Magazijnstation

Situatie op 10 mei 1940

Reglementaire benaming Magazijnstation
Stations Magasins
Type Logistieke Steuneenheid
Ontdubbeld van n.v.t.
Onderdeel van Directie voor aan- en afvoer bij het Leger
Bevelhebber Kolonel Intendant Léopold Van Acker
Standplaats Diverse
Commandopost te Gent
Samenstelling 1ste Provianddienst Antwerpen Bakkerij en annexen (1Kapt Théophile Goossens)
  (Majoor Intendant Ferdinand Van Hay) Bloemmagazijn (Lt G. Verhezen)
    1ste Compagnie (Cdt Ernest Baudry)
    2de Compagnie (Lt G. Gernaert-Wilmar)
    3de Compagnie (Lt A. Degrelle)
    4de Compagnie (Cdt Willy Verspreeuwen)
    5de Compagnie (Lt A. Labrique)
    6de Compagnie (Lt A. Nemeger)
    7de Compagnie (Lt H. Floor)
  2de Provianddienst Gent Magazijn Kleine Levenswaren (Lt A. Coulon)
  (1ste Kapitein Intendant Fernand Haghe) 8ste Compagnie (1Kapt Georges Rongé)
    Havermagazijn (Lt H. Bekaert)
    9de Compagnie (Lt J. Walch)
  3de Provianddienst Gent Magazijn Diepvriesvlees (1Kapt Jean Houtem)
  (1ste Kapitein Intendant Edmond Debor) Magazijn Uitrusting en Herstelatelier (Lt L. Verwee)
    10de Compagnie (1Kapt Henri Vermeulen)
  Dienst der Dagelijkse Ravitailleringtreinen
  (Kapitein-commandant Emile Moulron)

Tijdens de mobilisatie

Staf/Magazijnstation
Het Magazijnstation is verantwoordelijk voor de bevoorrading van het veldleger met  de levensmiddelen die via militaire keten geleverd worden. Deze omvatten voor de manschappen brood, vlees (vers, ingevroren of conserven) en kleine levensmiddelen (koffie, suiker, specerijen en gedroogde peulvruchten).  Voor de paarden is dit haver.  Alle andere levensmiddelen moeten door de eenheden zelf aangekocht worden.

Het Magazijnstation beschikt voor het uitvoeren van zijn taken over drie Provianddiensten:

  • de 1ste Provianddienst beheert de bloemvoorraad en staat in voor de exploitatie van de bakkerijen
  • de 2de Provianddienst beheert de voedervoorraad voor de paarden en de kleine levensmiddelen
  • de 3de Provianddienst is verantwoordelijk voor het diepvriesvlees en uitrusting

Het Magazijnstation ontvangt zijn voorraden van de territoriale intendance en heeft ook een eigen productiecapaciteit voor brood. De te verdelen voorraden worden per trein naar de legerkorpsen en divisies gebracht.  Per divisie en per legerkorps wordt dagelijks een treinstel gevormd en uitgestuurd naar een afgesproken bevoorradingsstation (Dagelijkse Ravitailleringtrein oftewel DRT).  Dit treinstel wordt vervolgens opgewacht door de Compagnie Intendance van de respectievelijke grote eenheid (divisie of legerkorps), die instaat voor het lossen van de trein en het opslaan van de levensmiddelen in een levensmiddelenmagazijn. In functie van de getalsterkte van de verschillende ondereenheden worden vrachten klaargemaakt die het Autopeloton voor Ravitaillering (PARa oftewel Peloton Auto Ravitaillement) van het organieke Transportkorps van de grote eenheid naar de ondereenheden brengt. Hiervoor wordt het concept van de Eenheidsvrachtwagen gebruikt: één camion van het PARa vervoert alle goederen bestemd voor één eenheid als één gemengd cargo.

Het goederen- en vormingsstation Gent-Zeehaven vormt de draaischijf van deze operatie.  Elke voormiddag worden de goederenwagons geladen door het Magazijnstation om dan in de namiddag gerangeerd te worden tot de juiste Dagelijkse Ravilailleringstreinen.  Deze treinstellen vertrekken dan in de avond en moeten tegen de ochtend gelost worden in de bevoorradingsstations.  Deze cyclus betekent dan ook dat het Magazijnstation over heel wat spoorvoertuigen moet beschikken.  Het mobilisatiedossier voorziet in 3 identieke sets van telkens 218 gesloten goederenwagons, 48 koelwagons en 37 tankwagons.  Met de nodige reservewagons erbij levert dit maar liefst 750 wagons op.

