1ste Infanteriedivisie

Situatie op 10 mei 1940

Reglementaire benaming 1ste Infanteriedivisie | 1ID
1er Division d’Infanterie | 1DI
Ontdubbeld van n.v.t.
Onderdeel van Cavaleriekorps
Bevelhebber Luitenant-generaal Walter Coppens
Commandant Infanterie Generaal-majoor Auguste De Droog
Commandant Artillerie
Stafchef Majoor SBH M. Marchau
Intendant 1ste Kapitein G. Rummens
Commandant Transportkorps Luitenant-kolonel H. Van Den Bouhede
Standplaats Dekkingsstelling Albertkanaal
Sector Hasselt
Commandopost te Hasselt
Samenstelling Hoofdkwartier
3de Linieregiment
4de Linieregiment
24ste Linieregiment
1ste Regiment Artillerie
1ste Bataljon Genie
1ste Bataljon Transmissietroepen
(Wielrijderseskadron 1ID-> Afgedeeld bij 2de Regiment Lansiers
2de Bataljon 2de Regiment Hulptroepen
(Compagnie Getrokken C47 1ID (Kapitein-commandant P. Ryckmans)) -> Afgedeeld bij 14de Infanteriedivisie
Compagnie C47 op T13 1ID (Luitenant G. Tornay)
Geneeskundig Korps 1ID Staf (Med Maj L. Ruytinckx)
Geneeskundige Versterkingcompagnie (Med 1Kapt V. Schepens)
Lichte Ambulance (Med Lt P. Ponsar)
Ambulance Infanteriedivisie (Med Lt J.L. Jauquet)
Autopeloton der Sanitaire Vervoersformaties (Lt A. Masschelein)
Sanitair Treinpeloton
Compagnie Intendance 1ID (Luitenant F. Masure)
Transportkorps 1ID Staf
Peloton voor Infanteriemunitie (Lt R. De Rijcke)
1ste Autopeloton voor Infanteriemunitie (Lt J. De Waele)
2de Autopeloton voor Infanteriemunitie (Lt L. Verhaegen)
1ste Autopeloton voor Artilleriemunitie
2de Autopeloton voor Artilleriemunitie (Lt O. Van Den Eeckhout)
Autopeloton voor Ravitaillering (Lt J. De Bruyn)
Autopeloton voor Materieel (Lt L. Verstraelen)
Atelier voor Herstelling van het Wagenpark (Lt E. Hoste)
Compagnie Luchtafweermitrailleurs (Luitenant J. de Hullu)
Provoost (Kapitein-commandant Schelfout)

Tijdens de mobilisatie

Staf/1Div
De staf van de 1ste Infanteriedivisie (Staf/1Div) werd als divisie van het actieve leger op 25 augustus 1939 te Brugge gemobiliseerd. Sinds 1 april 1940 bevindt de divisie zich in de sector Hasselt van het Albertkanaal en ontvangt hier zijn orders van het Cavaleriekorps (CK). Aan de vooravond van de oorlog is de 1Div ontplooid in de Sector Hasselt van de Dekkingsstelling achter het Albertkanaal. De drie infanterieregimenten van de 1Div worden in lijn opgesteld langs het kanaal. Het 24ste Linieregiment (24Li) bezet de linkerondersector en sluit aan op de stellingen van de 14de Infanteriedivisie (14Div), het 3de Linieregiment (3Li) bezet de middenondersector terwijl het 4de Linieregiment (4Li) op de rechterflank staat opgesteld en de junctie maakt met de 4de Infanteriedivisie (4Div). Het HK van de 1Div is opgesteld te Hasselt.

Tijdens de nacht van 9 op 10 mei 1940 bevinden de divisietroepen zich op de volgende locaties:

  • Compagnie C47 op T13 te Wintershoven
  • Compagnie Intendance te Kortenbos nabij Sint-Truiden
  • Geneeskundig Korps
    • Lichte Ambulance op Kasteel van Trekscheuren nabij Hasselt.
    • Ambulance te Brustem.
  • Transportkorps te Kortenbos
    • Het Autopeloton voor Ravitaillering (PARa) van Lt De Bruyn bevond zich sinds 15 april te Zepperen nabij Sint-Truiden.

