanaal van Willebroek lagen, zijn reeds begonnen aan de terugtocht naar Gent.

XXIV/GVCE
De Luftwaffe voert verschillende raids uit op de stad Halle. Drie manschappen van de XXIV/GVCE verliezen alle kalmte en moeten in shock naar Brussel afgevoerd worden. Halle ligt in de Britse legerzone en wanneer de Britten laten weten dat om 17u00 de brug over de Zenne te zullen opblazen, verzamelt het bataljon op de linkeroever. Kapitein-commandant Tacq en de rest van het bataljon verplaatsen zich naar Aalst. De ongeveer 65 manschappen die over een fiets beschikken, vertrekken in een afzonderlijke groep.

XXV/GVCE
Het bataljon verlaat Brussel tijdens de nacht van 16 op 17 mei en verplaatst zich naar Asse.

XXI/GVCE
Het bataljon wordt gehergroepeerd in Deinze waar de rest van de dag en de daaropvolgende nacht gerust wordt.

  • 2/XXI
    De 2cie komt om 06u00 ’s morgens toe te Hekelgem. Er wordt gelogeerd in gebouwen van de gemeenten. In de ochtend wordt een vrachtwagen uitgestuurd richting Brussel om achterblijvers op te halen. Te Hekelgem worden twee vrachtwagens opgeëist die de compagnie ’s avonds nog transporteren naar Deinze waar ze voor middernacht nog toekomen. Te Deinze worden bij burgers kantonnementen voor de nacht van 17 op 18 mei opgezocht. Lt de Ville blijft als achterwacht te Hekelgem tot de Britten het dorp rond middernacht verlaten. Hij vervoegt Deinze als laatste van het bataljon rond 04u00 in de morgen van 18 mei.  

XXII/GVCE
Het Leuvense bataljon wordt doorgestuurd naar Lokeren. De manschappen verlaten Lebbeke vanaf 05u00 en komen tijdens de voormiddag aan te Lokeren. De compagnies worden ingekwartierd. Bij een luchtaanval op de kantonnementen van de 1ste Compagnie worden de gebouwen zwaar beschadigd. De manschappen zijn gelukkig op dat ogenblik op straat opgesteld om hun soldij te ontvangen en kunnen aan het korte bombardement ontsnappen.

XXIII/GVCE

  • 2/XXIII
    Nadat de 2de Compagnie de ganse nacht heeft toegekeken hoe de troepen van het Cavaleriekorps door Wolvertem getrokken zijn, besluit Kirkpatrick mee te reizen met enkele batterijen van het 9A en het 10A die naar Sint-Niklaas onder weg zijn. De 2de Compagnie verlaat Wolvertem rond 07u00. Luitenant Kirkpatrick heeft intussen vernomen dat reeds op 14 mei de stad Brugge aangeduid werd als algemene verzamelplaats voor de eenheden van de Wachters van Verkeerswegen en Inrichtingen en hij gaat dan ook op zoek naar de beste manier om deze stad te bereiken. Via Dendermonde en Grembergen bereikt de 2de Compagnie rond 14u00 de gemeente Hamme waar een onderkomen gevonden wordt in de danszaal.

XXIV/GVCE
Het bataljon verblijft tijdens de voormiddag rond Aalst en ontvangt vervolgens het bevel om Izegem te vervoegen.

XXI/GVCE
De wachters brengen de nacht van 17 op 18 mei door te Deinze. Het bataljon wordt omstreeks 08u00 met opgeëiste vrachtwagens doorgestuurd naar Kortrijk en bereikt deze stad rond het middaguur. Tijdens de avond worden de compagnies verplaatst naar Geluwe om de nacht van 18 op 19 mei bij burgers door te brengen.

XXII/GVCE
Om 15u30 krijgt het bataljon de opdracht om naar Hillare te verhuizen.

XXIII/GVCE
De 2de Compagnie wil aanvankelijk nog steeds naar Sint-Niklaas, maar verneemt via de staf van de 5de Infanteriedivisie dat de eenheden van deze formatie die zich in de buurt bevinden zich naar Gent terugtrekken. Luitenant Kirkpatrick besluit dezelfde route te volgen. De manschappen belanden uiteindelijk in Tielt en zoeken rond 19u00 een onderkomen in het plaatselijke college. In de stad is er een druk verkeer van Belgische en Franse eenheden op weg richting Diksmuide.

XXIV/GVCE
De provinciestaf van West-Vlaanderen stuurt het bataljon naar Bulskamp. Het eerste detachement van de eenheid komt aan in dit dorp rondom 16u30. De bagage werd echter in Izegem op een goederentrein geladen, die bij gebrek aan een locomotief nog niet vertrokken is. Bovendien ligt het station van Izegem op een door het Franse leger gebruikte evacuatieroute naar het zuiden en moet de GVCE dan ook wachten tot tientallen Franse treinen voorbij getrokken zijn. Rond 20u00 kan de trein dan toch vertrekken. Het treinstel houdt rond middernacht te Lichtervelde halt.

XXV/GVCE
Het bataljon bevindt zich te Lovendegem.

XXI/GVCE
Het bataljon wordt overgeplaatst naar Proven en Roesbrugge nabij Poperinge en wordt ingekwartierd bij burgers.

XXIII/GVCE
Het XXIIIste Bataljon GVCE (XXIII/GVCE) wordt gemobiliseerd op 10 mei 1940 te Tienen, Diest, Waver en Grand-Rosière. Om 07u00 zet de compagnie zich op weg naar Handzame. Vervolgens wordt verder gemarcheerd naar Nieuwkapelle waar de manschappen rond 13u00 de hun toegewezen kantonnementen in het klooster betrekken.

XXIV/GVCE
Generaal-majoor Glorie, commandant van de Maritieme Basis, bezoekt het bataljon. Het bataljon wordt toegewezen aan de verdediging van de kust en zal de zone tussen Nieuwpoort en Sint-Idesbald bewaken. Het 3de Regiment Grenadiers neemt de bewaking waar ten oosten van Nieuwpoort. Tussen Sint-Idesbald en de Franse grens wordt de bewakingstaak overgenomen door het XXVste Bataljon van de GVCE. Het bataljon blijft voorlopig nog te Bulskamp in afwachting van de ontplooiing aan de kust. De bagagetrein is nog steeds op weg en kan na een lange en moeizame rit uiteindelijk Veurne binnenrijden rond 15u00. De bagage wordt naar Bulskamp gebracht.

XXV/GVCE
Het bataljon zal in staan voor de bewaking van de kuststrook tussen Sint-Idesbald en de Franse grens. Ook dit bataljon blijft voorlopig in zijn kantonnementen te Brugge.

XXI/GVCE
Het bataljon krijgt Menen als volgende bestemming. Proven wordt in de loop van de ochtend verlaten. De 2Cie wordt gekantonneerd in het moederhuis van Menen.

XXIII/GVCE
Om 11u00 vertrekken de manschappen naar Poperinge waar op bevel van Generaal Clément de 2de Compagnie ontwapend zal worden. Kirkpatrick en zijn mannen bereiken rond 16u00 het grensdorpje Abele en installeren zich in een boerderij op enige afstand van de dorpskern. De manschappen worden ontwapend.

XXIV/GVCE
Het bataljon wacht nog steeds af te Bulskamp.

XXV/GVCE
De compagnies worden verplaatst naar De Panne om de bewakingsopdracht van de Westkust aan te vangen.

XXI/GVCE
Menen wordt al snel weer verlaten wanneer duidelijk wordt dat het veldleger naar de Leie zal teruggetrokken worden. Het bataljon keert aanvankelijk terug naar Poperinge en wordt bij aankomst doorgestuurd naar Abele. Er wordt opnieuw bij burgers overnacht.

XXIII/GVCE
Na de middag worden de wapens en munitie afgeleverd in het geïmproviseerde depot dat door Majoor Anthone is ingericht te Abele. Vervolgens wordt een nieuwe verblijfplaats in de meisjesschool van het dorp opgezocht.

XXIV/GVCE
De compagnies worden eindelijk ontplooid langsheen de kust en verlaten Bulskamp kort na de middag. Commandant Tacq installeert zich in de Villa Bénédicta te Koksijde-Dorp. Het detachement wielrijders wordt gebruikt voor de bewaking van de bataljonsstaf en het uitvoeren van snelle patrouilles.

XXI/GVCE
Het XXIste bataljon trekt te voet Frankrijk in richting Kassel, om aan de Duitse omsingeling in Vlaanderen te ontkomen. Majoor Anthone weet op dat ogenblik echter niet dat de Duitsers de Atlantische kust al bereikt hebben en dat de geallieerde legers definitief afgesneden zijn. Het bataljon kan Steenvoorde bereiken en overnacht net voorbij de Franse grens onder de blote hemel.

XXIII/GVCE
De 2de Compagnie blijft zonder opdracht in het dorp. Luitenant Kirkpatrick vraagt zijn mannen of er interesse bestaat om het veldleger te vervoegen, maar de respons is pover en niemand blijkt hier veel zin in te hebben.

XXI/GVCE
De GVCE wordt teruggeroepen naar ons land wanneer duidelijk geworden is dat een evacuatie naar Frankrijk niet langer realiseerbaar is. Het bataljon bereikt opnieuw Abele. De wapens en de voertuigen worden ingeleverd ten behoeve van het veldleger. Het onbewapende bataljon voert enkele werkzaamheden uit en legt rond Abele enkele anti-tankhindernissen aan.

