![]()
| Reglementaire benaming | IIde Legerkorps | IILK IIème Corps d’Armée | IICA |
|
| Type | Infanteriekorps | |
| Ontdubbeld van | n.v.t. | |
| Bevelhebber | Luitenant-generaal Victor Michem | |
| Stafchef | Majoor SBH Henri Vanden Eynde | |
| Onderstafchef | Majoor SBH Paul Hulsmans | |
| Verbindingsofficier Groot Hoofdkwartier | Kapitein SBH H. Guilmot | |
| Commandant Artillerie | Generaal-majoor Auguste Baesens | |
| Commandant Genie | Kolonel Alphonse Verstraete | |
| Commandant Transmissietroepen | Kolonel Joseph Kestens | |
| Commandant Transportkorps | Luitenant-kolonel Roger Denis | |
| Commandant Gezondheidsdienst | Geneesheer Kolonel Jean-Marie Voncken | |
| Commandant Paardenartsenijdienst | Dierengeneesheer Luitenant-kolonel Pierre Van Blerckom | |
| Commandant Luchtvaart | Majoor vlieger Marc Bridoux | |
| Standplaats | Dekkingstelling Albertkanaal Zone Herentals – Beringen Mijnen Commandopost te Aarschot |
|
| Organieke Eenheden | Hoofdkwartier | 1ste Bureau – Operaties (Kapt SBH Richard Filleul) |
| 2de Bureau – Inlichtingen (Kapt Armand Druart) | ||
| 3de Bureau – Personeel en Materieel (Lt SBH Arthur Pauly) | ||
| 4de Bureau – Ravitaillering en Evacuatie (Cdt SBH Arsène Devaux) | ||
| 6de Infanteriedivisie | ||
| 9de Infanteriedivisie | ||
| 24ste Bataljon Genie | ||
| 22ste Bataljon Transmissietroepen | ||
| 16de Regiment Artillerie | ||
| Geneeskundig Korps II/LK | Staf (Geneesheer Majoor Marius De Gueldre) | |
| Geneeskundige Versterkingscompagnie (Med OLt J. Limbosch) | ||
| 1ste Legerkorpsambulance (Med 1Kapt Arthur Goossens) | ||
| 2de Legerkorpsambulance (Med Lt V. Desmet) | ||
| Geneeskundige Ambulance (Med 1Kapt Pierre Collin) | ||
| Lichte Heelkundige Ambulance (Med 1Kapt Paul Kempeneers) | ||
| Hygiënetrein (Med Lt J. Riems) | ||
| Intendancekorps II/LK | Staf (Kapitein-commandant De Roover) | |
| Compagnie Intendance | ||
| Transportkorps II/LK | Staf (Cdt Eric Dessain) | |
| 1ste Autopeloton voor Artilleriemunitie (Lt R. de Cock de Rameyen) | ||
| 2de Autopeloton voor Artilleriemunitie (Lt J. Marien) | ||
| Autopeloton voor Ravitaillering (Lt Willy Cuypers) | ||
| Autopeloton voor Materieel (Lt R. Verbeek) | ||
| Atelier voor Herstelling van het Wagenpark (Lt E. Slaghmuylder) | ||
| Atelier voor Herstelling van het Materieel (Lt Edmond Marevoet) | ||
| Ontsmettingscompagnie (Lt F. Peeters) | ||
| Compagnie Luchtafweermitrailleurs II LK (Kapitein-commandant Julien Bruers) | ||
| Provoost (Majoor Emile Jongen) | ||
| Tijdelijke Eenheden | 2de Batterij Artillerie Meetdienst | |
| Iste, IIIde en IVde van het Groep 2de Regiment Legerartillerie | ||
| Iste en IVde Groep van het 4de Regiment Legerartillerie | ||
| IIde Groep 1ste Luchtvaartregiment | ||
| 1ste Compagnie Luchtscheepvaart 1ste Luchtvaartregiment | ||
In volle vredestijd is het IIde Legerkorps (II/LK) een actief legerkorps samengesteld uit de 1ste Infanteriedivisie (1Div) van Gent en de 2de Infanteriedivisie (2Div) van Antwerpen. Het Hoofdkwartier (HK) van het II/LK is eveneens in Antwerpen gevestigd.
![]()

Generaal-majoor Auguste Baessens, artilleriecommandant van het II/LK
Staf II/LK
De staf van het IIde Legerkorps (II/LK) wordt op 27 augustus 1939 gemobiliseerd in de Koloniale Hogeschool te Antwerpen. Op 2 september verhuist de legerkorpsstaf naar Nijvel. Eind september wordt het hoofdkwartier verplaatst naar Aarschot bij de ontplooiing van het legerkorps aan het Albertkanaal. De 2Div bezet begin oktober, als organieke eenheid van het II/LK, de sector Herentals – Eindhout. In oktober 1939 komt ook de 7de Infanteriedivisie (7Div) onder bevel van het II/LK om stelling te nemen tussen Eindhout en Beringen. Gedurende de strenge winter van 1939 wordt de stelling ingericht. De eenheden van de 2Div en de 7Div moeten noodgedwongen hun eigen barakken bouwen zo niet zouden de paarden en het materieel de vrieskou niet overleven.