Het Magazijnstation wordt gemobiliseerd te Antwerpen, Gent en Jabbeke.  Het gros van het materieel ligt te Antwerpen en Gent opgeslagen.  In Jabbeke wordt het materieel voor de veldbakkerij van het leger bewaard.  Bij de afkondiging van Fase A van het mobilisatieplan worden het commando en de opslagplaatsen voor bloem, kleine levensmiddelen, haver en diepvriesvlees geactiveerd.  Bij Fase C wordt dan het volledige Magazijnstation opgeroepen.  Vijf dagen na het afkondigen van Fase C moet de eenheid in staat zijn om elke dag 310,000 militairen en 37,000 paarden te bevoorraden.  Twee dagen later moet dit 470,000 militairen en 44,000 paarden zijn.

Na mobilisatie bevinden de diensten te Gent zich in een reeks installaties in de Voorhaven. De directie van het Magazijnstation is gehuisvest aan de Voorhaven 88. De nabijgelegen Hangar 24 wordt gebruikt voor de opslag van kleine levensmiddelen. De diepvriesinstallaties liggen eveneens in deze buurt. Alles samen beschikt het Magazijnstation en de territoriale intendance aan de vooravond van de Duitse inval over een voorraad die voldoende geacht wordt voor 40 dagen oorlogsvoering.

Volgens de Belgische doctrine zou het Magazijnstation alle eenheden van het veldleger moeten bedienen.  Aan de vooravond van de Duitse inval is het echter zo dat ongeveer twee derde van de troepen door de aard van hun opstelling rechtstreeks bevoorraad wordt door de territoriale intendance die onder de Directie voor Aan- en Afvoer van de Achterwaartse Zone ressorteert.  Deze manier van aanpakken zal een zware uitdaging vormen tijdens de veldtocht.

1ste Provianddienst Antwerpen
De voornaamste installaties van deze dienst omvatten de militaire bakkerij, de bloemmolens en het bloemmagazijn binnen de oude Antwerpse vesting.  De kantoren van de intendant bevinden zich aan de Londenstraat 43.  De provianddienst gebruikt ook een grote loods voor de opslag van bijkomende bloem aan kade 188 in de haven.  Daarnaast beschikt de dienst over een aantal opgeëiste bakkerijen in en om Antwerpen:

  • Bakkerij “Het Beste Brood”, Napelsstraat 65 (Lt P. Van Assche)
  • Coöperatieve bakkerij van het ACW “Het Volk”, Schoytestraat 41 (Lt R. De Roo)
  • Bakkerij “Kooperatief Verbond”, Sint-Bernardsesteenweg 549 (Lt Gustave Peeters)
  • Liberale coöperatieve bakkerij “Help u Zelve”, Volksstraat 40 (Lt M. Jonckheer)
  • Bakkerij “De Volkslust”, Van Heybeeckstraat 43 te Merksem (Lt Gustave Peeters)
  • Bakkerij “Vereenigde Bakkers”, Brugstraat 8 (Lt J. Vandevelde)
  • Bakkerij “Lekker Brood” (Lt J. Marlier)

Daarnaast is de provianddienst ook in staat om een veldbakkerij in te richten in loods 6c van het Willemsdok.

2de Provianddienst
De 2de Provianddienst heeft zijn standplaats in de Gentse haven.   De kantoren van de intendant zijn gelegen in het elektrisch onderstation aan de Port Arthurlaan 100.  In de loodsen 21 tot 24a van de voorhaven bewaart het Magazijn Kleine Levenswaren onder meer koffie, suiker, specerijen en gedroogde peulvruchten.  De beheerder van het Magazijn Kleine Levenswaren heeft zijn kantoor aan de Meulesteedsesteenweg 393.  De loodsen 32, 34, 35a, 36 en 36a worden gebruikt door het Havermagazijn.  De beheerder van het Havermagazijn werkt eveneens aan de Port Arthurlaan 100.

De 8Cie is ingekwartierd in de gebouwen van het Wervingsbureel Gent aan de Londenstraat.  De 9Cie verblijft in de Carpentierschool aan de Meulesteedsesteenweg 608.

3de Provianddienst
Ook de 3de Provianddienst heeft zijn stapelhuizen in de haven van Gent. De dienst beheert onder meer een industriële diepvriesinstallatie voor de opslag van het ingevroren vlees van het leger.

