Reglementaire benaming	2de Bataljon Genie | 2ème Bataillon de Génie | 2Gn
Type	Geniebataljon
Ontdubbeld van	2de Regiment Genie
Onderdeel van	12de Infanteriedivisie
Bevelhebber	Kapitein-commandant Venant Delplace
Standplaats	Versterkte Positie Antwerpen Sector Kanaal van Turnhout-Massenhoven Commandopost te Schilde
Samenstelling	1ste Compagnie (Kapitein Paul Masquelier)
	2de Compagnie (Luitenant P. Van Malderen)
	Peloton Park (Lt Gaston Van Hoorebeke)

Staf/2Gn
Het 2de Bataljon Genie (2Gn) wordt op 4 september 1939 te Merksem gemobiliseerd na afkondiging van Fase C van het mobilisatieplan. Het bataljon is een ontdubbelingsbataljon van het 2de Regiment Genie (2RGn). Het 2de Regiment Genie, een actief genieregiment, staat bij het begin van de mobilisatie in voor de oprichting van acht nieuwe onafhankelijke bataljons, namelijk het 1Gn, 2Gn, 9Gn, 13Gn, 15Gn, 22Gn, 24Gn en het 31Gn. Na de paraatstelling van deze bataljons verdwijnt het regiment op 11 september van de slagorde.

Het 2Gn wordt als het organieke bataljon genie toegevoegd aan de 12de Infanteriedivisie (12Div), een divisie van Eerste Reserve. Naast algemene geniesteun aan de divisie zal het 2Gn ook instaan voor directe geniesteun aan de ondereenheden van deze divisie. Na een korte periode in het Bruggenhoofd Gent verhuist de 12Div op 4 oktober naar Viersel aan het Albertkanaal om er de Sector Massenhoven – Herentals te bezetten. Eind november wordt de 12Div naar Bergen gestuurd. Op 4 januari 1940 verlaat de divisie Bergen om te verhuizen naar het zuidoostelijk gedeelte van de Versterkte Positie Antwerpen (VPA). Aan de vooravond van de oorlog bezet de 12Div nog steeds deze stelling. De divisie staat opgesteld achter de nieuw aangelegde anti-tankgracht [2] tussen het Kanaal Dessel – Turnhout – Schoten [3] en het Albertkanaal. Op 9 mei staan de drie infanterieregimenten van de divisie opgesteld in lijn achter de anti-tankgracht van de VPA. Het 22ste Linieregiment (22Li) neemt de noordelijke ondersector (van het Kanaal Dessel – Turnhout – Schoten tot het fort van ‘s-Gravenwezel), voor zijn rekening, het 2de Linieregiment (2Li) bezet de centrale ondersector (vanaf het fort van ’s Gravenwezel tot en met de schans van Schilde) terwijl het 23ste Linieregiment (23Li) stelling neemt in de zuidelijke ondersector (vanaf de schans van Schilde tot het Albertkanaal). De 12Div heeft zijn hoofdkwartier (HK) ondergebracht in het Fort 2 te Wommelgem. Het 2Gn wordt bevolen door Kapitein-commandant Delplace die zijn commandopost (CP) heeft opgesteld te Schilde.

Binnen de sector van de 12 Div is het 2Gn onder meer verantwoordelijk voor volgende vernielingen van het vernielingsplan van het IV/LK opgesteld door het 22ste Bataljon Genie (22Gn):

• Vernielingen op de Dekkingsstelling/Weerstandsstelling
  • Groep AL2
    Deze groep omvat de overgangspunten op het Albertkanaal in de sector van de 12Div. Deze springinrichtingen worden bewaakt door het 2Gn
  • Groep XXI en vernieling R18
    Deze vernielingen bevinden zich op het deel van het Kanaal Dessel-Turnhout-Schoten net voor de kruising met anti-tankgracht, en worden eveneens bewaakt door het 2Gn.
• Vernielingen in de sector van de 12Div
  • Vernielingen Wa, Wb, Wc, Wd, We en Wf
    Vernielingen Wa en Wb zijn gesitueerd te ‘s Gravenwezel, en de overige vier op het deel van het Kanaal Dessel-Turnhout-Schoten tussen de kruising met anti-tankgracht en het Albertkanaal.  Deze zijn niet geladen, en ook voor rekening van het 2Gn.
• Vernielingen van observatiepunten
  • Te Grobbendonk, Massenhoven, Zandhoven, Molenheide en Sint-Job-in-t-Goor zijn alle kerktorens en schoorstenen van fabrieken voorbereid tot vernieling.  Deze zijn verdeeld onder het 22Gn, 2Gn en 15Gn.

