Reglementaire benaming	Ministerie van Landsverdediging Ministère de la Défense Nationale
Bevelhebber	Luitenant-generaal Henri Denis (Minister van Landsverdediging)
Standplaats	Brussel
Samenstelling	Kabinet van de Minister (Kolonel SBH Emile Gilbert)
	Algemene Directie van de Dienst der Mobilisatie van de Natie (Luitenant-generaal Emile Theunis)	Directie voor Aan- en Afvoer van de Achterwaartse Zone	Algemene Directie Dienst Ravitailleringen en Productie van de Intendance (Kolonel Intendant SBH Constant Vermaelen) Dienst Geneeskundige en Farmaceutische Bevoorradingen (Kapitein Intendant François Demoustiez) Dienst Bewapening (Kolonel IMF Albert Cotes) Dienst Wagenpark en Brandstoffen (Luitenant-kolonel IMF Victor Tellier) Dienst Militaire Luchtvaart (Luitenant-kolonel Yvon Harnould) Dienst Genie (Majoor Charles Lentacker) Dienst Paardenartsenij en Remonte (Dierengeneesheer Kolonel Léon Hué) Anti-Gasbeschermingsdienst (Majoor IMF Jean Corthouts) Dienst Ontvangsten (Kolonel IMF Emile Huyghe) Dienst Transportbegeleiding (Kapitein-commandant Maurice Lefèbvre)
		Secretariaat van de Permanente Mobilisatiecommissie (Kapitein-commandant Denis Spies)
		Bevoorradingsbureau (Majoor Gaetan Duwez)
	Directie van het Vervoer van de Achterwaartse Zone (Luitenant-kolonel SBH Henri Terfve)
	Algemene Inspectie der Militaire Fabrikaten (Luitenant-generaal IMF Georges Jamotte)
		Algemene Inspectie (Kolonel IMF Henri Chevalier)
		Algemene Controle van de Inrichtingen voor Fabrikaten (Kolonel IMF Louis Paris)
	Dienst Militair Personeel (Luitenant-generaal ridder Georges de Callataÿ)
	Directie Rekruteringen (Luitenant-generaal Carlos Selliers de Moranville)
	Afdeling D (Historische Dienst) (Luitenant-kolonel SBH Pierre Luerquin)
	Dienst Ontspanning van de Soldaat (Kapitein-commandant Louis Lancelot)
	Hogere Directie Gezondheidsdienst (Geneesheer Luitenant-generaal Ernest Luyssen)
		Algemene Inspectie van de Gezonheidsdienst (Geneesheer Luitenant-generaal Ernest Luyssen)
		Algemene Directie Gezondheidsdienst (Geneesheer Kolonel Robert Focquet)
	Algemene Inspectie van de Intendance (Generaal-majoor Intendant Emond Féaux)
	Dienst Militaire Gebouwen (Kolonel Jules Loché)
	Hogere Directie van de Genie en de  Versterkingen (Kolonel Fernand Sevrin)
	Algemeen Burgerlijk Bestuur (Dhr G. Legrand)
		Directie Personeel
		Administratie van de Militaire Pensioenen (Kolonel Ernest Lecorbesier)
	Bureau Wetenschappelijk Onderzoek ten dienste van de Nationale Verdediging (Generaal-majoor Victor Van Daele)
	Dienst Militaire Begraafplaatsen (Majoor Louis Rousselle)
	Compagnie Administratie (Kapitein-commandant François Dupont)

Kab/MLV
Sinds 1936 staat het Ministerie van Landsverdediging (MLV) onder de leiding van Luitenant-generaal Henri Denis, een extra-parlementair lid van de regering. Denis zal tussen zijn aanstelling en het begin van de veldtocht maar liefst acht regeringswissels overleven en wordt hiermee één van de gevestigde waarden binnen het Belgische defensiebeleid in de aanloop naar de Tweede Wereldoorlog. Wanneer in januari 1940 de Generale Staf van het Leger omgevormd wordt tot het Groot Hoofdkwartier (GHK) komt een duidelijke splitsing van de bevoegdheden tot stand tussen dit nieuwe oppercommando en het MLV. Het GHK neemt de leiding van het veldleger op zich en controleert zijn operatiegebied dat aangeduid wordt met de term Legerzone (Zone de l’Armée). Het MLV komt aan het hoofd te staan van alle territoriale troepen en voert de leiding over het zogenaamde Achterwaartse Zone (Zone de l’Arrière) waarbinnen de diverse steundiensten van het leger zullen opereren.