Dienst der Dagelijkse Ravitailleringstreinen
Ook deze diensten hebben hun standplaats te Gent en gebruiken de rangeerterreinen van het station Gent-Zeehaven.  Hier worden 25 Dagelijkse Ravitailleringstreinen klaargemaakt: 18 voor de infanteriedivisies, 2 voor de cavaleriedivisies en vijf voor de legerkorpsen.  Deze bestaan uit een 220-tal goederenwagons, een 50-tal koelwagons en een 40-tal tankwagons.

De planning voorziet het nachtelijke vertrek van drie bevoorradingstreinen vanuit Gent-Zeehaven, die samen 12 Dagelijkse Ravitailleringstreinen (DRT) bevatten voor 3 legerkorpsen en 9 divisies:

  • Een eerste stel bevat de DRT’s voor de 1ste, 4de, 7de en 14de Infanteriedivisies en de korpstroepen van de Cavaleriedivisie en het Iste Legerkorps.
  • Het tweede stel wordt uitgestuurd naar de 6de, 9de en 11de Infanteriedivisies en de korpstroepen van het IIde Legerkorps.
  • Het derde treinstel vertrekt naar de 10de Infanteriedivisie en de 2de Cavaleriedivisie.

Alle overige grote formaties van het veldleger zullen dan bevoorraad worden door hun dichtstbijgelegen Territoriaal Intendancekorps.

Bij de Duitse inval wordt de planning van de DRT’s om een drietal redenen vrijwel onmiddellijk bedreigd. Ten eerste heeft de Luftwaffe een vrijwel totaal luchtoverwicht en worden de treinbewegingen verstoord door de talrijke aanvallen op het spoornetwerk. Zo wordt het station van Borgloon, de bevoorradingsplaats voor de 4de Infanteriedivisie (4Div) om 08u00 gebombardeerd. Ten tweede ligt het tempo van de Duitse invasie zo hoog dat reeds na enkele dagen de transportafstanden per spoor erg kort zullen worden en de eindstations steeds gewijzigd moeten worden. Tenslotte zal door de evacuatie van de K.W. Stelling op 16 en 17 mei de standplaats van het Magazijnstation te Gent reeds na een week oorlogsvoering aan de frontlijn komen te liggen.

De grote liberale bakkerij “Help u Zelve” had een capaciteit van 2.350 broden per uur.

Dienst der Dagelijkse Ravitailleringstreinen
In de tweede helft van de nacht van 10 op 11 mei vertrekt nieuwe treinstellen met de bevoorrading voor 11 mei:

  • Dertien goederenwagons en een begeleidingswagon reizen naar de volgende divisies:
    • Vier wagons worden naar Drieslinter gestuurd met brood, haver en kleine levensmiddelen voor de 14de Infanteriedivisie. Korporaal Culot leidt deze trein.
    • Vijf wagons rijden naar Zoutleeuw met dezelfde types goederen bestemd voor de 1ste Infanteriedivisie.
    • Drie wagons zullen eveneens te Zoutleeuw gelost worden met brood en kleine levensmiddelen voor de korpstroepen van het Cavaleriekorps. De wagons voor Zoutleeuw staan onder bevel van Luitenant Malfait.
  • Een treinstel met elf wagons krijgt de volgende opdracht:
    • Vijf wagons met brood, haver en kleine levensmiddelen zullen te Borgloon gelost worden voor de 4de Infanteriedivisie.
    • De korpstroepen van het Iste legerkorps zullen in het zelfde station twee wagons met brood en kleine levensmiddelen ophalen. De beide treinstellen voor Borgloon worden bevolen door Korporaal Vermeersch.
    • Vier wagons tenslotte worden naar Jesseren gezonden voor de 7de Infanteriedivisie. Deze wagons staan onder bevel val Luitenant De Cremer.
  • Een bijzonder lang treinstel met vierentwintig wagons vertrekt naar Brabant:
    • Vijf wagons met brood, haver en kleine levenswaren zullen te Haacht door de korpstroepen van het IIde Legerkorps gelost worden. Korporaal Van Damme is verantwoordelijk voor de lading.
    • Negen wagons met brood, haver, kleine levenswaren en stro zullen door de 6de Infanteriedivisie te Roselaar gelost worden. Korporaal Verloove leidt de zending.
    • Drie wagons met brood, haver en kleine levenswaren worden naar Zichem gestuurd voor de 11de Infanteriedivisie. De bevelhebber is Luitenant Baudry.
    • Acht wagons tenslotte met brood, haver, kleine levenswaren en stro reizen naar Mechelen-Nekkerspoel voor de 9de Infanteriedivisie. Korporaal Delesie leidt deze zending.
  • Tenslotte worden de 2de Infanteriedivisie en 2de Cavaleriedivisie bevoorraad:
    • Twee wagons met brood en kleine levenswaren worden te Haacht gelost voor de 2de Cavaleriedivisie. Korporaal Wittebols is de aanvoerder van dit konvooi.
    • Vijf wagons met brood, haver en kleine levenswaren sporen naar Kortenberg voor de 10de Infanteriedivisie. Deze wagons staan onder bevel van Luitenant Van Halteren.