Staf/2Gn
In zijn CP te Schilde ontvangt de Staf/2Gn van het HK van de divisie kort na middernacht het algemeen alarm. De compagnies worden onmiddellijk op de hoogte gesteld van het alarm en begeven zich naar hun gevechtsstellingen. De Staf/2Gn wordt in de loop van de ochtend verwittigd van de afkondiging van de algemene mobilisatie naar aanleiding van de Duitse inval.

Staf/2Gn
Het blijft rustig voor de stellingen van de 12Div, er is nog geen contact gemaakt met de vijand. Vanaf de ochtend stromen Franse colonnes door de sector van de 12Div richting noorden. De eenheden behoren tot het 7de Franse Leger [7(FRA)Leger] en zijn onderweg naar Nederland om er zoals afgesproken onze noorderburen bij te staan en de verbinding te vormen tussen de Nederlandse en de Belgische legers [4].

Staf/2Gn
De Staf/12Div meldt aan 2Gn dat de eerste troepen van de 18de Infanteriedivisie (18Div) zich door de  divisiesector zullen terugtrekken na het beëindigen van hun dekkingsopdracht aan het Kanaal Dessel-Turnhout-Schoten. Onder meer de IIIde Groep van het 3de Regiment Grenadiers (III/3Gr), de Groep Wielrijders van de 15Div (GpCy 15Div), de Groep Wielrijders van de 18Div (GpCy 18Div) en de Staf van de 15de Compagnie Genie zullen bij de 12Div binnenlopen.

Staf/2Gn
Het 7(FRA)Leger slaagt er niet in het Duitse leger ten noorden van België tegen te houden en beslist om Nederland opnieuw te verlaten. De eerste Franse troepen trekken opnieuw door de sector van de 12Div, maar nu in zuidelijke richting. Rond het middaguur wordt gemeld dat de Duitse voorhoede te Sint-Lenaarts het Kanaal Dessel-Turnhout-Schelde bereikt heeft. De Staf/2Gn wordt op de hoogte gebracht dat het Groot Hoofdkwartier (GHK) in de vooravond beslist heeft om ook de westelijke helft van het Albertkanaal te verlaten en het veldleger volledig terug te trekken naar de Versterkte Positie Antwerpen en de K.W. Stelling. Ten zuiden van de 12Div moet de 15Div in wijzerzin pivoteren om vervolgens tussen het Albertkanaal en Lier post te vatten en zo de schakel te vormen tussen de VPA en de K.W. Stelling. De 12de Infanteriedivisie blijft zijn stellingen langs het zuidelijke deel van de anti-tankgracht van de VPA bezetten.

Staf/2Gn
Het bataljon voert een aantal vernielingen uit van gebouwen die door de vijand als observatiepost kunnen gebruikt worden of die het vrije schootsveld belemmeren.  Deze vernielingen omvatten de windmolen te Moleneinde nabij het Fort van Oelegem, het woonhuis te De Legehaar nabij het Fort van ’s Gravenwezel, een woonhuis nabij de Cointet-hekkens over de baan te Oostmalle te Schilde, de kerktoren van Sint-Job-in-t-Goor en een elektriciteitsmast in dezelfde gemeente. Over het Albertkanaal wordt 400m oost van de brug van Wijnegem een geniebrug van het type E.A.P. (of Equipages Automobiles de Pont) met een draagvermogen van 4 ton afgewerkt.

Staf/2Gn
De Duitse opmars nadert langzaam maar zeker de vesting Antwerpen. De genie krijgt opdracht om de bruggen op het eerste gedeelte van het Kanaal Dessel-Turnhout-Schoten te laten springen en de wegvernielingen op de invalswegen uit Turnhout uit te voeren. Als een der laatste geallieerde eenheden sukkelen de Franse 4de Dragons over de vernielde kruispunten na hun terugtocht uit Oostmalle.

Staf/2Gn
Op 16 mei komt onverwachts het bevel van de Staf/12Div om naar het westen terug te trekken. Zonder dat de K.W. Stelling en de VPA ten volle verdedigd werden moeten de stellingen worden prijsgegeven. In het zuiden wist het Duitse leger immers een doorbraak te forceren over de Maas in de streek van Sedan en in het noorden heeft Nederland zich overgegeven. De Belgische legerleiding zal het het veldleger terugtrekken op een nieuwe defensieve lijn langs  de as Terneuzen-Gent-Oudenaarde. De terugtocht zal starten tijdens de nacht van 16 op 17 mei en dient tegen 19 mei voltooid te worden. De 12Div moet ter plaatse blijven tot de nacht van 17 op 18 mei om de terugtocht naar de nieuwe defensieve lijn te dekken. 