Aan de vooravond van de oorlog zijn de diensten van het MLV verspreid over een aantal locaties in de hoofdstad:

• het kabinet van de minister bevindt zich aan de Renaissancelaan 30, in de gebouwen van de Koninklijke Militaire School. 
• een belangrijk deel van de administratieve diensten werkt van uit de aanpalende gebouwen aan de Renaissancelaan 27
• De Directie voor Aan- en Afvoer van de Achterwaartse Zone (DREI) heeft zijn staf aan de Wetstraat 71. De verschillende diensten van de DREI bevinden zich aan de Meridiaanstraat 10 te Sint-Joost-ten-Node, de Kapitein Crespelstraat 1 te Elsene en de Markiesstraat 3-5 te Brussel; de Anti-Gasbeschermingsdienst heeft zijn kantoor aan de Kernstraat 17 te Brussel; de Dienst Paardenartsenij en Remonte is ondergebracht in de Karabinierskazerne op het Daillyplein
• de Hogere Directie van de Gezondheidsdienst is ondergebracht in de Abdij ter Kameren te Elsene
• verder in de Wetstraat worden naast enkele lokalen in het Paleis der Natiën ook nog een deel van de gebouwen van de Touring Club van België gebruikt.

Daarnaast hebben enkele diensten ook permanente detachementen in de grote militaire centra. Te Antwerpen, Charleroi, Gent, Luik bijvoorbeeld bevindt zich telkens een kantoor van de Dienst Ontvangsten die verantwoordelijk zijn voor ontvangst van door het leger aangekochte goederen en levensmiddelen.

Dit bijzonder groot administratief apparaat stelt een 375-tal officieren en ongeveer 2.400 manschappen aan het werk.

Dienst Militaire Gebouwen/MLV
De Dienst Militaire Gebouwen staat in voor de verwerving en het onderhoud van de verschillende militaire kwartieren. De centrale dienst bevindt zich te Brussel, verspreid over de Meridiaanstraat 10 te Sint-Joost-ten-Node en de Louisalaan 135 te Elsene. Daarnaast beschikt de dienst over negen regionale kantoren, één in elke provincie.

Dienst Versterkingen/MLV
De Hogere Directie van de Genie en de Versterkingen (DSupGnF), stafelement van de Dienst Versterkingen (oftewel Service des Fortifications – SF), leidt de verschillende geniewerken die moeten uitgevoerd worden langs de defensieve stellingen voorzien in het Verdedigingsplan. Deze werken worden enerzijds uitgevoerd door burgerfirma’s en anderezijds door genie-eenheden, in hoofdzaak de 2de Groepering Hulptroepen van het Leger (2HuTL). De dienst wordt geleid door Kolonel Sevrin die voor de planning en de coördinatie van de werken kan rekenen op vijf Directies van de Genie en de Versterkingen (DirGnF). Aan de vooravond van de oorlog zijn de kantoren van de DSupGnF gevestigd in de gebouwen van de Koninklijk Militaire School met ingang langs de Leonardo da Vincistraat te Brussel Nr 1.

Algemene Inspectie van de Intendance/MLV
De Algemene Inspectie van de Intendance onder leiding van Generaal-majoor Intendant Féaux heeft zijn burelen tijdens de mobilisatie in de Etterbeekse kazerne Luitenant-generaal baron de Witte de Haelen.

Kab/MLV
Bij het uitbreken van de oorlog blijft het Kabinet van de Minister van Landsverdediging (Kab/MLV) net zoals de rest van het regeringsapparaat in onze hoofdstad. Naast de duidelijk praktische overwegingen schuilt hier ook een politieke beslissing achter. Onze regering acht het opportuun om zolang mogelijk te Brussel te blijven om het land er van te overtuigen dat de situatie geheel onder controle is en er geen reden tot vluchten bestaat. Het kabinet telt 10 officieren, 7 onderofficieren en 18 manschappen. Het kabinet wordt geleid door Kolonel SBH Gilbert (Kabinetschef) die wordt bijgestaan door LtKol SBH De Schrijver (Adjunct-Kabinetschef) en LtKol SBH Lambinon.

Algemene Directie van de Dienst der Mobilisatie van de Natie/MLV
Naast de diensten te Brussel heeft de Algemene Directie van de Dienst der Mobilisatie van de Natie – AD/DMN talrijke officieren die doorheen het ganse land belast zijn met het veilig stellen van de voorraden en de productiecapaciteit van de toeleveranciers aan de krijgsmacht. Zoveel mogelijk brandstoffen, grondstoffen en afgewerkte producten die nodig geacht worden voor het leger moeten vervoerd worden naar het westen van het land waar het ministerie de uitbouw van een veilige bevoorradingsbasis plant. Ook moeten waar mogelijk machines gedemonteerd en geëvacueerd worden, of zo nodig ter plekke gesaboteerd worden. Deze taken worden hoofdzakelijk uitgevoerd door de Directie voor Aan- en Afvoer van de Achterwaartse Zone (oftewel Direction des Ravitaillements et Evacuations de la Zone Intérieure – DREI)