In totaal worden door deze treinstellen 120.460 broodrantsoenen, 20 ton kleine levenswaren, 11 ton bevroren vlees, 93 ton haver, 27 ton haver, 7 ton stro en 70 Kg hooi vervoerd.

Luitenant van Ypersele de Strihou zal tussen 11 mei en 17 mei drie ravitailleringstreinen begeleiden. De treinen worden respectievelijk naar Lier, Auvelais en Lokeren uitgestuurd.

Door een luchtaanval op de spoorlijn Oostende-Brussel te Merelbeke kunnen de Dagelijkse Ravitailleringtreinen van het Magazijnstation tijdelijk niet uitrijden.  Het Groot Hoofdkwartier vraagt aan het Ministerie van Landsverdediging om de eenheden van het veldleger ten oosten van Gent rechtstreeks te bevoorraden van uit de provianddiensten van het 4de Territoriaal Intendancekorps te Brussel.

Dienst der Dagelijkse Ravitailleringstreinen
In de nacht van 12 op 13 mei zullen de volgende locaties bevoorraad worden door de Dagelijkse Ravitailleringtreinen:

  • IIde Legerkorps
    • Korpstroepen en de 6de Infanteriedivisie: station Waarloos
    • 9de Infanteriedivisie: station Hombeek
  • IIIde Legerkorps
    • Alle formaties op weg van Namen naar het westen: station Chastres
  • Cavaleriekorps
    • Korpstroepen en 1ste Infanteriedivisie: station Dilbeek
    • 2de Cavaleriekorps en 14de Infanteriedivisie: station Zellik

Het IVde en Vde Legerkorps en hun ondereenheden worden nog steeds rechtstreeks bediend door het 2de Territoriaal Intendancekorps te Antwerpen.  Het Iste en het VIde Legerkorps zullen bevoorraad worden door het 4de Territoriaal Intendancekorps te Brussel.  Dit korps bedient met zijn formaties te Namen ook het VIIde Legekorps en de Groepering Keyaerts.

1ste Provianddienst
De 1ste Provianddienst start met de evacuatie van zijn installaties te Antwerpen.

Dienst der Dagelijkse Ravitailleringstreinen
De eenheden van het veldleger worden eraan herinnerd dat de Dagelijkse Ravitailleringstreinen bij aankomst op hun bevoorradingsplaatsen zo snel mogelijk gelost moeten worden.  Er wordt op gewezen dat de Autopelotons voor Ravitaillering moeten instaan voor het verdelen van de voedselbevoorrading en er niet mag toegestaan worden dat de eenheden zelf nieuwe voorraden komen ophalen bij de treinstellen.

Staf/Magazijnstation
Door de talrijke luchtaanvallen op ons spoornetwerk, komt de bevoorrading van onze divisies via het systeem van de Dagelijkse Bevoorradingstreinen steeds meer in het gedrang. Een detachement van ongeveer 160 vrachtwagens van de Legerautogroepering wordt naar Gent gestuurd voor het uitvoeren van transportopdrachten ten voordele van het Magazijnstation. Deze opdrachten zullen tot 20 mei van uit Gent uitgevoerd worden. De diensten van het Magazijnstation hebben inmiddels zoveel voorraden van de eenheden van het veldleger uit het oosten van het land overgenomen, dat de maximale opslagcapaciteit te Gent bereikt wordt.  Er wordt besloten om een gedeelte van de voorraden over te brengen naar de installaties van de Algemene Magazijnen van de Bevoorradingsbasis.