Staf/1Div

Groepering De Droog/1Div
Generaal-majoor Auguste De Droog is Commandant Infanterie van de 1ste Infanteriedivisie en is door het Cavaleriekorps aangeduid als bevelhebber van een tussen Diepenbeek en Wellen voorbereide tijdelijke dwarsstelling op het Albertkanaal om een eventuele terugtocht van het Cavaleriekorps naar de Demer/Gete-Stelling te dekken.  Deze dwarsstelling is beter gekend onder de naam Bretelle de Kortessem, en loopt grosso modo van Kerniel tot Gors en vervolgens langs de Mombeek van Guigoven via Wintershoven en Vliermaalroot tot Krijt en Diepenbeek. De defensieve waarde van de Mombeek wordt op de meeste plaatsen nog versterkt door overstromingen en door een netwerk van prikkeldraad.

De Droog neemt tijdens de late namiddag het bevel over van de Bretelle de Kortessem.  De generaal neemt Majoor Souka mee naar de commandopost van het Cavaleriekorps in het kasteel de Menten de Horne op de baan van Sint-Truiden naar Herk-de-Stad.  De beide officieren krijgen hier het bevel om de Bretel de Kortessem tegen de ochtend van 11 mei te bezetten.

Geneeskundig Korps/1Div
De medische hulpplaats van de divisie wordt geopend te Brustem. De Lichte Ambulance activeert zijn hulppost nabij Hasselt. De eerste gewonden komen hier aan rondom 11u00 en worden na stabilisatie afgevoerd naar Brustem.

Staf/1Div
Na de Duitse doorbraak in het oosten van Limburg, trekt het Cavaleriekorps zijn troepen terug naar het westen. Daarbij wordt de 1ste infanteriedivisie teruggeroepen van het Albertkanaal en richting K.W. Stelling gezonden. De marsroute zal grosso modo over Alken, Rummen en Meensel-Kiezegem lopen.

De divisiestaf verlaat de sector aan het Albertkanaal en trekt zich terug naar Kortenaken.

Groepering De Droog
De Dwarsstelling van Kortessem zal in twee ondersectoren verdeeld worden.  Majoor Souka van het I/4Li zal de noordelijke ondersector verdedigen met zijn bataljon, aangevuld door de Compagnie T13 en het Wielrijderseskadron van de 1Div.  De zuidelijke ondersector is voor rekening van de Groepering Ninitte en zal bezet worden door het 1ste Regiment Jagers te Paard (1JP) in eerste echelon van Kerniel over Gors-Opleeuw en Guigoven tot Wintershoven. De kruispunten van Kortessem en van Wellen zullen in tweede echelon verdedigd worden door het 2de Regiment Gidsen (2G) en de Wielrijdersgroep van de 14de Infanteriedivisie (GpCy 14Div).  De commandopost van Generaal-majoor De Droog staat opgesteld in het kasteel van Wimmertingen.

GenMaj De Droog laat weten dat de noordelijke ondersector een duizendtal fietsen mag verwachten in de loop van de namiddag om een betere mobiliteit van de troepen te verzekeren.  Deze rijwielen zullen nooit aankomen. Rond middernacht beveelt GenMaj De Droog om de dwarsstelling te verlaten.  De troepen moeten om 02u00 terugtrekken richting Demer/Gete-Stelling.

Geneeskundig Korps/1Div
Om 15u30 ontvangt Geneesheer Majoor Ruytinckx de opdracht om zijn eenheden over te brengen naar Kapellen nabij Halen. De colonne met de paardenwagens interpreteert het bevel verkeerd en zet koer naar Kapellen ten zuiden van Antwerpen.

Staf/1Div
Het Cavaleriekorps heeft de opdracht gekregen om de aftocht van het veldleger naar de K.W. Stelling te dekken. Hiervoor zal het korps gedurende 12 en 13 mei post vatten langsheen de Demer/Gete-Stelling in het zuiden, de Winterbeek in het centrum en het Albertkanaal nabij Lummen en Beringen in het noorden. Alle beschikbare eenheden van het korps zullen zo snel mogelijk naar deze linie gebracht worden om er de Duitse opmars af te remmen. De 1Div zal toegevoegd worden aan het tweede echelon van de Demer/Gete-Stelling.

Het 4Li wordt ontlast van deze opdracht en marcheert direct verder naar de K.W. Stelling. Het 3Li en 24Li worden respectievelijk toegewezen aan de ondersector zuid en de ondersector noord van het tweede echelon langsheen de Gete tussen Diest en Tienen.  De divisiestaf heeft zich ondertussen te Kortenaken opgesteld.