XXIII/GVCE
Kirkpatrick stuurt een koerier per fiets naar het hoofdkwartier van Generaal Clément van het verzamelcentrum van Belgische militairen om trachten uit te vissen waar het XXIIIste bataljon zich bevindt. Rond 13u00 kan de koerier terugkeren met het bericht dat Majoor Stappaerts zich in Ieper zou bevinden. Kirkpatrick stuurt daarop zijn beide pelotonscommandanten richting Ieper om met Stappaerts in contact trachten te treden. Vier uur later staan de beide heren opnieuw in Abele: de majoor laat meedelen dat de 2de compagnie in het dorp moet blijven er opnieuw bewapend mag worden. De manschappen voorzien zich van 50 geweren met 1,840 patronen. Die avond volgt een telefoonbericht van Majoor Stappaerts. De 4de Compagnie die net te Abele is toegekomen moet een detachement van 40 manschappen samenstellen en doorsturen naar de 2de Compagnie. Luitenant Kirkpatrick moet vervolgens zijn manschappen naar Ieper begeleiden.

XXIV/GVCE
Om 15u00 wordt het bataljon in staat van alarm gebracht. Generaal-majoor Glorie laat weten dat de bruggen te Wulpen, Veurne en Adinkerke op het Kanaal Veurne-Duinkerke dringend bezet moeten worden door bewakingsdetachementen. Bij iedere brug wordt een peloton opgesteld. De spoorbrug te Veurne wordt in geopende stand gezet.

XXI/GVCE
Abele wordt rond 13u15 aangevallen door de Duitse luchtmacht. Er worden een burger en zeven militairen gemeld onder de dodelijke slachtoffers.

XXIII/GVCE
Rond 08u30 zet de groep met Luitenant Kirkpatrick zich op weg naar Ieper. De toch zal tweeënhalf uur duren en om 11u00 bereikt het detachement de Industriële School te Ieper. Ieper wordt die middag zwaar gebombardeerd door de Luftwaffe. De wachters vernemen later dat er 57 dodelijke slachtoffers gevallen zijn in de stad. Bij de 1ste en de 4de Compagnie van het XXIIIste bataljon vallen meerdere slachtoffers te betreuren, allen afkomstig uit Tienen. De soldaten Copermans, Lejeune, Mertens en Stockmans komen om tijdens het bombardement, de soldaten Baerts, Cerulus, Debecker, Torry en Vollon worden nog overgebracht naar verschillende ziekenhuizen maar overlijden later ten gevolge van hun verwondingen. Bij de compagnie van Luitenant Kirkpatrick wordt sergeant Gény gewond. Het luchtalarm weerklinkt die dag nog meermaals. De 2de Compagnie verlaat Ieper weer en overnacht in de gemeenteschool van Zillebeke.

XXI/GVCE
Het bataljon verblijft zonder opdracht te Abele.

XXIII/GVCE
Net na middernacht worden Kirkpatrick en zijn manschappen uit hun bed gelicht en naar Koekelare gezonden. De mars wordt rond 01u00 aangevat en duurt zo’n drie uur. Wanneer het dag wordt, bereikt de compagnie de katholieke school in dit dorp. Er wordt de ganse dag gewacht. Aan het eind van de namiddag wordt het peloton met de manschappen van de 4de compagnie en het peloton cyclisten van het XXIIIste bataljon verdeeld onder de naburige hoeves. De overige manschappen blijven in het dorp. Ook de Luitenant Betaalmeester van het bataljon duikt op. Kirkpatrick ontvangt voor de eerste keer sinds de start van de oorlog bevoorrading voor zijn manschappen en krijgt ook een voorschot van 2,000 frank voor de troepenhuishouding.

XXI/GVCE

  • 2/XXI
    De 2de Compagnie ontvangt een waarschuwingsbevel dat het bataljon zal worden doorgestuurd naar Oostvleteren. De compagniecommandant, Luitenant de Ville, wordt aangeduid om een detachement van ongeveer 350 geïsoleerde militairen in twee marsetappes over te brengen naar Koksijde. De missie zal de komende twee dagen in beslag nemen en Lt de Ville zal slechts na de capitulatie aankomen.

XXIII/GVCE
Kirkpatrick blijft de ganse dag in te Koekelare. Er valt niets bijzonders te melden.

XXIV/GVCE
De Panne wordt een eerste keer aangevallen door de Duitse luchtmacht. Ook de Koninklijke Baan tussen De Panne en Koksijde wordt geviseerd als belangrijke verkeersas voor de geallieerde legers. Deze strook van de kustweg wordt op 27 mei voorbehouden voor eenrichtingsverkeer richting Franse grens. Te Koksijde komen inmiddels steeds meer gevluchte burgers en militairen aan.

  • Een peloton van de 2Cie wordt uitgestuurd om het geïmproviseerde legerdepot te Jabbeke te gaan bewaken.
  • De 3Cie concentreert zich op de bewaking van Koksijde-Dorp. Men vreest een Duitse opmars via de kust en de compagnie bouwt verscheidene defensieve stellingen doorheen het dorp. De manschappen worden voorts ingezet om de schade aan de gebombardeerde wegen in de omgeving te herstellen.

XXV/GVCE
Een elftal manschappen van het XXV/GVCE wordt in Oostduinkerke opgenomen in de getalsterkte van het 2de Legerdepot (2LD). Zij worden toegevoegd aan de Cie Hulptroepen van het 2LD. Ze worden ondergebracht in houten barakken langs het strand in de wijk Duinpark van Oostduinkerke.

XXI/GVCE
Het bataljon verplaatst zich van Watou naar Oostvleteren waar verbleven wordt tot de duisternis invalt. Tijdens de nacht van 27 op 28 mei marcheert het bataljon van Oostvleteren naar Oostduinkerke.

XXIII/GVCE
De Luitenant Betaalmeester van het bataljon komt opnieuw aan om de boekhouding van de compagnie op orde te zetten. Er komen die dag nog 13 verloren gewaande manschappen van het 4de Peloton van de 4de Compagnie aan, waaronder ook twee gewonden. De hemel ziet zwart van de Duitse vliegtuigen. Na de middag valt een verdwaalde vliegtuigbom in de velden bij het dorp. Een vrouw schiet er het leven bij in. Kirkpatrick besluit om zijn manschappen buiten de bebouwde kom te laten overnachten. Net voor het vertrek verneemt hij echter dat het peloton cyclisten en het peloton met de mannen van de 4de Compagnie buiten het dorp gemitrailleerd werden door vijandelijke jachtvliegtuigen. Het plan om Koekelare te verlaten wordt dan ook afgeblazen en de mannen overnachten in het dorp. Die avond komt ook nog een dokter van de DTCA langs. De wachters beschikken immers niet over eigen medisch personeel. Er worden enkele zieken verzorgd. Rond 20u00 volgt alweer een luchtaanval. Dit maal landen de bommen op het dorp. Bij de aanval komen zeven Belgische artilleristen om en vallen er ook twee gewonden.

XXIV/GVCE
Sint-Idesbald wordt door het Britse leger gebruikt als inschepingsplaats bij de evacuatie van hun leger naar het Verenigd Koninkrijk. Verschillende schepen komen Britse militairen oppikken van het strand.

Dinsdag 28 mei 1940

XXI/GVCE
Wanneer het bataljon toekomt te Oostduinkerke vernemen ze het nieuws van de Belgische capitulatie. De kustgemeente is nog in geallieerde handen waardoor het voor het XXI/GVCE onmogelijk is om zich over te geven aan de Duitsers. Noodgedwongen blijft de oorlog voor het XXI/GVCE voortduren tot de frontlijn voorbij is gepasseerd. ’s Avond wordt Oostduinkerke hevig gebombardeerd door de Duitse artillerie. De manschappen moeten zich in kelders van burgerwoningen in veiligheid stellen. Na het bombardement wordt naar de duinen getrokken om er de nacht door te brengen.

XXIII/GVCE
De eerste geruchten van de overgave van ons leger worden rond 08u00 bevestigd. De manschappen blijven in hun kantonnementen te Koekelare en terwijl Kirkpatrick de boodschap van koning Leopold III voorleest, wacht iedereen gelaten de vijand af.

XXIV/GVCE
Commandant Tacq wordt om 10u45 opgebeld door de Staf/Maritieme Basis en verneemt het nieuws van de overgave.

XXV/GVCE
Bij de capitulatie bevindt het 2LD met het detachement van XXV/GVCE, zich nog steeds in Oostduinkerke. Ook voor het detachement van XXV/GVCE dat is aangehecht aan het 2LD blijft de oorlog noodgedwongen voortduren tot de frontlijn voorbij is gepasseerd.

XXI/GVCE
Het bataljon komt in een kruisvuur terecht tussen Britten en Duitsers. De manschappen krijgen het bevel om zich in te graven in de duinen van Oostduinkerke. De 1Cie zal zich nog verplaatsen naar Koksijde, de rest van het bataljon zoekt dekking in de duinen. 

XXV/GVCE
Om 16u30 wordt Oostduinkerke beschoten door de Duitse artillerie, een groot aantal villa’s wordt met de grond gelijkgemaakt en er vallen doden en gewonden onder de burgerbevolking. De manschappen die kantonneren in de duinen langs het strand worden niet beschoten. De beschieting blijft gedurende de ganse nacht van 29 op 30 mei voortduren. Wanneer Lt Res Rousseau van de 10Cie van het 10de Regiment Hulptroepen van het Leger (10HuTL) met zijn peloton toekomt in Oostduinkerke worden de manschappen van het XXV/GVCE  opgenomen in het peloton van Lt Res Rousseau dat op zijn beurt onder bevel komt te staan van 2LD. . 

Peloton de Marchi van het Plaatscommando Narbonne defileert op 21 juli te Narbonne

Peloton de Marchi van de Administratieve Compagnie van de Plaats Narbonne defileert op 21 juli te Narbonne (foto tijdschrift verbroedering GVCE).

XXI/GVCE
Het bataljon brengt de ganse dag door in de duinen dekking zoekend voor het niet aflatend artillerievuur.