Dienst der Dagelijkse Ravitailleringstreinen
Voor de ravitaillering vanaf de nacht van 14 op 15 mei worden de volgende bevoorradingsplaatsen aangeduid:

  • IIde Legerkorps
    • Korpstroepen en 6de Infanteriedivisie: station Puurs
    • 9de Infanteriedivisie: station Malderen
    • 11de Infanteriedivisie: station Sint-Amands
  • 1ste Infanteriedivisie: station Merchtem
  • 14de Infanteriedivisie: station Lebbeke
  • VIIde Legerkorps: station Auvelais
  • Groepering Keyaerts: station Mazy

Het IVde en Vde Legerkorps en hun ondereenheden worden nog steeds rechtstreeks bediend door het 2de Territoriaal Intendancekorps te Antwerpen.  Het 4de Territoriaal Intendancekorps te Brussel zal voedselvoorraden leveren aan het IIIde Legerkorps, de korpstroepen van het Iste Legerkorps, de 4de Infanteriedivisie en de 7de Infanteriedivisie.

Staf/Magazijnstation
Op 16 mei komt onverwachts het bevel van het Groot Hoofdkwartier (GHK) om verder westwaarts terug te trekken. Zonder dat men de K.W. Stelling ten volle verdedigd heeft moet de stelling worden prijsgegeven. Het Duitse leger wist immers een doorbraak te forceren in de streek van Sedan en in het noorden heeft Nederland zich overgegeven. Het veldleger zal aan het eind van de dag de K.W. Stelling ontruimen en zich terugplooien op de lijn Terneuzen-Gent-Oudenaarde. Kolonel Van Acker beveelt de aftocht van zijn diensten uit Gent omdat de stad na de aftocht van de K.W. Stelling  aan het front zal komen te liggen.

2de Provianddienst
De 2de Provianddienst krijgt de opdracht om zijn stocks over te brengen op een aantal binnenschepen en alzo een drijvend magazijn in te richten. Kapitein Haghe kan geen beroep doen op de diensten van het leger en onderhandelt dan maar zelf met de binnenschippers in de haven. De schippers zijn helemaal niet uit op een verplichte inzet voor het leger, maar uiteindelijk kan toch een bescheiden vloot gevormd worden. Voor de schepen zonder eigen motor worden ook een aantal sleepboten gevorderd.

Het levensmiddelenmagazijn krijgt een goederentrein ter beschikking en start met het overladen van zijn voorraden.

3de Provianddienst
Ook de 3de Provianddienst ontvangt het evacuatiebevel. Deze dienst zal zijn stocks per trein vervoeren, maar moet nog op de nodige wagons wachten. Er wordt dan maar gestart met het inpakken van de voorraden.

De beide diensten zullen naar Brugge overgebracht worden.

De Autopelotons voor Ravitaillering van de divisies en legerkorpsen krijgen de instructie om indien nodig zelf bij de depots langs te gaan voor het ophalen van de nodige levensmiddelen. Dit wordt een bijzonder lastige taak die er zal toe leiden dat steeds meer eenheden onregelmatig bevoorraad zullen worden.

Dienst der Dagelijkse Ravitailleringstreinen
Voor de bevoorrading vanaf de nacht van 15 op 16 mei worden de volgende bevoorradingsplaatsen aangeduid:

  • IIde Legerkorps
    • Korpstroepen en 6de Infanteriedivisie: station Puurs
    • 9de Infanteriedivisie: station Malderen
    • 11de Infanteriedivisie: station Sint-Amands
  • 1ste Infanteriedivisie: station Heizijde
  • 14de Infanteriedivisie: station Lebbeke
  • VIde Legerkorps
    • Korpstroepen en 10de Infanteriedivisie: station Opwijk
    • 5de Infanteriedivisie: station Merchtem
    • 2de Infanteriedivisie: station Peizegem

In geval van een totale verstoring van het spoornetwerk zullen de toegewezen vrachtwagens van de Legerautogroepering gebruikt worden.  Die zullen dan twee marsroutes vanuit Gent aangewezen krijgen: Route A via Dendermonde naar Willebroek en Route B via Aalst en Merchtem tot Wolvertem.  De bevoorrading zal dan op alternatieve locaties gedropt worden zonder rendez-vous met de respectievelijke Autopelotons voor Ravitaillering van de legerkorpsen en divisies af te wachten.