De rest van de divisie wordt doorgestuurd naar nieuwe kantonnementen ten westen van de K.W. Stelling in het gebied tussen Buken, Tildonk en Wespelaar.

Geneeskundig Korps/1Div
De staf en de motorvoertuigen bereiken Halen rond het middaguur en trekken na een korte pauze verder. De eindbestemming van de mars wordt het dorp Zemst. De paardenvoertuigen duiken aan het eind van de dag op te Kapellen. De beide fracties van het geneeskundig korps zullen de Hofstade gehergroepeerd worden.

Staf/1Div
Het 3Li en het 24Li werden tegen 22u00 op 12 mei ontplooid op het tweede echelon van de Demer/Gete-Stelling tussen Halen en Tienen.  Kort na middernacht wordt het 24Li aan deze opdracht onttrokken, zodat alleen het 3Li overblijft op deze positie.

In de vroege voormiddag wordt bepaald dat de 1Div zich moet verwijderen van het eerste echelon van de K.W. Stelling.  De divisiestaf krijgt omstreeks 07u30 de opdracht om zijn eenheden door te sturen naar Berg, Kampenhout en Elewijt.  Het divisiehoofdkwartier zal te Elewijt opgesteld worden.  De eenheden worden per estafette verwittigd.  Het 24Li wordt omstreeks 09u00 op de hoogte gebracht.

Het 3Li beëindigt in de avond van 13 mei zijn opdracht op de Demer/Gete-Stelling en zal met vrachtwagens van de Legerautogroepering opgehaald worden. Het transportplan loopt echter fout en een belangrijk deel van het regiment moet de divisie te voet bijbenen.  Alleen het IIde Bataljon van het 3Li zal opgepikt worden.

Het Groot Hoofdkwartier besluit in de vooravond om het veldleger terug te trekken op de K.W. Stelling.  Om deze de opstelling in de diepte te dekken, zullen drie divisies ten westen van het Kanaal van Willebroek ingekwartierd worden en samen een strategische reserve vormen onder het bevel van het IIIde Legerkorps:

  • De 1ste Infanteriedivisie zal in de zone rond Kapelle-op-den-Bos en Beigem ingekwartierd worden.
  • De 4de Infanteriedivisie krijgt de zone rond Grimbergen toegewezen.
  • De in de gevechten te Lummen zwaar getroffen 14de Infanteriedivisie zal tussen Kapelle-op-den-Bos en Breendonk ondergebracht worden.

De divisie verstuurt dan ook nieuwe marsorders naar zijn regimenten.

Geneeskundig Korps/1Div
Alle elementen kunnen Hofstade bereiken en worden hier gereorganiseerd. De medische eenheden bereiken Londerzeel in de loop van de avond.

Staf/1Div
De divisie bezet een nieuwe reeks kantonnementen in die zich uitstrekt over Nieuwenrode, Humbeeek, Eversem en Beigem.  Het 24Li zal aankomen te Nieuwenrode omstreeks 16u00.  Het 3Li zal de divisie pas op 15 mei vervoegen.

Geneeskundig Korps/1Div
Het geneeskundig korps bereikt Puurs en wordt hier ingekwartierd.

Staf/1Div
Het Groot Hoofdkwartier besluit om twee divisies achter het Kanaal van Willebroek te ontplooien in een defensieve opstelling.  Tijdens de namiddag krijgt de 1ste Infanteriedivisie een sector aangeduid aan het noordelijke uiteinde van de waterweg. De divisie zal het gebied bezetten tussen de monding van de Rupel tot en met Sluis Nr 2 op het Kanaal van Willebroek net buiten de gelijknamige gemeente. Het divisiehoofdkwartier zal te Puurs ontplooid worden. Het 4Li neemt het noordelijke deel van de linies voor zijn rekening en komt tussen Rupelmonde en Ruisbroek te liggen. Het 24Li zal de centrale ondersector rond Ruisbroek en Klein Willebroek bezetten. Het 3Li tenslotte wordt in de zuidelijke ondersector opgesteld rondom Willebroek.

Geneeskundig Korps/1Div
De medische eenheden worden doorgestuurd naar Lokeren.