XXI/GVCE in Frankrijk
Op 30 mei worden drie pelotons van de 4Cie van het XXIste Bataljon, die op 12 mei naar Frankrijk vertrokken om een treintransport met administratief geïnterneerde buitenlanders van vijandige naties te begeleiden, omgevormd tot Administratieve Compagnie van de Plaats van Narbonne. Zij stonden ter beschikking van de Belgische Plaatscommandant, de Kolonel SBH Lamy. De Administratieve Compagnie bestaat uit drie officieren en 120 manschappen die ook instaan voor de beveiliging van het plaatscommando.

XXV/GVCE
De manschappen van XXV/GVCE worden samen met het 2Pl van Lt Rousseau overgeplaatst naar houten barakken aan de andere kant van de duinen nabij hotel L’Ermitage.

31 mei 1940

XXI/GVCE
Het bataljon verplaatst zich naar de duinen nabij de zee. Nadat de geallieerde troepen Oostduinkerke verlaten hebben geeft het bataljon zich op 1 juni om 05u00 over aan de Duitsers. Het bataljon krijgt van de Duitsers het bevel  om zich in colonne naar Eeklo te begeven. Te Eeklo moet het bataljon zijn voertuigen afstaan. Op 3 juni krijgt het bataljon opdracht om zich in drie etappes te voet naar Brussel te begeven. Van Eeklo gaat het naar Mariekerke bij Gent, Oordegem en Brussegem. nabij Wemmel. Te Brussegem zetten de manschappen van de 2Cie zich in burgerkledij en marcheren naar Brussel waar ze gedemobiliseerd worden [5].

XXV/GVCE
Op 31 mei komt Oostduinkerke midden in de vuurlinie van de Frans-Britse perimeter rond Duinkerke te liggen. Het 2LD bevindt zich nu tussen de twee strijdende partijen. Bij een Brits-Duits artillerieduel langs de kuststrook worden de houten barakken van het 2LD getroffen. Hierbij sneuvelen vier soldaten van 2LD in het niemandsland tussen de stellingen van de geallieerden en de Duitsers. De manschappen verlaten op 1 juni hun kantonnement te Oostduinkerke wanneer de Duitsers de Britse perimeter doorbreken. Vervolgens wordt het 2LD inclusief het peloton van Lt Rousseau krijgsgevangen genomen te Oostduinkerke en onmiddellijk te voet via Nieuwpoort-Stad, waar de Duitsers een noodbrug hebben aangelegd, naar Mariakerke gestuurd waar gekantonneerd wordt. Op 2 juni wordt doorgemarcheerd via Oostende naar Sint-Kruis Brugge waar tijdens de nacht van 2 op 3 juni gekantonneerd wordt. Op 4 juni wordt naar Eeklo gemarcheerd waar ze bij aankomst worden opgesloten in de “Gefangenensammelstelle Eeklo”. In Eeklo wordt het 2LD onder bevel van de 13de Infanteriedivisie (13Div) geplaatst om op 11 juni gedemobiliseerd te worden door de bezetter. Het dienstplichtig personeel wordt naar huis gestuurd, de actieve officieren, onderofficieren en beroepssoldaten worden krijgsgevangen genomen. Op 7 juni wordt een lijst opgemaakt met de namen van de geïsoleerde militairen die in de rangen van 2LD werden opgenomen.

Na de capitulatie

XXI/GVCE
Voor sommige militairen die de treinen met geïnterneerde buitenlanders van vijandige naties begeleidden krijgt het verhaal nog een staartje. De omstandigheden waarin de gevangenen van de zogenaamde ‘spooktreinen’ moesten leven tijdens hun tocht naar Frankrijk was bijzonder hard. De hermetisch afgesloten wagons waren overbevolkt en de hygiëne was beneden alle peil. De gevangenen zaten vaak heel lang zonder eten of drinken opgesloten. Psychisch was de tocht ook een zware dobber. De geïnterneerden wisten niet wat hen te wachten stond en de begeleidende soldaten vonden het soms nodig om hen te beledigen, te mishandelen en af te persen. De luitenants de Marchi en Lavallée zouden achteraf bevestigen dat ze het misplaatste gedrag van sommige manschappen niet hadden opgemerkt. Dit alles leidde tot een onderzoek van een Duits militair gerechtshof tijdens de bezetting. Naar aanleiding van dit onderzoek worden Belgische militairen betrokken bij de transporten van de geïnterneerden gearresteerd, berecht en als politieke gevangenen opgeleid en gevangen gezet in Duitse gevangenissen tot aan de bevrijding [4].

Bibliografie en Bronnen

  1. Achtergrondinformatie over het spoorviaduct de “Zeventien bruggen” van Sint-Anna-Pede [On line beschikbaar]: https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoedobjecten/38989 [Laatst geraadpleegd op 22 september 2021].
  2. Lt Colette wordt vermeld in het boek “België in de Tweede Wereldoorlog, deel 5 De Collaboratie, p 24”. Maurice de Wilde, 1985 [On line beschikbaar]: http://www.dbnl.org/tekst/wild022belg02_01/wild022belg02_01_0002.php [Laatst geraadpleegd op 22 april 2018].
  3. Artikel met betrekking tot de activiteiten van de 4Cie van XXI/GVCE, gepubliceerd in januari 1956 in het tijdschrift van de verbroedering van de GVCE naar aanleiding van 15de verjaardag van de achttiendaagse veldtocht. Uit het artikel blijkt dat de manschappen van de 4Cie de gevangen zonder twijfel als pro-Duits en anti-Belgisch beschouwden en ze navenant behandelden. Een kopie van het artikel bevindt zich in het dossier GVCE, Sectie Classified Archives, ADIV, Ministerie van Defensie.
  4. Achtergrondinformatie betreffende “administratief geïnterneerde buitenlanders van vijandige naties” kan gevonden worden in document van het SOMA “Gewillig België” geschreven door Rudi Van Doorslaer (red.) Emmanuel Debruyne, Frank Seberechts en Nico Wouters . [On Line beschikbaar]: http://www.senate.be/event/20070213-jews/doc/eindverslag.pdf [Laatst geraadpleegd op 22 september 2021].
  5. Getypt entlassungsbefehl opgesteld in het Duits op 6 juni, ondertekend door een officier van de Kommandatuur van Brussel die de Lt Flameng, 4 officieren, 55 onderofficieren en 256 manschappen van de 2Cie van XXI/GVCE de toelating geeft zich naar hun woonplaats te begeven. Het document bevindt zich in het dossier GVCE, Sectie Classified Archives, Algemene Dienst Inlichting en Veiligheid (ADIV), Ministerie van Defensie.
  6. Relaas van Soldaat Octave Sanspoux van 3/XXIV, tewerkgesteld in de keuken van de Cie. [On Line beschikbaar]: https://octavesanspoux.jimdo.com/les-g-v-c/ [Laatst geraadpleegd op 15 oktober 2019].
  7. Handgeschreven verslag opgesteld in het Frans door Lt Jean Vindevogel, pelotonscommandant bij de 1Cie van het XXI/GVCE. Het verslag bevindt zich in het dossier GVCE, Sectie Classified Archives, ADIV, Ministerie van Defensie.
  8. Handgeschreven verslag opgesteld in het Frans op 9 november 1947 door Lt de Ville, pelotonscommandant bij de 2Cie van XXI/GVCE. Het verslag bevindt zich in het dossier GVCE, Sectie Classified Archives, Algemene Dienst Inlichting en Veiligheid (ADIV), Ministerie van Defensie.
  9. Uitgebreid handgeschreven verslag opgesteld in het Frans door Lt Res Léon Rousseau, pelotonscommandant bij de 10Cie van III/10HuTL. Het verslag bevindt zich in het Dossier Hulptroepen, bij de Sectie Classified Archives van het ADIV, Ministerie van Defensie van Defensie te Evere.
  10. Handgeschreven verslag opgesteld in het Frans door Lt Christiaens, eerst pelotonscommandant bij de CIe HuT en vanaf 24 mei compagniecommandant van de Cie HuT. Het verslag bevindt zich in het dossier van het 2LD bij de Sectie Classified Archives, Algemene Dienst Inlichtingen en Veiligheid, Ministerie van Defensie.
  11. L’armée belge de France en 1940, door Jean Jamart Col BEM Hre, 1994, uitgeverij Schmitz, Bastogne, p 117.

Tijdens de mobilisatie

XXVII/GVCE
Het XXVIIste Bataljon GVCE (XXVII/GVCE) wordt gemobiliseerd op 14 januari 1940 te Doornik, Nechin, Maubray en Leuze. Het bataljon komt onder bevel te staan van Kapitein-commandant Ladrieu. Hij wordt op de staf bataljon bijgestaan door de Luitenant Quivy. De slagorde van het bataljon is als volgt:

  • Staf: Cdt Ladrieu (bataljonscommandant), Lt Quivy (officier adjunct) en Kapt Adm Bontemps
  • 1Cie: Lt Agache (compagniecommandant) en Lt Dellys (pelotonscommandant)
  • 2Cie: Lt Juvenois (compagniecommandant) en de luitenanten Mercier, Malice, Vanherp en Delbroucq (pelotonscommandanten)
  • 3Cie: Lt Hernould (compagniecommandant) en de luitenanten Pellens, Ruselle, Lecomte en Theys (pelotonscommandanten)
  • 4Cie: Lt Letellier (compagniecommandant) en de luitenanten Luc en Dehon (pelotonscommandanten).

XXVIII/GVCE
Het XXVIIIste Bataljon GVCE (XXVIII/GVCE) wordt gemobiliseerd op 14 januari 1940 te Boussu, Blaton, Tertre en Bergen. Cdt Henneton neemt op 16 januari 1940 het bevel over het XXVIII/GVCE in handen. De slagorde van het bataljon is dan als volgt:

  • Staf: Cdt Henneton (bataljonscommandant), Lt Adm Laurent
  • 1Cie: Lt Piqueray (compagniecommandant), Lt Delatte, Lt Quinaut (pelotonscommandanten), 
  • 2Cie: Lt Hoyois (compagniecommandant), 
  • 3Cie: Cdt Mantannus (compagniecommandant), Lt Daminette, Lt Carpentier, Lt Flasse , Lt Renard (pelotonscommandanten).
  • 4Cie:

XXX/GVCE
Het XXXste Bataljon GVCE (XXX/GVCE) wordt gemobiliseerd op 14 januari 1940 te La Louviere, Soignies), Bracuegnies en ’s Gravenbrakel.