Kab/MLV
Op de ministerraad van 15u45 start LtGen Denis zoals gebruikelijk met een overzicht van de militaire gebeurtenissen. In zijn situatierapport schetst hij een  somber beeld van de gevechten in het noordoosten en het oosten van het land. Hierbij valt de onnauwkeurigheid op van de informatie waarover de minister lijkt te beschikken. Zo meldt hij aan de andere ministers dat de brug van Veldwezelt door Belgische troepen zou opgeblazen zijn en dat het Fort van Eben-Emael door zijn bevelhebber zou vernield zijn alvorens het overgegeven te hebben aan de vijand. Voorts laat Denis ook agenderen dat hij de doortocht van Britse troepen doorheen de tot open gebied verklaarde hoofdstad betreurt. De generaal meldt ook dat hij de verdediging van Brussel tegen luchtlandingen versterkt met het 1ste Licht Regiment en met twee regimenten van de Versterkings- en Opleidingstroepen. In werkelijkheid gaat het hier de Bataljons Instructie van het 52ste Linieregiment (I/52Li), het 53ste Linieregiment (I/53Li), het 54ste Linieregiment, het 55ste Linieregiment , het 56ste Linieregiment (I/56Li) en het 58ste Linieregiment (I/58Li). Tenslotte vraagt Denis ook om de goedkeuring van zijn eigenhandige beslissing van 10 mei om de Rekruteringsreserve op te roepen.

Kab/MLV
Reeds vanaf de tweede oorlogsdag worden in de verslagen van de ministerraad geen details meer opgenomen van wat Luitenant-generaal Denis hen precies vertelt in zijn overzichten van de militaire situatie. Met betrekking tot de Rekruteringsreserve bekomt Denis een akkoord om alle jongeren tussen de K.W. Stelling enerzijds en het Albertkanaal en de Maas anderzijds toe te voegen aan de oproep om het westen van het land te vervoegen. Hij vraagt de ministers ook om toestemming om vanaf nu een dagelijks propagandabulletin op te stellen en ook om een film over de prestaties van het Belgisch leger te laten draaien. De ministerraad geeft ook zijn akkoord om de preventief opgepakte Belgische burgers en vreemdelingen over te brengen naar Frankrijk.

Kab/MLV
Luitenant-generaal Denis meldt op de ministerraad van 22u00 dat volgens de voorspellingen van de legerleiding de Duitse troepen op 14 mei de hoofdstad zullen naderen tot op een afstand van 20Km. De ministerraad beslist om alle niet-noodzakelijke overheidsdiensten over te brengen naar de kust. Het Ministerie van Koloniën wordt volledig geevacueerd. De regering herhaalt dat ze Brussel alleen zal verlaten als de Duitsers aan de poorten van de stad staan.

Kab/MLV
Op de ministerraad van 11u15 op 14 mei wordt beslist om de evacuatie van de regering uit de hoofdstad op te starten. De regering zal dit plan nog niet publiek maken en de ministers zelf hebben de intentie om te Brussel te blijven zolang de stad niet bedreigd wordt door de Duitse opmars. Op 14 mei wordt eveneens beslist om de Rekruteringsreserve naar Frankrijk te sturen. Omdat heel wat ministeries problemen ondervinden om zich in Oostende te installeren wordt beslist om het gros van de diensten van Landsverdediging naar Middelkerke over te brengen. Terwijl de activiteiten van het Kab/MLV te Brussel gewoon verder gezet worden, vertrekken diverse installatieploegen naar de kust. De nodige gebouwen worden opgeëist en klaargemaakt voor de opvang van het gros van de administratie. Vervolgens vertrekken ook de hoofdcolonnes van de diverse diensten, zodat in de hoofdstad alleen een beperkte achterwacht nablijft.

Hogere Directie Gezondheidsdienst/MLV
De Algemene Inspectie van de Gezondheidsdienst zal zich niet samen met de rest van de diensten van MLV te Middelkerke vestigen maar zal zich te Westende installeren.

Kab/MLV
Het Kabinet van Luitenant-generaal Denis wordt te Middelkerke opgesteld in villa Britannia (TBC) net naast het Kursaal.

Dienst Militair Personeel/MLV
De Dienst Militair Personeel geeft een nota uit, getekend door LtGen Denis, die de wissel van enkele divisiecommandanten vastlegt. Zo wordt LtGen De Graeve als commandant van de 4de Infanteriedivisie (4Div) afgelost door GenMaj Van Trooyen commandant van de 7de Infanteriedivisie (7Div) en wordt LtGen Janssens commandant van de 6de Infanteriedivisie afgelost door GenMaj Daumerie, Commandant Infanterie van de 7Div [1].

Kab/MLV
De regering maakt bekend dat ze Brussel zal verlaten. Ook het Ministerie van Landsverdediging start met de algehele evacuatie van zijn personeel (375 officieren en 2.400 personeelsleden) naar de kust. Net zoals bij de overige ministeries, behoudt ook Landsverdediging slechts een kleine kern aan civiele ambtenaren. Wie niet strikt noodzakelijk is, krijgt de mogelijkheid om samen met de naaste familieleden per trein naar Frankrijk uit te wijken. Van uit de diverse stations op het spoornet naar de grens vertrekken dan ook tientallen treinstellen met vluchtelingen uit de hoofdstad. De oversteek van de grens zal door de tegenwerking van de Franse autoriteiten bijzonder moeilijk verlopen.