Staf/1Div

Op 16 mei komt onverwachts het bevel van het geallieerd oppercommando (via de Franse generaal Bilotte) om naar het westen terug te trekken. Zonder dat de K.W. Stelling en de VPA ten volle verdedigd werden moeten de stellingen worden prijsgegeven. In het zuiden wist het Duitse leger immers een doorbraak te forceren over de Maas in de streek van Sedan en in het noorden heeft Nederland zich overgegeven.

De terugtocht zal in drie etappes gebeuren.  In een eerste etappe moeten de legerkorpsen van de K.W. Stelling het Kanaal van Willebroek oversteken.  Tijdens de tweede etappe zullen het IVde en Vde legerkorps de zone van de Versterkte Positie Antwerpen tot Lie ontruimen tijdens de nacht van 17 op 18 mei.  Het veldleger zal zo de nieuwe hoofdweerstandslinie Terneuzen-Gent-Oudenaarde bereiken tijdens de nacht van 18 op 19 mei.

De Rupel en het Kanaal van Willebroek zullen gebruikt worden als tussenlinie om de aftocht te dekken.   Vanaf de samenloop van de Schelde en de Rupel tot in Willebroek zal deze linie bewaakt worden door de 1ste infanteriedivisie.  Tussen Willebroek en Vilvoorde moet een samenraapsel van de brigade Grenswielrijders en eenheden van de Lichte Regimenten van de Rijkswacht het kanaal verdedigen.  Ten zuiden van Vilvoorde start de Britse legerzone.   De Belgische troepemacht zal door het IIIde Legerkorps bevolen worden:

  • De 1ste Infanteriedivisie blijft toegewezen aan sector noord, van de de monding van de Rupel in het noorden tot en met Willebroek (inclusief) in het zuiden.
    • Het 4de Linieregiment bezet ondersector noord van de monding van de Rupel tot Ruisbroek.
    • Het 24ste Linieregiment krijgt ondersector centrum tussen Ruisbroek en Klein-Willebroek toegewezen.
    • Het 3de Linieregiment zal ondersector zuid van de brug van Klein-Willebroek tot Willebroek verdedigen.
    • De commandopost van de divisie is te Puurs.
  • Het beide regimenten van de grenswielrijders verdedigen sector zuid, van Tisselt in het noorden tot Vilvoorde in het zuiden.  Sector zuid zal geleid worden door Kolonel SBH Paul Jacques, bevelhebber van het 1ste Regiment Grenswielrijders, die zijn commandopost onderbrengt in het gemeentehuis van Londerzeel.
    • Luitenant-kolonel De Clerck van het VIIde Bataljon Speciale Vestingseenheden wordt verantwoordelijk voor ondersector noord die loopt van Tisselt (inclusief) tot Humbeek-Sas (inclusief).  Deze ondersector zal verdedigd worden door zijn eigen bataljon, aangevuld met drie compagnies van het 1ste Regiment Grenswielrijders.
    • Luitenant-kolonel Tilot wordt bevelhebber van ondersector zuid tussen Verbrande Brug  (inclusief) en Vilvoorde (inclusief).  Voor deze ondersector zal het 2de Regiment Grenswielrijders drie compagnies aanduiden.
  • De rest van het 1ste en 2de Regiment Grenswielrijders zal gereorganiseerd worden tot een reeks detachementen die het achtergebied van sector zuid zullen beveiligen tegen luchtlandingen.
  • Majoor L’Hoir van het IIIde Bataljon van het 2de Regiment Grenswielrijders zal het bevel overnemen over het bruggenhoofd te Vilvoorde.
  • Het 4de Regiment Karabiniers-Wielrijders zal de reservemacht van het IIIde Legerkorps vormen en is onderweg van Binche naar de operatiezone van het legerkorps.  De aankomst van dit regiment wordt verwacht in de ochtend van 17 mei.
  • Het 1ste Licht Regiment, de IIde Groep van het 2de Licht Regiment en het Eskadron Pantserwagens van het Cavaleriekorps worden om 14u30 eveneens toegewezen aan het IIIde Legerkorps.  Luitenant-generaal de Krahe duidt het 1ste Licht Regiment en het Eskadron Pansertwagens aan om de bezetting van sector zuid te versterken, en voegt de IIde Groep van het 2de Licht Regiment toe aan zijn reservemacht.
  • Vanaf Buda (exclusief) ten zuiden van Vilvoorde start de Britse legerzone.