Staf/2Gn
Op het middaguur daagt de vijand op voor de anti-tankgracht. Er breken vuurgevechten uit maar de vijand dringt niet aan om tot het Albertkanaal door te stoten. In de avond van 17 mei trekt de 12Div terug naar Vlaanderen. Via Wommelgem, Borsbeek, Mortsel en Oude God marcheren de colonnes naar de Schelde. De stroom wordt via de door het Bataljon Pontoniers (BnPont) aangelegde Algrainbrug van Hemiksem overgestoken. Er wordt een rustkantonnement opgezocht op de westelijke oever van de Schelde.

Staf/2Gn
De 12Div krijgt om 18u00 nieuwe orders van het IVde Legerkorps: de divisie zal in reserve geplaatst worden achter het Afleidingskanaal van de Leie en zal er ingekwartierd worden in het gebied rond Zomergem en Hansbeke. In de nacht van 18 op 19 mei moet de divisie westwaarts trekken. De voertuigen van de 12Div moeten het Kanaal Gent-Terneuzen oversteken via de bruggen van Meulestede en Langerbrugge.

Staf/2Gn
De divisiestaf bereikt zijn nieuwe standplaats te Oostmolen.  De geplande verplaatsing van 2Gn over de baan naar Bellem verloopt volgens plan. 

Staf/2Gn
Het 2Gn wordt te Bellem nabij Aalter ingekwartierd.

Staf/2Gn
Tijdens de conferentie van Ieper besluiten de geallieerden dat de Belgen zich zullen terugtrekken van de lijn Terneuzen-Gent-Oudenaarde. Er zal een nieuwe verdedigingslijn uitgebouwd worden over het Leopoldkanaal, het Afleidingskanaal van de Leie en de Leie zelf. Deze linie zal op 23 mei volledig moeten zijn.

Staf/2Gn
In het kader van de nieuwe opdracht gaat de 12Div over van het IVde Legerkorps naar het IIde Legerkorps. Dit legerkorps zal met de 12Div en de 11Div het Afleidingskanaal van de Leie verdedigen tussen Stoktevijver en de Brugse Vaart. De Staf/2Gn wordt in de loop van de ochtend op de hoogte gebracht van deze beslissing.

Staf/2Gn
Om 21u35 ontvangt de divisiestaf zijn definitieve bevelen voor de verdediging van het Afleidingskanaal van de Leie.  De 12Div zal de noordelijke sector van de zone van het II/LK verdedigen, terwijl de 11Div de zuidelijke sector voor zijn rekening neemt.  De sector die toegewezen wordt aan de divisie loopt van kilometerpaal 22,4 nabij Veldekens in het noorden tot kilometerpaal 17,6 nabij Ronsele in het zuiden.  Het 23Li en het 2Li zullen langs de kanaaloever geplaatst worden in respectievelijk ondersector noord en ondersector zuid.  De scheidingslijn tussen de beide regiment komt aan kilometerpaal 20,1 te liggen. Het 22Li wordt in tweede echelon opgesteld.