Eerste Minister Pierlot, Minister van Buitenlandse Zaken Spaak en Luitenant-generaal Denis zullen alvorens naar Oostende af te reizen nog langs gaan op het Groot Hoofdkwartier (GHK) in het Fort van Breendonk, vooraleer het GHK zich zal verplaatsen naar Sint-Denijs-Westrem. Kol SBH Gilbert noteert in zijn dagboek dat bij de legerstaf te Breendonk het grootste pessimisme heerst over de uitkomst van de veldtocht. Na een laatste bezoek aan de kantoren te Brussel vertrekt de leiding van het departement eveneens naar Oostende. 

Kab/MLV
Een gedeelte van het personeel en hun familieleden die geen plaats konden bemachtigen op een trein naar Frankrijk worden per spoor overgebracht naar Oostende om met de laatste pakketboot die ons land zal verlaten naar Le Havre overgebracht te worden. Tijdens de tocht wordt het schip door de Britse marine afgeleid naar Southampton waar ze op 20 mei zullen aankomen. Dit personeel en hun familieleden zullen in het Verenigd Koninkrijk blijven en niet meer terugkeren naar het MLV in Frankrijk. Op de ministerraad van 16u15 bespreekt LtGen Denis met de andere ministers een mogelijk scenario waarbij de Duitse opmars door Noord-Frankrijk de Atlantische Kust zou kunnen bereiken. Hierdoor zou het Belgische leger afgesneden worden van het gros van de geallieerde troepen. Naar aanleiding van dit scenario debatteert de regering over de noodzaak om het land te verlaten en zich in Frankrijk te gaan vestigen.

Kab/MLV in België
Luitenant-generaal Denis beveelt de volledige evacuatie van zijn departement naar Frankrijk. De diensten zullen zich te Le Havre moeten hergroeperen en krijgen Sainte-Adresse als voorlopige bestemming. In ons land zullen slechts een minimum aan militairen van het ministerie achterblijven. Kol SBH Gilbert laat twee echelons vormen. Hij zelf neemt de operationele leiding op zich van de elementen die in ons land zullen achterblijven, terwijl LtKol SBH Lambinon aan het hoofd van het transport naar Frankrijk komt te staan. Denis woont om 20u15 in De Panne de laatste voltallige ministerraad in ons land bij. Een beperkt deel van de regering zal pas een volgende keer vergaderen op 26 mei te Parijs. Ondertussen verplaatst ook het GHK zich van Sint-Denijs-Westrem naar Sint-Andries bij Brugge waar zij zich installeren in het Kasteel Koude Keuken. De koning installeert zich in het Kasteel Wijnendaele.

Dienst Militaire Gebouwen/MLV
De Dienst Militaire Gebouwen van Kolonel Res Loché krijgt de opdracht om zich samen met 4de Directie van de Genie en de Versterkingen (4DirGnV) van Kolonel SBH Siron naar het zuiden van Frankrijk te begeven. Beide eenheden trekken door Frankrijk via een tussenstop te Saint-Adresse en te Poitiers tot Lodève (Hérault) waar ze op 29 mei halt houden.

Kab/MLV in België
Met uitzondering van de Eerste Minister Hubert Pierlot, de Minister van Buitenlandse Zaken Henri Spaak, de Minister van Binnenlandse Zaken Arthur Vanderpoorten en de Minister van Landsverdediging Henri Denis vertrekt de ganse regering naar Sainte-Adresse in Frankrijk. Na het vertrek van de rest van de regering naar Frankrijk nemen de vier overblijvende ministers hun intrek in het Kasteel van Tillegem te Sint-Michiels Brugge.

Bij Landsverdediging wordt het volledige kabinet het land uitgestuurd met uitzondering van kabinetschef Kol SBH Gilbert, adjunct-kabinetschef LtKol De Schrijver en de minister zelf. Gilbert besluit nog wel om Majoor Intendant Guérin van de Dienst der Ravilailleringen en Productie van de Intendance bij zich te houden, samen met Majoor Brabant en Kapitein Briffaux, twee officieren van de Algemene Directie Mobilisatie van de Natie, om zoveel mogelijk gestockeerde voorraden van ons leger naar Frankrijk en Engeland te evacueren zodat zij niet door de vijand gebruikt zouden kunnen worden. De kabinetten van de vier ministers installeren zich in een gebouw naast het Provinciaal Hof op de Grote Markt van Brugge. Het steunpersoneel wordt beperkt tot drie kabinetsmedewerkers van ministers Pierlot en Vanderpoorten, enkele militaire chauffeurs en een paar motorrijders van de Rijkswacht.