De staf van de 1ste Infanteriedivisie verspreid rondom 15u30 de nodige orders voor de komende ontplooiing.  De infanterieregimenten moeten tegen 19u00 onderweg zijn naar de hun aangeduide ondersectoren.  De 4de Infanteriedivisie en de 14de Infanteriedivisie zullen als eersten door de sector marcheren en dit tussen 15u00 en 1800.

Geneeskundig Korps/1Div
Majoor Ruytinckx wordt doorgestuurd naar Drongen.

Staf/1Div
Om 01u00 verwittigt de commandant van de 1Div alle gevechtseenheden en vraagt hen om vanaf 04u00 klaar te zijn voor de actie. De ganse nacht en ochtend trekken duizenden Belgische militairen door de sector van de divisie op weg van de K.W. Stelling naar het westen. De Duitsers vorderen langzaam en het blijft dan ook rustig tussen Rupelmonde en Willebroek.

Kort na de middag krijgt het 4Li te horen dat de 1ste infanteriedivisie op post moet blijven totdat de 15de infanteriedivisie zich uit de Versterkte Positie Antwerpen heeft teruggetrokken en de Scheldebrug te Temse is overgestoken. De 1ste divisie zal vervolgens eveneens te Temse de Schelde oversteken.

Vanaf 20u00 krijgt het 3Li rond Willebroek contact met de eerste elementen van de vijandelijke 56. Infanteriedivision. De vijand heeft eerder die namiddag in sector zuid onze Grenswielrijders rake klappen toegebracht en is er in geslaagd het Kanaal van Willebroek over te steken. Het gros van het 4Li wordt daarom onmiddellijk verplaatst naar het zuiden om de Belgische flank te dekken tussen Breendonk en Sint-Amands. Het regiment zal worden versterkt door het Wielrijderseskadron van de divisietroepen.  De infanteristen zullen zo nodig op vuursteun van de II/1A en IV/1A kunnen rekenen. Het II/4Li wordt opgesteld nabij de brug van Temse om de aftocht over de Schelde te dekken.

Geneeskundig Korps/1Div
Nu de komst van de divisie te Gent gepland wordt, gaat het geneeskundig korps over tot de ontplooiing van de medische hulpplaats te Drongen.

Staf/1Div
In de nacht van 17 op 18 mei valt het Duitse 234ste Infanterieregiment [234(DEU)IR] aan te Willebroek waar het 3Li opgesteld staat. De sluizen gaan kortstondig verloren maar worden heroverd door een tegenaanval. Omstreeks 04u30 trekt het III/3Li zich terug nadat vernomen werd dat in het zuiden nabij Vilvoorde het Kanaal van Willebroek is overgestoken door Duitse eenheden. Rond 07u00 slaagt de vijand er in te infiltreren in de stellingen van het 3Li.

De 1ste Infanteriedivisie besluit om tussen Sauvegarde en Sint-Amands een dwarsstelling in te richten om een eventuele Duitse doorbraak te kunnen blokkeren.  Het IIIde Bataljon van het 4Li blijft opgesteld tussen Puurs en Liezele.  Het Iste Bataljon van het 4Li wordt tussen Oppuurs en Sint-Amands geplaatst.  Het IVde Bataljon en het IIde Bataljon van het 4Li worden respectievelijk ten westen en ten oosten van Bornem ontplooid om de aanlooproute naar Temse af te grendelen.  Het IIIde Bataljon van het 24Li blijft opgesteld tussen Kalfort en Sauvegarde en komt rondom 05u00 onder het bevel van het 4Li te staan.

Het Wielrijderseskadron van de 1Div wordt naar de snelweg Antwerpen-Brussel gestuurd om de aftocht van het 3Li te dekken. Om 14u00 is de achterhoedeactie afgelopen. De wielrijders trekken zich terug naar de divisie die op dat ogenblik reeds door Bornem marcheert. De divisie verplaatst zich vervolgens naar de westelijke oever van de Schelde via de brug van Temse en neemt nieuwe kantonnementen in rondom Rupelmonde en Hingene. De spoorwegbrug van Temse wordt vernietigd omstreeks 19u00 onder dekking van het II/4 Linie.

Geneeskundig Korps/1Div
De medische hulpplaats is operationeel te Drongen.