XXXI/GVCE
Het XXXIste Bataljon GVCE (XXXI/GVCE) wordt gemobiliseerd op 14 januari 1940 te Piéton, Manage, Luttre) en Gosselies.

XXXII/GVCE
Het XXXIIste Bataljon GVCE (XXXII/GVCE) wordt gemobiliseerd op 14 januari 1940 te Charleroi,  Marchienne-au-Pont, Châtelineau en Lodelinsart.

XXVII/GVCE

  • De 3Cie bewaakt de spoorwegbruggen van Maubray, Antoing en Vaulx en heeft defensieve stellingen ingericht rond de bruggen. Er worden in de buurt ook patrouilles gelopen. De commandopost (CP) van de compagnie bevindt zich te Maubray. De commandoposten van de pelotons bevinden zich te Maubray, Antoing, Miers en Péruwelz.

XXVIII/GVCE

  • De CP van XXVIII/GVCE bevindt zich te Boussu dat op 10 mei een hevig luchtbombardement ondergaat. Cdt Henneton laat aan Luitenant-generaal baron Marie Donnay de Casteau, Provinciecommandant van Henegouwen, weten dat hij naast de bewaking van de hem toegewezen bruggen ook de bewaking op zich neemt van de elektrische centrales van Paturages en Quaregnon, van de koolmijn ten westen van Bergen, van de Carbo Chimique (TBC) en de zuiveringsinstallatie van Saint-Ghislain [1]. 
  • De 1Cie heeft een kantonnement ingenomen te Blaton.
  • De 2Cie heeft zijn CP opgesteld te Jurbise.
  • De 3Cie heeft zijn CP geïnstalleerd bij het CP bataljon te Boussu
  • De 4Cie bevindt zich te Bergen.

XXVIII/GVCE
Cdt Henneton krijgt het bezoek van de directeur van het bedrijf “Constructions electrique de Belgique” die hem vraagt wat moet gebeuren met de 30 luchtafweerkanonnen die nog in zijn fabriek staan. Cdt Henneton contacteert Kolonel Cathijs van de Dienst Bewapening maar krijgt geen antwoord betreffende de achtergebleven bewapening. 

XXVIII/GVCE
De staf krijgt per telefoon een waarschuwingsbevel van het provinciecommando van Henegouwen dat het bataljon zich in geval van een ontruiming van de provincie Henegouwen, naar Diksmuide moet begeven.

XXVIII/GVCE
Het bataljon krijgt het bevel om de provincie Henegouwen te verlaten en zich met zijn bataljon onverwijld naar Diksmuide te begeven. De nodige marsorders worden gegeven aan de compagnies en de bataljonsstaf vertrek naar zijn nieuwe opstelplaats te Diksmuide om 13u30.

XXVII/GVCE
Doornik wordt gedurende 24 uur hevig gebombardeerd. Het XXVII/GVCE krijgt het bevel van het Provinciecommando Henegouwen om zich via Kortrijk en Brugge naar Oostende terug te trekken. Het bataljon begeeft zich op weg per fiets, auto en vrachtwagen. Het gros komt te Oostende toe tegen 17u00 alleen de 4Cie is nog onderweg omdat Lt Letellier het traject in twee etappes wenste af te leggen. Het bataljon stelt zich ter beschikking van de Plaatscommandant van Oostende ter vervanging van het III/GVCE dat de stad reeds verlaten had.

XXVIII/GVCE
Vanuit Diksmuide neemt Cdt Henneton telefonisch contact op met de Staf van het Provinciecommando met de vraag welke zijn nieuwe orders zijn. Hij krijgt het antwoord te wachten op nieuwe bevelen. 

XXVII/GVCE
Het bataljon voert de volgende dagen volgende opdrachten uit: ontladen van schepen die voedsel aanbrengen uit Engeland, beveiliging van de haven van Oostende, bewaken en escorteren van gevangenen, brandpiket en politiedienst om plunderingen tegen te gaan. 

  • Het Peloton Malice van de 2Cie wordt aangeduid om “administratief geïnterneerde buitenlanders van vijandige naties” [2] die in het station van Oostende zijn toegekomen te bewaken. De compagnie wordt voor deze opdracht versterkt met het Peloton Theys van de 3Cie.
  • De 4Cie komt tegen het middaguur te Oostende toe onder leiding van Lt Luc, de compagniecommandant Lt Letellier heeft de colonne onderweg verlaten.  

XXVII/GVCE

  • Het Peloton Malice van de 2Cie escorteert de  “administratief geïnterneerde buitenlanders van vijandige naties” van Oostende naar het Kamp van Lombardsijde. Het transport gebeurt per spoor. In het station van Nieuwpoort verlaat de colonne de trein waarna de identiteit van alle aanwezigen door de staatsveiligheid gecontroleerd wordt. Vanuit Nieuwpoort vertrekt de colonne te voet naar het Kamp van Lombardsijde.

XXVIII/GVCE
De provinciestaf vertrekt vroeg in de ochtend naar Rouen en laat geen nieuwe orders achter voor het bataljon. Het XXVIII/GVCE zoekt dan maar kantonnementen op te Diksmuide en zal er verblijven tot 27 mei.

XXVII/GVCE

  • De 2Cie brengt de gevangen onder in het Kamp van Lombardsijde. De bewaking van de gevangenen wordt georganiseerd en een wachtdienst wordt ingesteld onder bevel van Majoor De Wilde (TBC).

XXVIII/GVCE
De bataljonscommandant ontmoet de commandant van het XXX/GVCE (TBC) die hem op de hoogte brengt dat de GVCE bataljons van de provincie Henegouwen onder bevel komen te staan van de Provinciecommandant van Oost- en West-Vlaanderen.

XXVIII/GVCE
Telefonisch bevel van Luitenant-generaal Julien Mozin, commandant van de Territoriale Dienst van de Legerzone (STZA) om alle wapens en munitie van het bataljon te verzamelen in het gemeentehuis van West-Rozebeke. Het bataljon moet er de wacht verzekeren tot de wapens door het STZA worden opgehaald. Een uur later wordt het bevel alweer geannuleerd. Lang duurt het niet want om 17u45 komt nu een bevel van een adjunct van Generaal-majoor Fromont van het Groot Hoofdkwartier (GHK) dat de wapens moeten verzameld worden op het stadhuis van Diksmuide.

XXVIII/GVCE
Om 10u15 komt een nieuw tegenbevel van het GHK, XXVIII/GVCE moet zijn wapens opnieuw afhalen en verdelen onder de manschappen. Het bataljon komt onder bevel te staan van het 3de Regiment Hulptroepen (3HuT) wiens commandopost zich te Stavele bevindt. ’s Middags wordt alarm geslagen naar aanleiding van het nieuws dat gemotoriseerde vijandelijke elementen werden gesignaleerd in de Moeren. De 1Cie moet stellingen innemen te Kaaskerke en de 2Cie neemt stelling te Sint-Jacobs-Kapelle om de westelijke toegang tot Diksmuide te beveiligen. De compagnies blijven op stelling tot ze worden afgelost door een bataljon van het 38ste Linieregiment (38Li).

Gebombardeerde Grand Hotel de la Plage op de zeedijk.

Gebombardeerde Grand Hotel de la Plage op de zeedijk.

XXVII/GVCE
Drie aanpalende, prestigieuze hotels op de zeedijk te Oostende waren ingericht als militair hospitaal en werden op 18 mei door 1Kapt Med Beckers overgedragen aan het Rode Kruis. Het betreft het Grand Hotel de la Plage, (Hôpitale Militaire de Reserve Nr 47), het Hotel de l’Océan (HMR Nr 48) en het Grand Hotel Continentale (HMR Nr 49). Om 15u30 worden de hotels door de Luftwaffe gebombardeerd ondanks het rood kruis in witte cirkel dat op het dak van één van de hotels was geschilderd. Eén bom treft de operatiezaal waarbij een vrouwelijke arts (Angeline Poireau – TBC), een verpleegster (Marie Vanglabbeke – TBC) en een militair om het leven komen. De Luitenanten Geneesheer Bonet en Machuret die eveneens aan het werk waren in de operatiezaal raken ernstig gewond. Het XXVII/GVCE, dat sinds 18 mei een brandpiket verzekert in Oostende, helpt bij het evacueren van gewonden uit het getroffen Grand Hotel de la Plage. Door de niet aflatende bombardementen op Oostende en de noodzaak om over een groter brandpiket te beschikken, krijgt Cdt Ladrieu het bevel over een detachement van 1.500 Nederlandse militairen die na de Nederlandse capitulatie over de grens met België zijn gevlucht en die opgevangen werden in de Mahieukazerne te Oostende. Zij worden als extra brandpiket ingezet ter versterking van XXVII/GVCE. Ook het XXXII/GVCE wordt onder bevel van Cdt Landrieu geplaatst om schepen van de John Cockerill Line, die voedingswaren uit Engeland naar België brachten, uit te laden.

XXVIII/GVCE
In de voormiddag worden de 1Cie en de 2Cie op aangeven van de commandant van 38Li teruggetrokken ten oosten van de IJzer.  Er wordt gevreesd dat vijandelijke elementen de IJzer zullen bereiken en de vernieling van de bruggen over de IJzer te Diksmuide wordt voorbereid. De 1Cie neemt stelling te Klerken op een zestal kilometer ten zuidoosten van Diksmuide. Om 10u25 wordt het bataljon door het GHK gecontacteerd om na te gaan of het bataljon zich nog steeds in Diksmuide bevindt en of het bataljon al opnieuw bewapend is. Op beide vragen wordt positief geantwoord. Het bataljon wacht op orders om zich naar Stavele te begeven.