1ste Provianddienst
Na de aftocht uit Antwerpen worden door de 1ste Provianddienst een aantal nieuwe bakkerijen opgeëist in Vlaanderen:

  • Coöperatieve bakkerij “Het Volksbelang” aan de Sint-Pietersnieuwstraat te Gent (Lt C. De Raedt)
  • Socialistische coöperatieve bakkerij “Vooruit” te Gent (Lt G. Castiaux)
  • Bakkerij “De Voorzorg” te Brugge (Lt G. Peeters)
  • Bakkerij “De Eendracht” te Brugge (Lt C. Verhezen)
  • Bakkerij “S.E.O.” aan de Jules Peurquaetstraat te Oostende (Lt M. Hautekeet)

Daarnaast worden te Jabbeke en Gistel veldbakkerijen ingericht. Deze installaties maken gebruik van geïmproviseerde veldovens. De 1ste, 4de, 5de en 7de compagnies krijgen hun standplaats te Gistel en zullen hier tot aan de capitulatie verblijven.

2de Provianddienst
Te Gent werkt de 2de Provianddienst aan het overladen van hun stocks. Ondertussen blijft de bevoorrading van het veldleger verzekerd.

Dienst der Dagelijkse Ravitailleringstreinen
Voor de bevoorrading vanaf de nacht van 16 op 17 mei worden de volgende bevoorradingsplaatsen aangeduid:

  • IIde Legerkorps
    • Korpstroepen en 6de Infanteriedivisie: station Schellebelle
    • 9de Infanteriedivisie: station Malderen
    • 11de Infanteridivisie: station Kwatrecht
  • IIIde Legerkorps
    • Alle eenheden: station Wichelen
  • IVde Legerkorps
    • Korpstroepen en 18de Infanteriedivisie: station Belsele
    • 12de Infanteriedivisie en 15de infanteriedivisie: station Sint-Niklaas
  • Vde Legerkorps
    • Korpstroepen, 13de en en 17de Infanteriedivisie: station Nieuwkerke-Waas
  • VIde Legerkorps
    • Korpstroepen en 10de Infanteriedivisie: station Balegem
    • 2de Infanteriedivisie: station Moortsele
    • 5de Infanteriedivisie: station Scheldewindeke

Het Iste Legerkorps met de 3de, 4de, 7de en 14de Infanteriedivisies en de 1ste Divisie Ardeense Jagers zullen hun voorraden ontvangen van het 2de Territoriaal Intendancekorps te Gent.

De provianddiensten van het Magazijnstation zullen zich terugtrekken naar drie logistieke centra te Oostende, Brugge en Diksmuide.

2de Provianddienst
De Provianddiensten van Gent vertrekken naar Brugge. Zowel de goederentrein als de binnenvaartuigen worden naar de Brugse haven gedirigeerd Ondanks de inspanningen van de manschappen, blijft toch een bijzonder grote hoeveelheid goederen achter te Gent. Er wordt geschat dat er nog ten minste zes dagen werk nodig is om alles te kunnen verladen.

De 2de Provianddienst installeert zich in de Brugse haven. De binnenschepen worden afgemeerd. Twee nabijgelegen warenhuizen worden gebruikt voor het stapelen van de kleine levensmiddelen.

3de Provianddienst
De 3de Provianddienst werkt te Gent nog steeds aan het inpakken van de stocks. De eigen veldkeuken, levensmiddelen, boekhouding en archieven worden op een vrachtwagen geladen en richting Brugge gestuurd. Luitenant Boyart vertrekt eveneens naar Brugge met de taak om een viertal grote vrachtwagens op te halen bij de opeisingscommissie. Boyart moet echter melden dat er geen vrachtwagens beschikbaar zijn.

De benodigde goederenwagons komen aan en de trein met de manschappen en voorraden verlaat het magazijn om 15u30. Om 18u15 staat de trein nog steeds in het rangeerstation van Gent. De stationschef belooft een directe rit naar Brugge en het konvooi vertrekt. De trein zal echter pas Brugge bereiken tijdens de nacht van 19 op 20 mei. De reis zal maar liefst dertig uur in beslag nemen.

Dienst der Dagelijkse Ravitailleringstreinen
De dienst krijgt het bevel om te verhuizen naar Brugge.  Vanaf de nacht van 17 op 18 mei zullen de bevoorradingsplaatsen als volgt georganiseerd worden:

  • IIde Legerkorps
    • Korpstroepen en 6de Infanteriedivisie: station Aalter
    • 11de Infanteriedivisie: station Maria-Aalter
  • IIIde Legerkorps
    • Korpstroepen en 1ste Infanteriedivisie: station De Pinte
  • IVde Legerkorps
    • Korpstroepen en 18de Infanteriedivisie: station Wondelgem
    • 12de en 15de Infanteriedivisie: station Evergem
  • Vde Legerkorps
    • Alle formaties: station Ertvelde
  • VIde Legerkorps
    • Korpstroepen en 2de Infanteriedivisie: station Tielt
    • 5de Infanteriedivisie: station Pittem
  • VIIde Legerkorps:
    • Korpstroepen, 8ste Infanteriedivisie en 2de Divisie Ardeense Jagers: station Oudenaarde
  • Cavaleriekorps
    • Korpstroepen en 1ste Cavaleriedivisie: station Destelbergen
    • 2de Cavaleriedivisie en 1ste Divisie Ardeense Jagers: station Lochristi