Staf/1Div
De 1ste Infanteriedivisie brengt de eerste helft van nacht door in het gebied tussen Temse, Tielrode en Waasmunster. De divisie wordt doorgestuurd naar Gent om er het 44Li te gaan aflossen en de verdediging van de stad te gaan versterken. De meeste eenheden infanterieregimenten worden per trein vervoerd vanuit de stations van Temse en Sint-Niklaas.  De artillerie van de divisie, het 1A, en de overige divisietroepen zullen langs de baan volgen.

Het divisiehoofdkwartier wordt ontplooid in de Alsberghe & Van Oost textielfabriek in Drongen en wordt beveiligd door het Wielrijderseskadron. Het 3Li neemt de noordrand van Gent in.  Het 24Li wordt opgesteld in de binnenstad en de zuidrand van Gent.  Het 4Li wordt in reserve gehouden en ingezet voor bewakingsopdrachten te Sint-Denijs-Westrem, Maalte, Drongen en Mariakerke.

Staf/1Div
De laatste elementen van de 1Div komen aan aan te Gent.

Staf/1Div
De Duitsers komen aan bij de rand van het Bruggenhoofd Gent, wat tot een toename van het aantal vluchtelingen in de stad leidt. Bovendien ontstaat er een conflict tussen Luitenant-generaal Coppens van de 1Div en het Gentse stadsbestuur over het feit of de stad nu al dan niet tot “open stad” verklaard is. Coppens wil de verdedigingswerken verder laten uitbouwen en de bruggen laten ondermijnen. Het stadsbestuur wil dat de stad niet verdedigd wordt om de bevolking te sparen.

Geneeskundig Korps/1Div
Het geneeskundig korps krijgt Gullegem aangeduid als nieuwe bestemming.

Staf/1Div
Na de Duitse doorstoot tot Abbeville aan de Atlantische kust zijn de geallieerde legers in Noord-Frankrijk en Vlaanderen geheel omsingeld. Het geallieerde oppercommando heeft op 21 mei tijdens de Conferentie van Ieper besloten om de Schelde-linie op te geven.

De Belgische legerleiding bepaalt tijdens de ochtend van 22 mei dat onze strijdkrachten niet zoals afgesproken zullen terugtrekken naar de IJzer, maar stand zullen houden langsheen de Leie en het Afleidingskanaal van de Leie. Het Groot Hoofdkwartier laat deze terugtocht in twee fases uitvoeren en bepaalt dat de troepen opgesteld tussen het Bruggenhoofd Gent en Oudenaarde zich tijdens de nacht van 22 op 23 mei moet terugtrekken naar de Leie. In deze eerste fase zullen tevens een aantal troepen teruggetrokken worden uit het Bruggenhoofd Gent, de stad Gent en het Kanaal Gent-Terneuzen. Deze zones zullen dan definitief ontruimd worden tijdens de nacht van 23 op 24 mei. Om de Britten toe te laten meer troepen vrij te maken voor de geplande tegenaanval rond Arras, geeft onze legerleiding zijn akkoord om de 44th Infantry Division aan de Schelde af te lossen en de Belgische linies aan de Leie tot aan de rand van Menen te verlengen. De aflossing aan de Schelde wordt afgelast door de snelle ontwikkeling van de Duitse opmars.

Het Groot Hoofdkwartier duidt de 1Div aan om de Britse sector tussen Kortrijk en Menen over te nemen. De divisie zal Gent onmiddellijk verlaten. De paardenwagens, de motorvoertuigen en de wielrijders worden elk op eigen tempo richting Leie gestuurd. De manschappen te voet zullen de verplaatsing maken met behulp van autobussen van de Legerautogroepering.

Het divisiehoofdkwartier wordt overgebracht naar Sint-Eloois-Winkel. In de sector Kortrijk-Menen wordt de drie regimenten op enkele lijn ontplooid. Het 3Li de centrale ondersector innemen, in het noorden geflankeerd door het 24Li en in het zuiden door het 4Li. De stad Menen vormt de start van de Britse legerzone.

Geneeskundig Korps/1Div
De medische eenheden krijgen Sint-Eloois-Winkel aangeduid als nieuwe standplaats.