XXX/GVCE
Het XXXste Bataljon neemt de bewaking van het sluizencomplex van Nieuwpoort over van het III/3Gr.

XXXII/GVCE
Het XXXII/GVCE, onder bevel van Cdt Lebon, duikt op te Oostende en wordt door de Plaatscommandant van Oostende onder bevel geplaatst van XXVII/GVCE dat zich sinds 18 mei in Oostende bevond. XXXII/GVCE wordt belast met het ontladen van de schepen van de John Cockerill Line, die voedselpakketten uit Engeland naar België brengen teneinde burgers en militairen in het niet bezette deel van België van levensmiddelen te voorzien.

XXVIII/GVCE
De bataljonsstaf bevindt zich nog steeds te Diksmuide, Cdt Henneton wordt aangesteld als Plaatscommandant van Diksmuide.

XXVIII/GVCE
Een detachement van 44 manschappen duikt om 19u00 op te Grisolle in de hergroeperingszone van de 7Div ten zuiden van de Seine tussen Conches en L’Aigle. Het detachement wordt in onderhoud geplaatst bij het Iste Bataljon van het 52ste Linieregiment (I/52Li) [3].

XXVII/GVCE
Bij een luchtaanval op de haven van Oostende, waar een detachement van XXVII/GVCE schepen met voedselpakketten aan het lossen is, komen de Lt Frére (TBC) en de Kpl Verdiere om het leven door mitrailleurvuur [4]. Korporaal Dezy (TBC) wordt ernstig gewond en zal op 1 juni aan zijn verwondingen overlijden.

XXVIII/GVCE
Diksmuide ondergaat in de vroege ochtend een hevig luchtbombardement waarbij enkele gewonden vallen bij het XXVIII/GVCE, onder meer Lt Adm Laurent van de staf raakt gewond. Het bataljon krijgt om 10u00 van het STZA opdracht om zich te  verplaatsen naar Klemskerke (De Haan) en verlaat Diksmuide om 13u30.  

XXVII/GVCE
Aangezien het bataljon niet op de hoogte gesteld werd van de capitulatie blijft het XXVII/GVCE zijn opdrachten uitvoeren tot 11u00. Wanneer de Duitsers om 13u00 in Oostende toekomen krijgt het bataljon het bevel om de kust onmiddellijk te ontruimen. Cdt Ladrieu besluit naar Doornik terug te keren.

  • Het Peloton Malice van de 2Cie blijft op post te Lombardsijde tot het kamp om 17u00 wordt bereikt door de Duitsers. De Duitsers nemen de gevangenen over van de 2Cie. De rest van de 2Cie verlaat Oostende samen met het bataljon.

XXVIII/GVCE
Het bataljon verneemt te Klemskerke om 05u00 ’s morgens het nieuws van de capitulatie. Om 10u30 volgt het bevel dat de eenheden ter plaatse moeten blijven en zich in colonne opstellen langs de grote invalswegen. De colonnes moeten voorzien worden van witte panelen. De wapens en het materieel evenals de reserves mogen niet vernield worden. Cdt Henetton plaatst zich onder bevel van generaal Keyaart in wiens zone het bataljon zich bevindt. 

Woensdag 29 mei 1940

XXVII/GVCE
Het bataljon geraakt weg van de kust maar ter hoogte van Kortrijk wordt de colonne vrachtwagens tegengehouden. XXVII/GVCE wordt krijgsgevangen afgevoerd en de voertuigen worden in beslag genomen.

  • Lt Juvenois, Lt Mercier en de soldaten Coinne en Bocqué slagen erin te ontsnappen en vluchten te voet verder via Avelgem en Zwevegem waar ze opnieuw door de Duitsers worden opgepakt. Ze moeten instijgen in een colonne voertuigen die hen naar Vilvoorde zal brengen. Ter hoogte van Brussel wanneer de colonne vertraagd waagt het viertal een tweede ontsnappingspoging. Ze verstoppen zich vier dagen in Brussel waar ze hun uniformen wisselen voor burgerkledij. Na vier dagen keren ze terug naar Doornik om hun dagelijks leven terug op te pikken [5].

XXVIII/GVCE
Het bataljon marcheert af via Kaprijke en Kalkem richting Schoten.

Na de capitulatie

XXVIII/GVCE
Het bataljon komt op 2 juni toe te Schoten van waaruit ze naar Maria-ter-Heide worden doorgestuurd om in het kamp van Brasschaat geïnterneerd te worden. Hier worden de officieren van de manschappen gescheiden. De manschappen worden op 9 juni naar huis gestuurd, de officieren op 11 juni.

Bibliografie en Bronnen

  1. Nota opgesteld door Cdt Henneton op 10 mei 1940 waarmee hij de provinciecommandant van Henegouwen op de hoogte brengt van de beveiliging van een aantal gevoelige punten in en rond Bergen. De nota bevindt zich in het dossier GVCE, Sectie Classified Archives, Algemene Dienst Inlichting en Veiligheid (ADIV), Ministerie van Defensie. 
  2. Achtergrondinformatie betreffende “administratief geïnterneerde buitenlanders van vijandige naties” kan gevonden worden in document van het SOMA “Gewillig België” geschreven door Rudi Van Doorslaer (red.) Emmanuel Debruyne, Frank Seberechts en Nico Wouters . [On Line beschikbaar]: http://www.senate.be/event/20070213-jews/doc/eindverslag.pdf [Laatst geraadpleegd op 22 september 2021].
  3. Hoofdstuk 1ste Versterkings- en Opleidingscentrum (1VOC) in het Synthesedossier TRI bij de Sectie Classified Archives, ADIV, Ministerie van Defensie.
  4. Getypt verslag opgesteld in het Frans door Cdt Henri Landrieu, bataljonscommandant van XXVII/GVCE. Het verslag bevindt zich in het dossier GVCE, Sectie Classified Archives, ADIV, Ministerie van Defensie.
  5. Summier getypt verslag betreffende de gebeurtenissen op 28 en 29 mei opgesteld in het Frans door Lt Mercier, pelotonscommandant bij de 2Cie van XXVII/GVCE. Het verslag bevindt zich in het dossier GVCE, Sectie Classified Archives, Algemene Dienst Inlichting en Veiligheid (ADIV), Ministerie van Defensie.
  6. Zeer summier getypt verslag opgesteld in het Frans op 23 juni 1948 door Cdt Hernould , compagniecommandant van de 3Cie van XXVII/GVCE. Het verslag bevindt zich in het dossier GVCE, Sectie Classified Archives, ADIV, Ministerie van Defensie.
  7. Summier handgeschreven verslag opgesteld in het Frans door Lt Theys, pelotonscommandant bij de 3Cie van XXVII/GVCE. Het verslag bevindt zich in het dossier GVCE, Sectie Classified Archives, ADIV, Ministerie van Defensie.
  8. Handgeschreven verslag opgesteld in het Frans op 20 juli 1945 door Cdt Henneton, bataljonscommandant van XXVIII/GVCE. Het verslag bevindt zich in het dossier GVCE, Sectie Classified Archives, ADIV, Ministerie van Defensie.
  9. Zeer summier getypt verslag opgesteld in het Frans door Lt Marcel Quinaut, commandant bij de 1Cie van het XXVIII/GVCE. Het verslag bevindt zich in het dossier GVCE, Sectie Classified Archives, ADIV, Ministerie van Defensie.
  10. L’armée belge de France en 1940, door Jean Jamart Col BEM Hre, 1994, uitgeverij Schmitz, Bastogne, p 117.

Tijdens de mobilisatie

XLII/GVCE
Het XLIIste Bataljon GVCE (XLII/GVCE) wordt, als enige bataljon GVCE in de provincie Luik, gemobiliseerd op 10 mei in de provinciehoofdstad.

Na de capitulatie

Bibliografie en Bronnen

  1. Dossier GVCE, Sectie Classified Archives, Algemene Dienst Inlichting en Veiligheid, Ministerie van Defensie
  2. Achtergrondinformatie betreffende “administratief geïnterneerde buitenlanders van vijandige naties” kan gevonden worden in document van het SOMA “Gewillig België” geschreven door Rudi Van Doorslaer (red.) Emmanuel Debruyne, Frank Seberechts en Nico Wouters . [On Line beschikbaar]: http://www.senate.be/event/20070213-jews/doc/eindverslag.pdf [Laatst geraadpleegd op 22 april 2018].

Tijdens de mobilisatie

XLVI/GVCE
Dit bataljon wordt op 14 januari 40 gemobiliseerd te Gembloux, Jemeppe, Bovesse en Flawine.

XLVII/GVCE
Het XLVIIste Bataljon (XLVII/GVCE) wordt op 14 januari 1940 opgericht te Philippeville, Onhaye, Saint-Gerard en Mariembourg.

XLV/GVCE
Het XLVste Bataljon (XLV/GVCE) wordt de 10 mei 1940 opgericht in Namen en staat onder bevel van Majoor Petit. De Compagnies bewaken verschillende gevoelige installaties in de Naamse binnenstad tot 12 mei 40.

XLVI/GVCE
Dit bataljon wordt op 14 januari 40 gemobiliseerd te Gembloux. De vier compagnies voeren tot 12 mei bewakingsopdrachten uit in respectievelijk Gembloux (1Cie), Jemeppe (2Cie), Bovesse (3Cie) en Flawine (4Cie). Het bataljon wordt bevolen door Kapitein-commandant Martin.

XLVII/GVCE
Het XLVII/GVCE mobiliseert op 14 januari 40 te Phillippeville en staat onder bevel van Kapitein-commandant Jadoul. Op 10 mei voert het bataljon verschillende opdrachten uit langs de Maas maar krijgt diezelfde dag nog opdracht terug te plooien op Florennes en Binche. Het bataljon zal er verblijven tot 17 mei.