Voor ons leger betekent dit dat het Ministerie van Landsverdediging de facto de controle verliest over alle troepen en diensten van de Achterwaartse Zone. De verantwoordelijkheid voor het ganse logistieke en medische apparaat dat achter het veldleger opereert, valt hiermee in handen van het Groot Hoofdkwartier dat niet over de nodige commandocapaciteit beschikt om deze taak optimaal uit te voeren. De druk op de Directie voor aan- en afvoer bij het Leger (DREA) enerzijds en de medische keten anderzijds wordt hierdoor sterk vergroot.

MLV in Frankrijk
Het gros van de diensten van Landsverdediging komt aan te Saint-Adresse. 

Kab/MLV in België
De voornaamste bekommernis van de vier ministers achtergebleven te Brugge wordt de bedreiging van de civiele en militaire voedselbevoorrading in het nog niet bezette deel van het land. In het provinciegebouw is het een aanhoudend komen en gaan van diverse burgemeesters en overige civiele autoriteiten uit West- en Oost-Vlaanderen die allen om dringende bijkomende steun smeken. Vooral te Kortrijk, Poperinge, Ieper, De Panne en Oostende dreigt de bevolking sterk te leiden onder het tekort aan voedsel, drinkwater, elektriciteit en ook cash om de lonen te kunnen blijven betalen. De ministers staan grotendeels machteloos.

Kab/MLV in België
Kol SBH Gilbert en zijn adjunct LtKol SBH De Schrijver trachten samen met Kapt Briffaux, officier bij de genie, een plan op te stellen om de nog werkende electriciteitscentrales van voldoende steenkool te voorzien om de productie verder te zetten. Met de assistentie van Maj Guérin wordt dan weer op zoek gegaan naar nog bruikbare voorraden graan bloem, ingevroren vlees en andere droge levensmiddelen.

MLV in Frankrijk
Luitenant-generaal Briquet wordt doorgestuurd naar het commando van de Versterkings- en Opleidingstroepen.

MLV in Frankrijk
Het Ministerie van Landsverdediging wordt net zoals de rest van de regering in Frankrijk doorgestuurd naar Poitiers. De eerste elementen van het ministerie komen hier dezelfde dag nog aan.

Kab/MLV in België
Kol SBH Gilbert regelt de opeising te Zeebrugge van een grote partij ingeblikte sardienen die aan de burgerbevolking zal uitgedeeld worden. Luitenant-generaal Denis komt tussenbeide bij de Britse autoriteiten en verzoekt om twee vrachtschepen naar Oostende te sturen met levensmiddelen. Op 26 mei zal zo de s/s Aboukir aanmeren in de Oostende haven en leeggemaakt worden door de manschappen van het 2de Territoriaal Intendancekorps en de te Oostende verzamelde Nederlandse militairen die via Zeeland ons land ingevlucht waren. Via het Groot Hoofdkwartier worden een twintigtal vrachtwagens bekomen voor het transport van de goederen.

De staf van Landsverdediging tracht eveneens tussenbeide te komen om de watervoorziening te vrijwaren en zet ook de nog in ons land teruggevonden officieren van de Algemene Directie Mobilisatie van de Natie in bij het organiseren van de brandweer en hulpdiensten. Deze interventies hebben omwille van de beperkte middelen en steeds groter wordende wanorde slechts een beperkte impact en betreffen vaak niet meer dan goed bedoelde acties van individuele officieren.

Kab/MLV in België
Tijdens de avond van 24 mei nemen de vier in ons land achtergebleven ministers contact op met het Groot Hoofdkwartier voor overleg met Koning Leopold III. Kol SBH Gilbert en LtKol SBH De Schrijver verzekeren onder hun tweetjes de permanentie in het Provincaal Hof op de Grote Markt van Brugge. Eveneens op 24 mei kent LtGen Denis een nieuwe opdracht toe aan de ex-bevelhebber van het Iste Legerkorps, Luitenant-generaal Alexis Van der Veeken. Deze generaal werd op 16 mei uit zijn functie ontheven en zonder opdracht ter beschikking gesteld van het Groot Hoofdkwartier. Van der Veeken neemt de leiding over van de Steun- en Ravitailleringscommissie voor de Burgerlijke Bevolking die voorheen geleid werd door Binnenlandse Zaken. Hij moet te Oostende een groepering samenstellen die zal bestaan uit een stafgroep, twee bataljons van de Wachters der Verkeerswegen en Inrichtingen (XXVII/GVCE en XXXII/GVCE), een bataljon met ongeveer 1,500 gevluchte Nederlandse militairen, een aantal dokwerkers en 17 vrachtwagens. Deze arbeidskrachten zullen aangevoerd worden door Kapitein-commandant Landrieu van het XXVII/GVCE en zullen ingezet worden om schepen van de John Cockerill Line, die voedingswaren uit Engeland naar België brachten, uit te laden. Een deel van het XXVII/GVCE blijft ook ingezet als brandpiket in de stad Oostende.