Staf/1Div
De Belgische posities langsheen de Leie hebben nu hun definitieve vorm aangenomen. In het noorden bemant het VIIde legerkorps de oever van de rivier tussen Deinze en Wielsbeke. Dit legerkorps bestaat uit de 2de Divisie Ardeense Jagers die met het 4ChA, 5ChA en 6ChA de sector Deinze-Oeselgem bezet. De sector Oeselgem-Wielsbeke wordt beveiligd door de 8ste Infanteriedivisie.

Vanaf Wielsbeke wordt de verdediging overgenomen door het Iste legerkorps die met de 3de Infanteriedivisie bestaande uit het 1Li, 12Li en 25Li de sector Wielsbeke – Kuurne inneemt. Het 3Li, 4Li en 24Li van de 1ste Infanteriedivisie bemannen de laatste sector tussen Kortrijk en Menen. Ten zuiden van Menen liggen de Britse linies. De 1ste Divisie Ardeense Jagers en de 10de Infanteriedivisie leveren de reservestrijdkrachten.

De laatste Britse troepen verlaten de Belgische legerzone tussen Kortrijk en Menen tijdens de late namiddag. De Tommies trekken zich terug in de richting van Wevelgem.

Staf/1Div
Ten zuiden van Kortrijk lanceert de 31(DE) Divisie een aanval op de posities van het 3Li.  Even voor het middaguur begint een hevig artilleriebombardement dat de voorbode vormt voor een stromlanding op de westelijke oever van de Leie omstreek 14u00 even ten zuiden de brug van Marke-Bissegem waar de 1Cie en de 6Cie van het 3Li opgesteld staan.  De aanval ontwikkelt zich bijzonder snel en de Duitsers kunnen een bruggenhoofd slaan waartegen het 3Li geen weerwerk kan bieden.  De aanvaller vordert in twee richtingen.   Enerzijds willen de Duitsers het 3Li van in de flank oprollen en volgt een doorstoot naar Bissegem en Wevelgem.  Anderzijds wordt het bruggenhoofd ook in de diepte uitgebreid en wordt de aanval verder gezet in de richten van de Steenbeek tussen Gullegem en Heule.

Staf/1Div
Tijdens de nacht van 24 op 25 mei organiseert het Groot Hoofdkwartier een nieuwe verdedigingslinie ten westen van het zuidelijke Leie-front om de doorbraken bij de 1ste Infanteriedivisie en de 3de Infanteriedivisie te blokkeren.  De 2de Cavaleriedivisie werd uit Zeeland weggehaald en zal een nieuw front vormen Geluwe in het zuiden tot Dadizele in het noorden, aangevuld met de Wielrijdersgroep der 17de Infanteriedivisie, het Wielrijderseskadron der 1ste Infanteriedivisie en de Iste Groep van het 1A.  De 10de Infanteriedivisie zal opgesteld worden van Rollegem-Kapelle over Sint-Eloois-Winkel en Lendelede tot Izegem.  Dit moet toelaten om de 1Div terug te trekken.

De divisiestaf geeft om 09u30 het bevel aan zijn eenheden om de sector te evacueren en zich terug te trekken in de richting achter de lijn Dadizele-Ledegem.  De divisiestaf verlaat Sint-Eloois-Winkel en zal enige tijd halt houden te Slypskapelle om zich vervolgens de Beselare te installeren.  Dit bevel tot terugtocht kan echter niet langer op een effectieve manier gecommuniceerd worden.  Het 24Li zal het order nooit ontvangen, maar besluit op eigen initiatief om kort na 10u00 naar Sint-Eloois-Winkel terug te trekken om alzo de algehele omsingeling te vermijden.  Het 4Li zal doorheen de dag westwaarts terugtrekken om uiteindelijk enige tijd halt te houden in de zone tussen Wervik en Geluwe.

Het Groot Hoofdkwartier heeft ook een plan uitgewerkt om in een volgende fase alle troepen terug te trekken naar de spoorlijn Roeselare-Ieper.  De bedoeling is om hier ten zuiden van Zonnebeke een nieuwe verbinding met het Britse leger te realiseren en opnieuw een sterk, continu front te vormen.  Hiervoor heeft het Iste Legerkorps versterking nodig en zal drie eenheden van de 15Div in steun krijgen.  Om 09u30 wordt het 31Li aangeduid om het Ijzerfront te verlaten en het legerkorps te vervoegen.  Aan het eind van de dag worden ook het 43Li en het 23A overgeheveld.  Dit gebeurt respectievelijk om 21u00 en 23u00.  Het 31Li zal per trein overgebracht worden van Diksmuide naar Poelkapelle en zal arriveren tegen de ochtend van 26 mei.  Het 43Li wordt per vrachtwagen naar Gits getransporteerd en zal ten gevolge van een luchtaanval slechts op 26 mei omstreeks 11u30 toekomen.  Het 26A zal zich over de baan verplaatsen naar de zone van het Iste Legerkorps. De regimenten zullen aangehecht worden bij de 1ste Infanteriedivisie.