XLV/GVCE
Op 12 mei wordt de opdracht van het XLV/GVCE in Namen beëindigd en krijgt het bataljon bevel terug te plooien op Veurne. Tijdens de terugtocht naar Veurne sneuvelen de soldaten Ciparisse en Marchal. Het bataljon zal tot 18 mei in Veurne verblijven.

XLVI/GVCE
Het bataljon krijgt het bevel zijn bewakingsopdrachten te beëindigen en zich via Braine-l’Alleud en Bergen naar Ieper te begeven waar ze de 18 mei toekomen. De 1Cie van Luitenant Molle bereikt later Braine-l’Alleud en komt de 18 mei pas toe in Wervik.

XLVII/GVCE
Op 17 mei krijgt het bataljon de opdracht om twee detachementen te vormen, één detachement wordt op de trein gezet in het station van Thieu in de buurt van Bergen om zich naar Poperinge te begeven. Een tweede detachement zal hetzelfde traject per fiets uitvoeren. Op 19 mei vervoegt het tweede detachement de rest van het bataljon in Poperinge.

XLV/GVCE
Majoor Petit krijgt ’s avonds bevel zich klaar te maken om de volgende ochtend met eigen middelen naar Rouen te vertrekken. Hij moet twee marsdetachementen samenstellen, één zal per fiets pogen Rouen te bereiken, het tweede detachement moet hetzelfde traject te voet afleggen. De nacht voor de tocht naar Frankrijk worden alle overblijvende militairen van XLV/GVCE gekantonneerd in Adinkerke.

XLVI/GVCE
In zijn kantonnement in Ieper krijgt Cdt Martin opdracht om zich met zijn bataljon naar Rouen te begeven. De bataljonscommandant geeft de opdracht door aan de 1Cie die zich nog in Wervik bevindt. De rest van de dag wordt de beweging naar Frankrijk voorbereid.

XLV/GVCE in Frankrijk
In de vroege ochtend steken beide marsdetachementen de Franse grens over te Adinkerke. Het detachement fietsers staat onder bevel van Luitenant Yvergneaux en zal proberen zo ver mogelijk te komen richting Rouen. In de avond bereiken ze Fruges op zo’n 18 kilometer noord van Hesdin. Het detachement te voet onder leiding van Majoor Petit zelf zal rond de middag Pihem (12 Km ten noordwesten van Saint-Omer) bereiken. De ganse dag komen nog kleine detachementen van het bataljon toe in Pihem, de manschappen zijn uitgeput.

XLVI/GVCE in Frankrijk
Het bataljon zonder de 1Cie verlaat Ieper om 06u30, een gedeelte verplaatst zich per fiets, de rest voert de verplaatsing te voet uit. Tegen de avond wordt Kassel bereikt waar ze de nacht zullen doorbrengen.

XLVII Bataljon in Frankrijk
Op 18 mei krijgt Cdt Jadoul opdracht om zich met eigen middelen naar Rouen te begeven hetgeen erop neer komt dat een gedeelte zich per fiets en een ander gedeelte zich te voet zal verplaatsen. Het bataljon steekt op 19 mei de grens nabij Poperinge over en zal tegen de avond Saint-Omer bereiken en er overnachten.

XLV/GVCE in Frankrijk
Luitenant Yvergneaux verneemt dat hij niet verder naar het zuiden kan doortrekken en besluit via Montreuil terug te keren tot Boulogne dat hij bereikt in de avond van 22 mei. Het detachement te voet blijft te Pihem om te recupereren en te reorganiseren.

XLVI/GVCE in Frankrijk
De volgende morgen zet het bataljon zijn tocht verder langs overvolle wegen. Het blijkt onmogelijk het bataljon samen te houden en de compagnies verliezen contact met het bataljonscommando. Cdt Martin rijdt voorop met zijn stafvoertuig en wacht de colonne op in Hesdin om de detachementen richting Rouen op te sturen. Tegen 17u00 passeert hij de Somme en houdt halt te Sainte-Genevièvre om er het bataljon te hergroeperen, slechts een gering aantal militairen bereikt de Somme voor het invallen van de nacht.

XLVII/GVCE in Frankrijk
Omstreeks 14u00 verlaat het bataljon Saint-Omer om zijn tocht verder te zetten richting Abbeville. Hesdin wordt diezelfde avond nog zonder problemen bereikt en Cdt Jadoul besluit tijdens de nacht verder te trekken naar Abbeville waar de colonne te voet de volgende ochtend toekomt. Ze botsen er op terugtrekkende Franse en Britse troepen die ze vertellen dat de bruggen over de Somme gesprongen zijn en dat ze terug naar het noorden moeten, richting Boulogne. Het bataljon raakt volledig versnipperd en de vermoeide detachementen worden één na één ingehaald door de Duitsers. Een kleine groep bereikt enkele dagen later nog Boulogne waar de soldaten Dricot, Gerin, Paquet en Tombeur op 23 mei omkomen tijdens luchtbombardementen.

Het detachement per fiets onder leiding van Luitenant Dupont van de 1Cie, die de voorhoede van het bataljon vormde, was verder doorgereden tot bij de Somme. Ter hoogte van de spoorwegovergang in Drugy tussen Sint-Riquier en Abbeville worden ze door een Franse officier gesommeerd stelling te nemen langs de spoorwegberm. Lt Dupont stelt zijn mannen op maar is geen partij voor de Duitse pantservoertuigen die voor zijn stelling opduiken. Na een kort vuurgevecht waarbij een soldaat sneuvelt, wordt het detachement overmeesterd. Cdt Jadoul die over een stafvoertuig beschikte is de enige die tijdig de Somme heeft kunnen overschrijden en het zuiden van Frankrijk kon bereiken. Zijn bataljon heeft het niet gehaald.

XLV/GVCE in Frankrijk
Majoor Petit stuurt een detachement onder leiding van Luitenant Libert voorop met de opdracht overgangen over de Somme te verkennen en een kantonnement ten zuiden van de rivier in te richten. Deze verkenningsploeg valt echter onder Duits vuur nabij Hesdin en slaagt erin naar Pihem terug te keren waar ze Majoor Petit op de hoogte brengt dat er geen doorkomen aan is. De Franse Plaatscommandant van Saint-Omer bevestigd dat Abbeville gevallen is en dat het bataljon terug naar het noorden moet. Hierop beslist Maj Petit om ’s avonds nog naar Boulogne door te marcheren in de hoop te kunnen inschepen naar het zuiden of naar Engeland. De ganse nacht wordt doorgemarcheerd en tegen de ochtend bereiken ze de buitenwijken van Boulogne. De weinige bevoorradingscamions worden gebruikt om achterblijvers op te pikken en ze naar Boulogne te vervoeren.

XLVI/GVCE in Frankrijk
Op 21 mei in de vroege morgen bereikt Luitenant Pinchart met een honderdtal wielrijders Saint-Genevièvre en dit is dan ook het grootste detachement dat erin geslaagd is de Somme over te steken. Niet meer dan 150 manschappen van XLVI/GVCE bereiken uiteindelijk via Rouen, Toulouse en Poitiers het zuiden van Frankrijk. De rest van de compagnies die versnipperd hun weg voortzetten worden gevangen genomen. Het XLVI Bataljon zal uiteindelijk zeven gesneuvelden tellen tijdens hun tocht naar het zuiden. De 1Cie van Luitenant Molle die gedeeltelijk per vrachtwagen en per fiets vanuit Wervik vertrok bereikt de Somme niet, een detachement onder bevel van Luitenant Lemaire bereikt Boulogne en leidt er verliezen, een ander detachement bereikt Calais. Lt Molle keert op zijn stappen terug en bereikt met 48 man De Panne.

XLV/GVCE in Frankrijk
Majoor Petit meldt zich aan bij de Franse Plaatscommandant van Boulogne en krijgt er te horen dat hij onmogelijk kan inschepen naar Zuid-Frankrijk noch naar Engeland. XLV/GVCE krijgt het karmelietenklooster van Saint-Martin als kantonnementsplaats aangewezen. Hier vervoegt het detachement van Lt Yvergneaux het bataljon.

XLV/GVCE in Frankrijk
Opnieuw probeert de bataljonscommandant plaats te krijgen aan boord van de schepen die naar Engeland vertrekken maar zonder succes. Hij neemt contact op met Kolonel Coucke, commandant van 53Li, die het bevel voert over de verschillende gestrande Belgische detachementen in Boulogne. Hij krijgt opdracht alle geïsoleerde militairen van de verschillende GVCE bataljons te groeperen en zich te vestigen in kazerne in de haven. Deze wordt echter gebombardeerd en er vallen slachtoffers. Het bataljon vindt een nieuw kantonnement in de gebouwen van de Direction des Contributions Directe in de rue de la Paix maar ook daar worden ze gebombardeerd.

XLV/GVCE in Frankrijk
De officieren gaan zoals bevolen op zoek naar de verschillende geïsoleerde detachementen van GVCE bataljons die gestrand zijn in Boulogne en brengen ze samen in de Rue de la Paix tot wanneer om 13u00 het gebouw door de Duitsers overrompeld wordt en de ongeveer 400 samengetroepte GVCE militairen krijgsgevangen nemen. Het XLV/GVCE houdt op te bestaan.

Na de capitulatie

Bibliografie en Bronnen

  1. Dossier GVCE, Sectie Classified Archives, Algemene Dienst Inlichting en Veiligheid, Ministerie van Defensie
  2. L’armée belge de France en 1940, door Jean Jamart Col BEM Hre, 1994, uitgeverij Schmitz, Bastogne, p 117.
  3. Achtergrondinformatie betreffende “administratief geïnterneerde buitenlanders van vijandige naties” kan gevonden worden in document van het SOMA “Gewillig België” geschreven door Rudi Van Doorslaer (red.) Emmanuel Debruyne, Frank Seberechts en Nico Wouters . [On Line beschikbaar]: http://www.senate.be/event/20070213-jews/doc/eindverslag.pdf [Laatst geraadpleegd op 22 april 2018].