3de Provianddienst
De burgerbevolking te Gent heeft weet gekregen van de slechts gedeeltelijk ontruimde militaire warenhuizen. De lokale bevolking slaat aan het plunderen.

Kapitein-commandant Claeys van het Territoriale Transportkorps Brugge wordt samen met Luitenant Boyart uitgestuurd met een detachement vrachtwagens om een deel van de achtergebleven voorraden te recupereren. De missie slaagt en gedurende de volgende twee dagen wordt een belangrijke hoeveelheid goederen in een aantal ritten alsnog naar Brugge gebracht.

Dienst der Dagelijkse Ravitailleringstreinen
Het bevoorradingssysteem met de Dagelijkse Ravitailleringstreinen is te onveilig geworden en wordt voorlopig opgeheven. Vanaf 19 mei zal het wagenpark van de territoriale intendance en de korpsen en divisies gebruikt worden voor het bevoorraden van de formaties te velde.  Om dit te realiseren heeft het Magazijnstation de taak gekregen om vijf nieuwe depots inrichten:

  • Depot Station Brugge: IIde, IVde en Vde Legerkorps
  • Depot Station Brugge-Zeehaven: Iste Legerkorps en Cavaleriekorps
  • Depot Station Deinze: VIde en VIIde Legerkorps
  • Depot Station Diksmuide: 14de Infanteriedivisie
  • Depot Station Oostende: 15de Infanteriedivisie

Het depot te Deinze wordt aangelegd met behulp van vrachtwagens van de Legerautogroepering.  Voor de overige depots worden de treinstellen van de Dienst der Dagelijkse Ravitailleringstreinen gebruikt.

Luitenant-kolonel Van Acker wordt vervangen door Luitenant-kolonel Kalmes van de territoriale intendance.

Het Magazijnstation meldt aan het Groot Hoofdkwartier dat het tempo van het verbruik aan reserverantsoenen bijzonder hoog geworden is.  Er wordt beslist om de stocks van Algemene Magazijnen van de Bevoorradingsbasis in hun geheel over te dragen aan het Magazijnstation.

De legertop gaat akkoord met het geallieerde plan om verder terug te trekken en besluit dat ons leger tijdens de komende twee nachten zal terugtrekken naar een nieuwe linie bestaande uit het Leopoldkanaal, het Afleidingskanaal van de Leie en de Leie. Het Groot Hoofdkwartier overweegt de overbrenging van het Magazijnstation naar Noord-Frankrijk. Dit plan wordt echter al snel opgegeven als onuitvoerbaar. Deze nieuwe terugtocht betekent het einde van de normale werking van het Magazijnstation. De legerkorpsen en divisies blijven wel hun dagelijkse bestellingen plaatsen, maar het bevoorradingssysteem via de Dagelijkse Ravitailleringstreinen wordt geheel stopgezet. De Directie der Ravitailleringen en Evacuaties van het Leger kan niet anders dan aan de eenheden te velde richtlijnen te verstrekken voor het bakken van brood bij plaatselijke bakkers.

Om de voedselvoorraden te verdelen, worden 6 depots ingericht:

  • Territoriale Intendance te Brugge: Cavaleriekorps
  • Depot Bredene: IIde en Vde Legerkorps
  • Depot Oostende: Iste en VIde Legerkorps, 15de Infanteriedivisie, Maritieme Basis
  • Depot Roeselare: IVde en VIIde Legerkorps
  • Depot Nieuwpoort: 7de en 14de Infanteriedivisie, 1ste en 2de Licht Regiment, 2de Groepering Hulptroepen van het Leger
  • Depot De Panne: 1ste Groepering Hulptroepen

3de Provianddienst
De laatste voorraden uit Gent worden gerecupereerd door de ploeg van Kapitein-commandant Claeys. Het Bruggenhoofd Gent zal door ons veldleger verlaten worden en de overblijvende stocks worden verloren geacht.