Kab/MLV in België
Omstreeks 02u00 keren de ministers terug van het Groot Hoofdkwartier met het bericht dat ze Brugge zullen verlaten. De autocolonne vertrekt tegen de ochtend, passeert langs het Groot Hoofdkwartier en rijdt vervolgens naar het Kasteel van Wijnendale waar Eerste Minister Pierlot een onderhoud met de koning heeft. Na kort overleg verlaten de ministers het kasteel. De kleine autocolonne komt rond 08u15 aan in het hotel Gauquié in Oostduinkerke-bad waar de staf van het 2de Legerdepot (2LD) zijn intrek had genomen. De ministers vragen de Majoor Lemaître, commandant van 2LD, te kunnen beschikken over een kamer om er te vergaderen. Kol SBH Gilbert is ook aanwezig en vertelt hoe Pierlot verklaart dat de koning het leger nog 24 uur geeft en verwacht dat de wapens op 26 mei neergelegd zullen worden. De ministers besluiten dat de tijd rijp is om ons land te verlaten en de rest van de regering te Poitiers te vervoegen. Ze willen de vorst koste wat kost meekrijgen. De eerste minister heeft aangeboden om nog langer bij koning Leopold te blijven om hem in extremis nog per vliegtuig het land uit te krijgen. Kol SBH Gilbert en LtKol SBH De Schrijver besluiten om hun minister naar Frankrijk te volgen.

Na ongeveer een uur vergaderen trekken ze verder naar De Panne. Eerste Minister Pierlot maakt hier een telefoongesprek, vermoedelijk naar het Groot Hoofdkwartier, en laat vervolgens de heren ministers de grens oversteken en naar Duinkerke doorrijden. De ministers bezoeken bij aankomst de militaire bevelhebber van de stad, de Franse admiraal Abrial. Luitenant-generaal Denis schrijft nog een brief aan de vorst en laat die per motorwielrijder terugbrengen naar Brugge.

De ministers en de beide kolonels gaan vervolgens aan boord van een schip van de Britse marine en steken het kanaal over. Bij aankomst in de Belgische ambassade te Londen ontmoeten Denis en Gilbert de uit Nederland gevluchte defensieattaché Kolonel Diepenrijckx.

Directie voor Aan- en Afvoer van de Achterwaartse Zone – Detachement in België
Ten gevolge van deze gebeurtenissen houden de operaties van de Directie voor Aan- en Afvoer van de Achterwaartse Zone in België op en de wordt de Directie voor aan- en afvoer bij het Leger (DREA) ten volle verantwoordelijk voor alle in ons land overgebleven installaties van de territoriale intendance.

Kab/MLV in Engeland
De vier ministers verlaten rond 15u00 de Britse hoofdstad per trein naar Southampton om zich van daar uit naar Parijs te begeven waar de rest van de regering zich bevond. Alvorens te vertrekken, overlegt Kol SBH Gilbert nog kort met Luitenant-generaal van Strydonck om de financiën te regelen van de in het Verenigd Koninkrijk aangekomen gewonde en gevluchte militairen van ons leger. De ministers maken de oversteek van Southampton naar Saint-Malo tijdens de nacht van 26 op 27 mei.

Kab/MLV in Frankrijk
Rond 11u30 komen de vier Belgische ministers aan te Saint-Malo. Vervolgens gaat de reis per trein verder naar Rennes waar overnacht wordt.

Kab/MLV in Frankrijk
Luitenant-generaal Denis en de ministers Pierlot, Vanderpoorten en Spaak nemen nu de trein van Rennes naar Tours. Wanneer Kol SBH Gilbert bij aankomst op zoek gaat naar het nodige logement, wacht hem een bijzonder vijandig onderhoud met de militaire stationscommandant die hem het nieuws van de overgave van ons leger en het vermeende verraad van Leopold III meedeelt.

Kab/MLV in Frankrijk
LtGen Denis en de overige ministers komen eindelijk aan te Poitiers. Onder druk van de Fransen stemt de Belgische regering in ballingschap ermee in om de 7de Infanteriedivisie (7Div) terug operationeel te maken met de bedoeling deze grote eenheid zo snel mogelijk in te zetten aan de zijde van het Franse leger. De Belgische regering hoopt om een nieuw veldleger van zes infanteriedivisies en een lichte divisie samen te stellen waarbij de 7Div als eerste paraat zal gesteld worden. Deze divisie werd in meerdere etappes van het Albertkanaal teruggetrokken tot Bretagne. Initieel wordt er aan gedacht om de 7Div op zijn originele sterkte terug te brengen. Eerst moet dringend gezocht worden naar een generaal die kan aangesteld worden als nieuwe commandant voor deze grote eenheid.  Het kabinet van het MLV brengt zijn diensten op de hoogte van dit plan via nota 55/1296/M.5.