Slachtoffers

EenheidNaamVoornaamFotoGraadStandKlas° op° te+ op+ teNota
3/XIIAPERSJozef, T.SdtMil2525.11.1905Doel27.05.1940Gistel
1/XLVBAETEJoseph, C.SgtMil2422.12.1904Eksaarde31.05.1940Hesdin (F)
1/XXIIIBAETSFrançoisSdtMil2511.09.1905Vissenaken04.06.1940IeperGewond bij bombardement van 24/05
4/XLIIBARBIERJoseph, H.A.SdtMil2420.04.1904Flémalle-Haute14.05.1940Tongeren
OnbekendBASTINSimon, J.B.SdtMil2309.05.1903Montignies-sur-Sambre23.05.1940Verquin (F)
4/XLVBAYELéon, J.SdtMil1905.06.1898Forville24.05.1940Grand-Fort-Philippe (F)
1/VIIBELPAEMEAramis, A.SdtMil2203.04.1902Lesdins (F)13.05.1940Gent
VIBERGEREmile, J.J.SgtMil2622.04.1906Mettet21.05.1940Ecquemicourt (F)Gedood bij luchtaanval
2/XLIIBERNARDLéon, J.J.SdtMil2516.05.1905Latinne31.05.1940Roeselare
3/XXIVBILLEMONTLucienSdtMil1919.08.1895Harmignies14.05.1940Nivelles
3/XXIIBINSTJacobSdtMil2508.01.1905Grimbergen10.05.1940Kapelle-op-den-Bos
XXIBOCHARTMathieuSdtMil1911.12.1900Brussel01.06.1940Koksijde
XLVBODARTAntoine, H.F.SdtMil1901.06.1899Leuze29.05.1940Oudekapelle
OnbekendBOIDTSGeorges, Jean Marie GaspardSgtMil2406.01.1914Schaarbeek03.09.1940Greifswald (D)Krijgsgevangene
2/IBRAEMSPierre, P.SdtMil2427.06.1904Knokke09.06.1940Knokke
OnbekendBREUGELMANSVictorSdtMil3022.03.1910Wuustwezel20.05.1940Berneuil (F)
XLVIBROLETLéonSdtMil1913.12.1896Saint-Hubert24.05.1940Poperinge
OnbekendBROUNSJoseph, G.SdtMil2828.12.1908Lissewege21.05.1940Brugge
XXIIICERULESAlfonsSdtMil2429.08.1904Neerlinter25.05.1940IeperGewond bij bombardement van 24/05. Overleden in Zwarte Zustersziekenhuis Ieper.
OnbekendCHARLESFernand, L.C.SdtMil2222.01.1902Gilly03.06.1940Céroux-Mousty
2/XLVCIPARISSELéopoldSdtMil2026.03.1900Namur15.05.1940Houtain-le-Val
4/XCLAPDORPHenri, C.L.SdtMil1921.09.1899Zele10.05.1940DendermondeGedood bij luchtaanval op Scheldebrug
IICOLLIEOmer, J.SdtMil2517.01.1905Komen27.05.1940Watou
4/XXIIICOPERMANSJoseph, A.SdtMil2525.08.1905Diest24.05.1940IeperGedood bij luchtbombardement
1/IXCORBUSIERCharles, A.J.SdtMil2514.04.1905Clermont-sous-Huy29.05.1940Alveringem
4/XXXIICOTTIELSMarcel, L.KplMil2417.04.1904Gilly26.05.1940Izegem
XD'HAESEVictorSgtMil2128.07.1901Lede22.05.1940Boulogne (F)
2/XLVDASNOISGeorges, E.BrigBV20.04.1903Honnay29.05.1940Boulogne (F)
OnbekendDE BACKERFrans, A.SdtMil2129.11.1901Wanzele28.05.1940Boulogne (F)
IDE BRANTRené, A.1Sgt25.04.1904Sint-Niklaas24.05.1940Harelbeke
2/XDE BRUYCKERGustaaf, E.SdtMil2118.10.1901Lede28.05.1940Boulogne (F)Verwond 22/5.
2/XVIIDE CATFrans, E.SdtMil2213.05.1902Tremelo31.05.1940Westkapelle (NL)Verwond 13/5 te Zeebrugge.
OnbekendDE CAUWERHenri, ConstantSdtMil2429.02.1904Sint-Lambrechts-Woluwe22.01.1941Isenbüttel (D)Omgekomen in treinramp
XXXDE KEYSERCharles, F.M.SdtMil2519.01.1904Soignies04.06.1940Loos (F)
1/VIIDE PAEPEHenri, G.SdtMil2123.06.1901Deurle14.05.1940Gent
7/VIIDE PAUWMauritsKplMil2227.08.1902Gent13.05.1940GentOverleden Hulphospitaal 30 te Sint-Amandsberg
1/VIIDE RIJCKEEmiel, C.SdtMil2310.03.1903Gent13.05.1940Gent
1/XIDE ROECKIsidoor, R.SdtMil2216.07.1902Ninove01.06.1940Aalst
1/XDE SAEDELEERRemiSdtMil2201.11.1902Erpe24.05.1940Peuplingues (F)
1/XLDE WAELSeraphin, E.SdtMil2218.01.1902Aalst30.05.1940Saint-Pol (F)
2/XLIIDEBARTJulien, J.SdtMil2519.05.1904Vinalmont29.05.1940Nieuwkapelle
1/XXIIIDEBECKERJules, A.SdtMil2017.01.1900Glabbeek-Zuurbemde24.05.1940IeperGewond bij bombardement van 24/05.Overleden in Zwarte Zustersziekenhuis Ieper.
XLVIDECOUXArthur, J.B.SdtMil2229.06.1902Arsimont23.05.1940Sangatte (F)
XXIIIDEFALQUEVictor, E.J.BrigMil2011.01.1900Jodoigne13.05.1940Limelette
2/XXIVDEGREVESamuelSdtMil1524.09.1895Châtelineau27.05.1940Boulogne (F)
1/XLVIDEHANEdmond, G.J.SdtMil2022.10.1900Jemeppe-sur-Sambre22.05.1940Boulogne (F)
XLVIDELANDEJoseph, U.SdtMil1930.04.1897Temploux24.05.1940Abele (Watou)
OnbekendDELCOURTEliséSdtMil2909.06.1909Nivelles04.07.1940Sint-AndriesOverleden in hospitaal Abdij Zevenkerken
4/XXXIVDELPOMDORAlfred, E.SdtMil2321.07.1903Saint-Ghislain25.05.1940Izegem
4/XIDESODTCyriel, A.SdtMil2517.03.1905Langemark27.05.1940Watou
XXXDEVENJosephSgtMil??14.09.1940La LouvièreOverleden aan verwondingen
2/XXXIIDEVILLERSVictor, J.SdtMil1911.10.1899Montignies-sur-Sambre20.05.1940Izegem
2/VIIDEVREESEArmand, F.J.SgtMil2410.08.1904Oostende13.05.1940Gent
2/VIIDEZYAntoine, J.G.BrigMil2527.04.1905Courcelles01.06.1940Oostende
XXIDOBBELAEREAlfred, L.J.SdtMil2504.06.1905Brussel08.06.1940Klemskerke
OnbekendDONNAYJulesSgtMil10.06.1921Dinant12.05.1940Saint-Servais
OnbekendDONNIJulienBrigMil2401.12.1904Landen24.05.1940Boulogne (F)Gedood in luchtaanval
XXIVDOUCHAMPSMauriceBrig21.04.1898Court-Saint-Etienne14.05.1940Nivelles
2/XLIIDRAUXJules, I.SdtMil2403.03.1904Bertrix16.05.1940Wasmuel
XLVIIDRICOTJoseph, G.SdtMil1914.07.1899Treignes23.05.1940Boulogne (F)
OnbekendDUBRULLEMaurice(Onbekend)(Onbekend)Braine-le-Comte23.08.1940Ebelsbach (D)Krijgsgevangene
OnbekendDUHRMathieu, J.P.SdtMil2420.11.1901Köln (D)28.05.1940Schuiferskapelle
4/XIDUMORTIERRaphaël, D.D.KplMil2302.06.1904Moregem19.06.1940BruggeVerwond 28.05 te Zeebrugge
1/XXVDUMOULINFrançois, J.SdtMil2229.10.1902Chapelle-à-Oie24.05.1940Gravelines (F)
1/XXIEVERAERTFrancisSdtMil2225.06.1902Meldert24.05.1940Watou
4/XFAMELAERJozef, L.SgtMil2210.12.1902Wetteren10.05.1940Dendermonde
1/XLIIFRAITUREJean, J.SdtMil2529.06.1905Hannut29.05.1940Oudekapelle
XLIIFRAITUREErnest, E.G.SdtMil2401.06.1904Latinne23.05.1940Abele (Watou)
2/XFRANCKRemi, G.SdtMil2127.04.1901Scheldewindeke22.05.1940Boulogne (F)
XLFREDERICMarius, VictorSdtMil2418.02.1905Liège04.06.1941LiègeOverleden aan verwondingen
XXXIIFREREGustave, A.N.LtRes21.02.1901Charleroi27.05.1940Oostende
OnbekendGARDINALMaurice, A.J.SdtMil2522.03.1905Brugge27.05.1940Brugge
4/XXIIIGEGOEugène, D.G.SdtMil2206.01.1902Grand-Rosière-Hottomont01.06.1940De Panne
XLIIGENIEFlorent, L.SgtMil2404.03.1904Les Waleffes24.05.1940Abele (Watou)
3/XLVIIGERINMarcel, J.G.SdtMil2408.08.1904Sart-en-Fagne23.05.1940Boulogne (F)
XLVIIGIGOTPaul, Marie Joseph GhislainSdtMil0325.09.1903Dinant10.06.1940Dornitz (D)Krijgsgevangene