3de Provianddienst
De laatste vrachtwagens uit Gent komen aan te Brugge rond 01u30. Een impressionante hoeveelheid van 1460 ton levensmiddelen werd in extremis gerecupereerd.

De 3de Provianddienst krijgt een nieuw evacuatiebevel. De bestemming en vertrekdatum blijven vooralsnog onbekend.

Dienst der Dagelijkse Ravitailleringstreinen
Kapitein-commandant Benoit en Luitenant Van Ypersele vertrekken op missie naar Nieuwpoort. Hun opdracht is het inventariseren van alle binnenschepen die zich op dat ogenblik tussen de sluizen van Nieuwpoort en Passendale bevinden.

Het Magazijnstation krijgt het bevel om alle bloemvoorraden te centraliseren te Brugge en te Diksmuide.   Zo wordt in de eerste stad een hoeveelheid van ongeveer 1200 ton samengebracht.  Te Diksmuide zal ongeveer 1800 ton opgeslagen worden.  Samen wordt dit voldoende geacht voor de bevoorrading van het leger voor de komende tien dagen.  Zowat maalderijen in het nog niet bezette deel van het land worden nu uitgebaat door het Belgische leger.  De productiecapaciteit is echter onvoldoende om de stocks aan te vullen.

Het voedseldepot te Roeselare wordt overgebracht naar Torhout.

Het station van Gistel wordt aangevallen door de Luftwaffe. Bij het bombardement ontstaat brand in een munitietrein op de goederenbundel van het station. Een kleine ploeg vrijwilligers van de 6de Compagnie onder leiding van de Luitenanten Ghesquière, Gillard, Handelberg en Nemegeer slagen er in om de trein te splitsen en de dertien onbeschadigde wagons af te koppelen. De brand wordt hiermee beperkt tot de getroffen wagons.

3de Provianddienst
Luitenant Boyart wordt door Majoor Colle naar Oostende gestuurd om het grote diepvriesmagazijn van de firma Frigo Artic onmiddellijk leeg te maken. De terreinen zijn gebombardeerd en het bevroren vlees dat er opgeslagen ligt, dreigt te ontdooien. De werkzaamheden worden samen met de troepen van de Algemene Magazijnen van de Bevoorradingsbasis uitgevoerd. Boyart blijft tot na de capitulatie ter plekke.

Het Magazijnstation krijgt de opdracht om distributiecentra in te richten te Diksmuide en Nieuwpoort. Het bevel zal niet meer uitgevoerd worden en de capitulatie stelt een einde aan de verhuis. Het plan blijkt ook al snel onuitvoerbaar door het totale gebrek aan transportmiddelen. De 3de Provianddienst bijvoorbeeld kan slechts drie vrachtwagens bekomen door voertuigen te ontlenen aan de veldbakkerij te Gistel.

De veldbakkerijen te Jabbeke en Gistel worden na de capitulatie gebruikt voor het bevoorraden van alle eenheden van ons veldleger voor zover deze zich nog ten westen van de Schelde bevinden. Deze operatie loopt tot 10 juni wanneer de installaties overgedragen worden aan de bezetter. De laatste eenheden van het Magazijnstation verlaten de dag nadien het dorp Gistel. Alleen de beroepsofficieren worden krijgsgevangen gemaakt. De overige militairen mogen naar huis en worden met twee vrachtwagencolonnes afgezet te Brussel en Antwerpen.

Na de capitulatie

Slachtoffers

EenheidNaamVoornaamFotoGraadStandKlas° op° te+ op+ teNota
8/Magazijn
station
DE BOCKDominicSdtMil2221.10.1902Zele17.05.1940LokerenVerwond bij luchtaanval op station Lokeren op 11.05

Bibliografie en Bronnen

  1. Dossier Magazijnstation, Sectie Classified Archives, Algemene Dienst Inlichting en Veiligheid, Ministerie van Defensie.
  2. Dossier Ministerie van Landsverdediging, Sectie Classified Archives, Algemene Dienst Inlichting en Veiligheid, Ministerie van Defensie.
  3. Achtergrondinformatie bij Soldaat Dominicus De Bock [On Line beschikbaar]: https://www.zele.be/dominicius-de-bock [Laatst geraadpleegd 26 juni 2022]. Hij behoorde tot de 8ste Compagnie van de 2de Provianddienst Gent toen hij op 11 mei de wacht optrok bij het station van Lokeren. Hij raakte gewond bij het bombardement van het station op 11 mei en bezweek aan zijn verwondingen in het hospitaal van Lokeren op 17 mei 1940.