Staf/2Gn
De divisie wacht de Duitse aanval op het Afwateringskanaal af. Een eerste schuchtere poging van de vijand om het kanaal over te steken komt er in de vroege ochtend en al snel vallen de regimenten in lijn onder vuur wanneer de vijand vanuit de opmars een plaatselijke doorbraak probeert te forceren. De Duitsers maken echter geen aanstalten om aan te dringen en trekken zich terug. Nadat de aanval uit de opmars is afgeslagen bouwt het 2Gn vier loopbruggen over het Afleidingskanaal van de Leie om de infanteriebataljons in eerste lijn toe te laten een waarnemingspost op de vijandelijke oever te bemannen. Bij het 2Li betreft het een loopbrug naar de alarmposten te Meirlare en de Stoktevijver. Rond 15u00 raken de patrouilles uitgestuurd door de eenheden in lijn naar de overkant van het kanaal in contact met de vijand die opnieuw oprukt. Rond 17u00 steken te Ronsele soldaten van de Duitse 208ste Infanteriedivisie via het loopbruggetje ten westen van Waarschoot de waterloop over. De Duitse kapitein die de aanval leidt merkt op dat het oostelijke landhoofd van de loopbrug niet langer bewaakt wordt en zijn troepen ook niet van op de westelijke oever beschoten worden. Hij besluit onmiddellijk om met de ganse compagnie via de loopbrug naar de Belgische oever door te stoten. De eerste Duitse troepen die oversteken, overmeesteren vrijwel onmiddellijk het detachement geniesoldaten die nog steeds aanwezig zijn bij de brug. Het detachement bestaat uit 1 sergeant, 2 korporaals en 16 manschappen. Er vallen enkele schoten en vervolgens wordt de genieploeg aangemaand om de loopbrug over te steken naar de Duitse oever. De genieploeg geeft geen alarm en volgt gewillig. De vijand steekt in steeds grotere getale het kanaal over en bezet al vrij vlug een strook grond van ongeveer 600 meter breed op de oude posities van het I/2Li en de rechterflank van het III/23Li. Het II/23Li wordt samen met het EskCy 12Div ingezet om het bezette terrein te heroveren en slaagt in zijn opzet. De wielrijders hebben tijdens hun tocht naar het kanaal een achtergelaten T13 tankjager aan de praat gekregen en met dit voertuig zuivert het eskadron de omgeving.

Staf/2Gn
Pas tegen de morgen slagen de Belgen erin de kanaaloever te bereiken. De T13 in handen van het EskCy 12Div neutraliseert verschillende Duitse mitrailleursnesten en vernietigt de voetbrug van 2Gn met zijn 47mm-kanon.

Staf/2Gn
Na de succesvolle tegenaanval is de westelijke oever van het Afleidingskanaal van de Leie volledig gezuiverd van vijandelijke elementen en opnieuw in Belgische handen. De invaller wil echter al snel een tweede poging wagen en lanceert vanaf 10u30 een reeks intense luchtaanvallen op de Belgische linies. De Duitse artillerie begint een nieuw voorbereidend bombardement rondom 13u00. Het bombardement neemt om 16u30 sterkt toe en drie kwartier later volgt een nieuwe infanterieaanval. De compagnies in eerste lijn worden al snel ingedeukt en moeten even voor 18u00 terrein prijs geven.

Staf/2Gn
Rond 10u00 zijn talrijke eenheden van de 12Div volledig uiteengeslagen en vluchten weg in kleine groepjes. De divisie is al snel in volle aftocht van het Afleidingskanaal en zal voorlopig niet meer ingezet worden. 

1. Historiek Kazerne 8 – 9 (of Geniekazerne) [On line beschikbaar]: https://belgiummilitary.wordpress.com/ [Laatst geraadpleegd 20 februari 2022, vanaf 20 februari 2022 is de informatie verstrekt door deze site enkel nog beschikbaar tegen betaling en niet langer zichtbaar voor het grote publiek]. Kazerne 8-9 van de Genie te Berchem werd in 1957 afgebroken voor de aanleg van de Antwerpse ring meer informatie hierover: [On Line beschikbaar]: https://assets.antwerpen.be/srv/assets/api/download/75929f93-4ed8-4a05-abf2-07d6de9c7c62/Rapport_11_Brialmontomwalling_Uitbreidingstraat.pdf [Laatst geraadpleegd 13 november 2024].
2. De oude forten en schansen van de VPA zijn verbonden door een nieuw aangelegde anti-tankgracht. De graafwerken voor de anti-tankgracht werden gestart in 1937 en de gracht werd pas voltooid in mei 1940. Vanuit de forten en de schansen kan scherend vuur afgegeven worden over de anti-tankgracht.  De hoofdwegen die de anti-tankgracht kruisen konden worden afgesloten met Cointet-elementen, de secundaire wegen waren voorzien van wegneembare militaire bruggen.
3. Het Kanaal Dessel-Turnhout-Schoten is één van de zeven Kempische kanalen die de Maas met de Schelde verbinden. [On line beschikbaar]: https://binnenvaartinbeeld.com/nl/kanaal_dessel_turnhout_schoten/kanaal_dessel_turnhout_schoten [Laatst geraadpleegd 09 februari 2019].
4. “L’Armée Giraud en Hollande (1939-1940)”, door Lerecouvreux, Nouveaux Editions Latines, Paris, 1956. [Partieel On Line beschikbaar][Laatst geraadpleegd 22 juli 2016].
5. Dossier 185-14-5757 12de Infanteriedivisie, Moskou-archief, Documentatiecentrum Koninklijk Legermuseum, War Heritage Institute.