Kab/MLV in Frankrijk
In Poitiers zijn inmiddels 14 officieren van het kabinet van Luitenant-generaal Denis aangekomen, waaronder ook de generaal zelf. Deze 14 officieren hebben samen 32 echtgenotes, ouders, kinderen, neven en nichten meegebracht die allen bij hen verblijven in een aantal zorgvuldig uitgekozen woningen in het stadscentrum. Denis verblijft in het Hôtel Gilbert aan de Rue de Blossac. De diverse diensten werken op de volgende adressen:

• Kabinet: Chambre de Commerce, Rue du Marché 35, Poitiers
• Directie voor Aan- en Afvoer van de Achterwaartse Zone (DREI)
  • Algemene Directie: Boulevard Haussmann 75, Parijs
  • Dienst Ravitailleringen en Productie van de Intendance: : Chambre de Commerce, Rue du Marché 35, Poitiers
  • Dienst Geneeskundige en Farmaceutische Bevoorradingen: idem
  • Dienst Bewapening: idem
  • Dienst Wagenpark en Brandstoffen: idem
  • Dienst Militaire Luchtvaart: Boulevard Haussmann 75, Parijs
  • Dienst Materialen en Werktuigen van de Technische Troepen: Ecole des Garçons, Rue d’Oléron, Poitiers
  • Dienst Paardenartsenij en Remonte: Ecole des Filles, Saint-Julien-l’Ars
  • Anti-Gasbeschermingsdienst: Ecole des Filles, Saint-Julien-l’Ars
  • Dienst Ontvangsten: Lycée des Garçons, Rue du Lycée, Poitiers
  • Secretariaat van de Permanente Mobilisatiecommissie: Boulevard Haussmann 75, Parijs
  • Bevoorradingsbureau: idem
• Directie van het Vervoer van de Achterwaartse Zone: Rue Renaudot 69, Poitiers
• Algemene Inspectie der Militaire Fabrikaten: Saint-Julien-l’Ars
• Dienst Militair Personeel: Latillée
• Directie Rekruteringen: Rue Lebascles 9, Poitiers
• Afdeling D: Vouillé (Departement Vienne)
• Dienst Ontspanning van de Soldaat: idem
• Hogere Directie Gezondheidsdienst: Béruges
• Algemene Inspectie van de Intendance: Cercle du Commerce, Place d’Armes, Poitiers
• Dienst Militaire Gebouwen: Montpellier
• Dienst Versterkingen: Montpellier
• Algemeen Burgerlijk Bestuur: Parfumerie Meumier, Rue du Marché 24, Poitiers
• Bureau Wetenschappelijk Onderzoek ten dienste van de Nationale Verdediging: Rue Sainte Opportune 15, Poitiers
• Dienst Militaire Begraafplaatsen: Rue Jean Jaures 40, Poitiers
• Compagnie Administratie: Rue du Général Demarcay 4, Poitiers

Dienst Militaire Gebouwen/MLV
Op 1 juni komt een colonne bestaande uit manschappen van de Dienst Militaire Gebouwen en de 4DirGnV) toe in Castries. Deze colonne met aan het hoofd Kolonel SBH Siron, Kolonel Res Loché en Kapitein-commandant SBH Bernard vertrok op 18 mei uit België en kwam via Lodève (Hérault) en Montpellier terecht bij het Versterkings- en Opleidingscentrum Genie (VOC/Gn).  Na integratie in het VOC/Gn wordt de Dienst Militaire Gebouwen opgegeven.

Kab/MLV in Frankrijk
Op 4 juni 1940 wordt Generaal-majoor Victor Van Daele, voormalig commandant van de Koninklijk Militaire School en sinds de algemene mobilisatie hoofd van het Bureau Wetenschappelijk Onderzoek ten dienste van de Nationale Verdediging bij het Ministerie van Landsverdediging, aangeduid als nieuwe divisiecommandant van de 7Div. 

Kab/MLV in Frankrijk
De Franse regering valt. Eerste minister Paul Raynaud neemt ontslag en wordt vervangen door Maarschalk Philippe Pétain die zijn intentie bekend maakt om een wapenstilstand te sluiten met de Nazi’s. De Minister van Landsverdediging, Luitenant-generaal Henri Denis, zit te Poitiers een vergadering voor met de protagonisten van het Belgische leger in Frankrijk: Luitenant-generaal Wibier, Generaal-majoor Van Daele (bevelhebber van de 7de Infanteriedivisie), Luitenant-generaal de Selliers de Moranville (bevelhebber van de Rekruteringsreserve) en Luitenant-generaal Pouleur (voormalige bevelhebber van 2de Militaire Circonscriptie, nu inspecteur generaal troepen van het achtergebied). De militaire leiders besluiten na een diepgaande discussie dat een evacuatie van de Belgische militairen uit Frankrijk geen realistisch plan is en dat de enige optie er in bestaat om het lot van het Franse leger te delen.