OnbekendGILLETJoseph, J.B.SdtMil2501.04.1905Libin24.05.1940Boeschepe (F)
1/XLIIIGINKELSJoseph, A.SdtMil2521.03.1905Sint-Margriete-Houtem17.05.1940Sint-Niklaas
2/XLVIGRANDHENRYJean, B.J.SdtMil2527.08.1905Châtelet12.05.1940Ernage
2/IGUILLIAMSMauriceSdtMil2227.12.1902Anderlecht22.05.1940Auroux (F)
2/IVHAUTFENNEJean, B.A.SdtMil2425.08.1904Sint-Joost-ten-Node24.05.1940Boulogne (F)
2/XHENDERICKXArthur, A.SdtMil2214.11.1902Wichelen24.05.1940Boulogne (F)
1/XLVIHENNUYErnest, J.SdtMil2405.05.1904Auvelais23.05.1940Boulogne (F)
OnbekendHOEBEKEEmiel, M.SdtMil2209.05.1902Gent26.05.1940Sint-MichielsVerdwenen
4/XLVHUBERTVictor, L.SdtBV1912.06.1899Charleroi23.05.1940Boulogne (F)Verwond 22.05
XLVIHUEGAERTSFréderic, J.KplBV1918.01.1899Kampenhout21.05.1940Camiers (F)
2/XXXHUREZHenri, V.KplMil1916.10.1897Strépy-Bracquegnies01.06.1940Westende
OnbekendJANSSENSFrans, A.SdtMil18.10.1902Heist-op-den-Berg31.05.1940Westkapelle
2/XLIILACROIXFernand, A.SdtMil2526.05.1905Villers-le-Bouillet01.06.1940Brugge
OnbekendLAMBOTEmileSdtMil1812.08.1898Florennes23.05.1940Outreau (F)
2/XLIILAPIERREAdolphe, J.B.SdtMil2307.06.1903Moha29.05.1940Oudekapelle
2/XLIILAUNOYLéon, E.SdtMil2504.02.1905Huy30.05.1940Nieuwkapelle
2/XXIVLAURENTJules, L.J.SdtMil2524.02.1905Rebecq-Rognon15.05.1940Clabecq
4/XXXIILEDUCGeorges, E.WMMil2317.02.1903Charleroi25.05.1940Izegem
OnbekendLEEMANSPetrusSdtMil3208.04.1912Oosterweel26.05.1940VeurneVerwond 24.05
1/XXVLEJEUNELambert, M.A.SdtMil2021.01.1899Seraing24.05.1940IeperGedood bij luchtbombardement
XLVLEONARDLouis, L.SdtMil2211.03.1902Namur21.05.1940Abbeville (F)
3/XLERMINIAUXJosephSdtMil2227.10.1902Kerksken21.05.1940Le Quesnoy-en-Artois (F)
3/XLIEVENSCesar, P.SdtMil2219.12.1902Kerksken25.05.1940Saint-Amand-les-Eaux (F)Verwond 21.05 te Le Quesnoy
XLVILORPHEVREAdrienSdtMil1928.08.1899Vedrin05.06.1940Beernem
XLUWAERTPetrus, F.SdtMil2525.11.1905Hofstade22.05.1940Boulogne (F)
4/XXIIIMARCHALJoseph, F.SdtMil19.03.1902Aische-en-16.05.1940Braine-le-Comte
XLVMARCHALHyacinthe, A.G.SdtMil2202.04.1902Sart-Bernard13.05.1940Namur
2/XXIIIMASSONJules, G.SdtMil2521.10.1905Grand-Rosière-Hottomont22.05.1940Boulogne (F)
1/XXIIIMERTENSCharles, J.KplMil2106.11.1901Tienen24.05.1940IeperGedood bij luchtbombardement
1/XLMESTREConstant, H.SdtMil2505.07.1905Montegnée12.05.1940Tongrinne
3/XXIVMICHAUXCharles, F.J.SdtMil2321.08.1903Nivelles14.05.1940NivellesGedood op de Grand-Place van Nijvel tijdens luchtbombardement
2/XXXIINAILISModeste, H.SdtMil2022.09.1900Verviers27.05.1940Oostende
OnbekendNOEJoseph, M.KplMil2602.07.1905Ruddervoorde26.05.1940Ruddervoorde
OnbekendNOKERMANLucien, MarcelSdtMil16(Onbekend)Paris (F)29.08.1940Wotenick (D)Krijgsgevangene
OnbekendNOTENBOOMJoseph, F.SgtMil2112.12.1900Oostende01.06.1940De Panne
4/XOOSTERLINCKMauritsSdtMil2402.07.1904Berlare10.05.1940Dendermonde
1/XLVIIPAQUETGaston, L.A.SdtMil2017.11.1900Finnevaux30.05.1940Boulogne (F)
I/VIIIPETERSVictor, J.SdtMil2405.09.1904Nazareth27.05.1940Torhout
XXIVPINCHARTHector, G.C.KplMil2423.10.1904Ottignies20.05.1940NivellesVerwond tijdens bombardement van 14 mei
1/XLIIPIRARDLouis, G.J.SdtMil2523.02.1905Meeffe29.05.1940Oudekapelle
4/XLIIPIRARDChristian, J.H.SdtMil2420.01.1905Saint-Georges-sur-Meuse12.05.1940Bovenistier
4/XXIVPOLETJosephSdtMil1824.09.1898Court-Saint-Etienne18.05.1940NivellesVerwond tijdens bombardement van 14 mei
1/XLVIIPOTTEMBERGPierre, H.J.SdtMil1930.04.1899Erpent16.05.1940TournaiOverleden in luchtaanval
4/XLVIRAMLOTLucien, L.G.SdtMil1904.01.1899Ciney28.05.1940Hesdin (F)
4/XLVIRENIERAimable, L.G.SdtMil2415.04.1904Floreffe21.05.1940Camiers (F)
2/XLVIROMAINArmand, M.J.SdtMil1914.01.1898Hemptinne14.05.1940NamurVerwond 11.05
1/VISALMONOctave, E.L.SdtMil2111.05.1901Ressaix01.06.1940Brugge
1/XXISCHOUKENSGaston, P.SdtMil2111.06.1901Dilbeek11.06.1940RonseWederdienstnemer. Als krijgsgevangene overleden in hospitaal van Ronse.
OnbekendSCHUERMANSJozefSdtMil2207.11.1902Herentals21.05.1940Malaunay (F)
IIISEVENANTMauriceSdtMil2416.09.1904Jabbeke27.05.1940Leffinge
1/VIIISNOECKFrans, T.SdtMil2415.11.1904Nevele27.05.1940Torhout
XXIVSPRUYTLouisSdtMil(Onbekend)(Onbekend)12.08.1940BrusselOverleden aan verwondingen
4/IISTAMPERAbel, E.KplMil2326.09.1903Komen30.05.1940Poperinge
1/XXIIISTOCKMANSFrédericSdtMil2218.11.1902Zétrud-Lumay24.05.1940IeperGedood bij luchtbombardement
4/XXIISYMONSHendrikSdtMil2528.02.1905Kapelle-op-den-Bos10.05.1940Kapelle-op-den-Bos
2/XLIITITEUXGabriel, M.KplMil2508.03.1905Maillen29.05.1940Nieuwkapelle
1/XLVIITOMBEURMaurice, J.B.SdtMil2127.02.1901Lustin28.05.1940Boulogne (F)
1/XXIIITORRYJosephSdtMil2117.11.1901Tienen17.06.1940IeperGewond bij luchtbombardement van 24/05
1/VIIVAN DER MEULENAndré, C.J.KplMil2409.01.1904Gent13.05.1940Gent
4/XXXIIVAN DRIESSCHEHenri, J.F.SdtBV1924.10.1895Wannegem-Lede(Onbekend)Clairfontaine (F)
OnbekendVAN EMELENTheofielSdtMil1920.04.1898Houwaarteind meiAalst
3/XVAN HAVERBEKEFrans, A.F.SdtMil2226.06.1902Erembodegem22.05.1940Boulogne (F)
XVAN LEUVENPetrus, J.SdtMil2103.10.1901Lede24.05.1940Boulogne (F)
2/XVAN LEUVENCasimirSdtMil2202.12.1902Vlierzele22.05.1940Boulogne (F)
4/XXVVANDEVELDEGeorges, G.J.SdtMil2218.02.1902Perwez16.05.1940Clabecq
3/XXVIIVERDIEREOdon, F.KplMil2602.03.1906Antoing27.05.1940Oostende
1/VIIVERNIERSLouis, A.SdtMil2424.02.1904Avron (F)13.05.1940GentOverleden Hulphospitaal 30 te Sint-Amandsberg
OnbekendVERSLUYSHerni, M.SdtMil2505.08.1905Aalter03.07.1940Sint-AndriesOverleden hospitaal Adbij Zevenkerken
1/XXXVERSTRAETEEdouardSdtMil2229.01.1902Ghlin01.06.1940WestendeVerwond 25.05
OnbekendVERSTRAETEAiméSdtMil2528.04.1905Snellegem22.01.1941Isenbüttel (D)Omgekomen in treinramp
3/IIIVIERSTRAETEGerard, J.SdtMil2327.03.1903Izegem16.06.1940Brugge
2/XVLAEMINCKVictorSdtMil2114.08.1901Serskamp22.05.1940Boulogne (F)
1/XXIIIVOLLONLudovic, J.SdtMil2002.03.1897Hakendover02.06.1940IeperGewond bij luchtbombardement van 24.05
4/XWIJNSAmandusSdtMil2307.09.1903Mere24.05.1940Peuplingues (F)