Het Iste Legerkorps bevestigt dat het tijdens de nacht van 25 mei en op 26 mei zal opereren in een zone die in het zuiden afgebakend wordt door een lijn van van Zonnebeke in het westen tot Geluwe in het oosten, en in het noorden door een lijn van Zilverberg tot Ledegem (exclusief).  Ten noorden van deze zone zal het IVde Legerkorps actief zijn.

De staf van de 1ste Infanteriedivisie wordt naar Poelkapelle verplaatst, en krijgt het bevel over het 31ste Linieregiment en het 4de Regiment Lansiers en moet de lijn van Zilverberg tot Zonnebeke bezetten langsheen het traject van de spoorlijn Roeselare-Ieper.  Het station van Passendale/Moorslede wordt toegewezen aan het 31ste Linieregiment en zal de grens vormen tussen het 31Li en het 4L.  Het 43Li en het 23A zullen pas op 26 mei verwacht worden.

De drie organieke infanterieregimenten zullen in het achtergebied gehergroepeerd worden.  Het 3Li wordt te Ondank verzameld, het 4Li te Stadenreke, en het 24Li te Stampkot.

Staf/1Div
De staf van de 1ste Infanteriedivisie installeert zich in de voormiddag op Hoeve Gemeenhof nabij Oostnieuwkerke.

Luitenant-generaal Coppens geeft een bevel aan Kolonel SBH Decae, regimentscommandant van het 4Li, om te Staden een nieuw infanteriebataljon samen te stellen met de overgebleven infanteristen van het 3Li, 4Li en 24Li. De ganse dag door wordt te Staden gewerkt aan het samenstellen van het nieuwe bataljon dat uit vier fuselierscompagnies zal bestaan. Het 3Li levert een compagnie onder bevel van Commandant Simon. Het 4Li stelt twee compagnies samen onder Commandant Verhulst en Luitenant Van Den Bossche. Het 24Li tenslotte levert de laatste compagnie onder leiding van Kapitein Loncke. Het bataljon beschikt niet over zware wapens. Er is geen enkele Maxim zware mitrailleur meer overgebleven. Het bataljon moet het met drie FM30 machinegeweren stellen.

Tegen 11u30 arriveren de bevelhebber van de 15Div, Luitenant-generaal baron de Henin, en zijn stafchef, Kolonel SBH Kieffez.  Het gros van de 15Div werd eerder op de ochtend van het binnenland naar het front gestuurd om het Iste Legerkorps te versterken.  Op de staf van de 1Div heerst de grootste nervositeit en verwarring.  Er is geen duidelijk beeld over de precieze toestand van de eenheden van de divisie.  Baron de Henin is bijzonder gefrustreerd over het gebrek aan leiderschap en maakt per telefoon zijn beklag bij Luitenant-generaal de Nève de Roden van het Iste Legerkorps.  Hij dringt aan om de taken van de 1Div over te nemen, wat hem uiteindelijk ook omstreeks 22u00 wordt toegezegd.

Na de capitulatie

Slachtoffers

EenhNaamVoornaamFotoGraadStandKlas* op* te+ op+ teNota
GenKBROECKXJeanSdtMil4030.12.1920Kasterlee12.05.1940Suarlée
Cie C47DE BRAUWEREmielSdtMil3001.09.1910Laarne12.05.1940Lummen
Cie C47DERYCKEREGeorges, R.SdtMil22.01.1914Gullegem12.05.1940Lummen
Cie 47TIMMERMANMauriceSdtMil3809.06.1919Beernem12.05.1940
Cie C47/T13VERLEEAugust, F.SgtMil3603.03.1916Zele29.05.1940ZarrenOp 26/5 zwaar verwond te Wevelgem

Bibliografie en Bronnen