Kab/MLV in Frankrijk
Op 17 juni om 13u30 richt Maréchal Pétain zich in een radiotoespraak tot de Franse bevolking om de nakende capitulatie van Frankrijk aan te kondigen. De Belgen kunnen de heruitrusting van de 7Div met Frans materieel nu wel vergeten. 

Kab/MLV in Frankrijk
Te Poitiers besluit de kern van de Belgische regering na een dag van hevige discussie om toch het Franse grondgebied te verlaten en naar Londen uit te wijken. De diensten van het Ministerie van Landsverdediging trekken naar het zuiden van Frankrijk. Het kabinet van de Minister van Landsverdediging verplaatst zich naar Frontenac, een stadje op zo’n 20Km zuidoost van Bordeaux. De Algemene Inspectie van de Gezondheidsdienst beland in Saint-Sulpice-sur-Lèze. Samen telt het ministerie nog zo’n 300 officieren en 700 manschappen.

Kab/MLV in Frankrijk
Het kabinet verlaat Frontenac en installeert zich te Saint-Sulpice-sur-Lèze. De Algemene Inspectie van de Gezondheidsdienst gaat zich vestigen te Aix-les-Bains. De Frans-Duitse wapenstilstand zal ook daadwerkelijk in voege treden worden op 22 juni 1940. In een nota van Luitenant-generaal Denis aan alle commando’s wordt de nieuwe situatie van het Belgisch leger in Frankrijk verduidelijkt:

• Een deel van de Belgische regering zal in Frankrijk blijven om de belangen van de Belgische militairen en civiele vluchtelingen te verzekeren
• De jongeren van de Recruteringsreserve van het Belgisch Leger (CRAB) blijven formeel beschouwd als civiele vluchtelingen en zullen onder geen beding ingelijfd worden
• De Belgische troepen blijven bewapend, maar zullen geen vijandelijkheden starten tegen het Duitse leger

Kab/MLV in Frankrijk
Luitenant-generaal Denis neemt een eerste initiatief om de terugkeer van de Belgische troepen in Frankrijk naar ons land te regelen. Kolonel SBH Bastin en Luitenant Cannoot worden uitgestuurd naar Bordeaux om met de Duitse militaire autoriteiten te overleggen. Zij worden ’s anderendaags achterna gereisd door Kapitein-commandant SBH Gortebeck en Kapitein SBH Tilmans. De eerste contacten leveren geen resultaten op. De oorlogsschade en de prioriteiten van het Duitse leger maken dat er geen treincapaciteit kan vrijgemaakt worden voor het Belgische leger. De eerste treinen tussen Parijs en Brussel zullen pas op 9 juli kunnen rijden. De rest van het treinverkeer op de hoofdlijnen van het bezette deel van Frankrijk komt pas vanaf 13 juli op gang.

Kab/MLV in Frankrijk
Bij het Algemeen Burgerlijk Bestuur keert een grote groep ambtenaren op eigen houtje terug naar ons land. Onder hen bevindt zich ook het personeel van de dienst budgetcontrole, wat het Ministerie van Landsverdediging tijdelijk zonder kredieten zet. Enkele administratieofficieren van de Dienst Ravitailleringen en Productie van de Intendance worden ingezet om de financiële diensten over te nemen. Het Ministerie van Financiën voorziet in nieuwe werkingsmiddelen voor defensie.

Kab/MLV in Frankrijk
Begin augustus vangt ook de terugkeer van de diensten van het Ministerie van Landsverdediging naar ons land aan.

Algemene Inspectie der Militaire Fabrikaten
Voor de terugkeer naar ons land wordt de dienst in twee colonnes verdeeld. Een eerste colonne met het civiele personeel en met de talrijke familieleden van de officieren die mee gevlucht waren, verlaat Zuid-Frankrijk op 16 augustus en komt drie dagen later te Brussel aan. De tweede, militaire colonne vertrekt op 18 augustus en bereikt het rendez-vous te Halle op 21 augustus. Hier worden de voertuigen onder Duitse begeleiding naar de Sint-Annakazerke van Laken gebracht waar iedereen gedemobiliseerd wordt.

1. Nota van de Dienst Militair Personeel van 15 mei 1940 met als onderwerp “Mutation d’officiers généraux” getekend door LtGen Denis, MLV. De nota bevindt zich in een dossier bewaard door LtKol SBH De Schrijver, Adjunct Kabinetschef van het MLV. Het dossier bevindt zich bij Sectie Classified Archives, Algemene Dienst Inlichting en Veiligheid, Ministerie van Defensie.
2. Gilbert, E. (1945) L’armée dans la nation. L’entre-deux-guerres en Belgique, Brussel: Editions Wellens-Pay.
3. Jamart, J. (1994) L’armée belge de France en 1940, Bastenaken: Schmitz.