Op 29 maart 1940 wordt de 9de Infanteriedivisie (9Div), die net een oefenperiode in het Kamp van Beverlo had afgewerkt, onder bevel geplaatst van het II/LK om er de 2de Infanteriedivisie (2Div) af te lossen in de sector Herentals-Eindhout langs het Albertkanaal. Deze sector omvat van west naar oost de spoorbrug van Herentals, de wegbrug van de Lierseweg te Herentals, de brug van de Herenthoutseweg bij nabij de Hannekenshoek, de brug van de Aarschotseweg, het sluizencomplex te Olen, en de bruggen van Neerbruul, Hoogbruul, Punt en Stelen. Op 30 maart 1940 wordt ook de 6de Infanteriedivisie (6Div) overgeplaatst naar het het IIde Legerkorps. De 6Div bevindt zich aan de kust, waar de divisie gedurende de maand maart een rustperiode werd gegund. Aan het Albertkanaal neemt de 6Div de sector Eindhout-Beringen over van de 7Div.
De legerkorpsen opgesteld langs de Dekkingsstelling achter het Albertkanaal zijn in principe ook verantwoordelijk voor het leveren van troepen voor de bewaking van de Belgisch-Nederlandse grens en de bezetting van de Vooruitgeschoven Stelling. Gezien zowel het Cavaleriekorps als het IVde Legerkorps over drie divisies beschikken nemen zij het belangrijkste gedeelte van de Vooruitgeschoven Stelling voor hun rekening. Het Cavaleriekorps achter de Zuid-Willemsvaart en het Kanaal Bocholt – Herentals van Vucht nabij Maasmechelen tot de Maten nabij Mol en het IV/LK van achter het Kanaal Dessel – Turnhout – Schoten van Dessel tot Sint-Lenaarts [1]. Het II/LK dat slechts over twee divisies beschikt moet in het voorgebied enkel de driehoek gevormd door het Kanaal Bocholt – Herentals [2] en het Kanaal Dessel – Kwaadmechelen beveiligen. Hiervoor worden de eskadrons wielrijders van de beide divisies van het II/LK ingezet.

Operatiegebied van het II/LK op 10 mei 1940 [3]
Het hoofdkwartier van het II/LK staat bij het begin van de oorlog nog steeds opgesteld in Aarschot. Rechts van het II/LK staat het Cavaleriekorps (CK) opgesteld achter het Albertkanaal van Beringen tot Diepenbeek, links verlengt het IVde Legerkorps (IV/LK) de stellingen vanaf Herentals tot de Versterkte Positie Antwerpen (VPA).
Geneeskundig Korps II/LK
Het Geneeskundig Korps van het IIde Legerkorps is verantwoordelijk voor de medische steun op echelon legerkorps. De verschillende eenheden van het Geneeskundig Korps vormen samen een Medisch-Chirurgisch Centrum (MCC) dat op ongeveer vijfentwintig tot dertig kilometer van de voorste linies is gelegen. De taak van het MCC bestaat erin de gewonden te stabiliseren en klaar te maken voor evacuatie per spoor naar een militair hospitaal. De divisies van het legerkorps beschikken over een Medische Hulpplaats (of triagestation) dat vier tot acht kilometer achter de frontlijn ontplooid wordt. De taak van de Medische Hulpplaats bestaat er in om de gewonden te triëren en af te voeren naar het meest geschikte behandelingsechelon. Aan de vooravond van de oorlog staat het MCC van het II/LK opgesteld in het Stedelijk Gasthuis van Aarschot. Volgens de normale slagorde in oorlogstijd heeft het MCC een ligcapaciteit van 200 bedden. Een eerste groep van 100 bedden wordt geleverd door de 2de Legerkorpsambulance voor de opname van zieken en gewonden waarvan verwacht wordt dat ze naar hun eenheden kunnen terugkeren. De Geneeskundige Ambulance (of Ambulance Médicale) voorziet 50 bedden voor niet-vervoerbare zwaar zieke patienten en gasslachtoffers die gespecialiseerde zorgen nodig hebben. De Lichte Heelkundige Ambulance (of Ambulance Chirurgicale Légere) levert nog eens 50 bedden voor niet-vervoerbare zwaargewonden en is verantwoordelijk voor de chirurgische behandeling van patienten. De vier pelotons van de Geneeskundige Versterkingscompagnie zijn verspreid onder deze twee installaties en hebben tevens verschillende detachementen uitgestuurd naar de medische hulpplaats van de 6de Infanteriedivisie te Diest en van de 9de Infanteriedivisie te Heist-op-den-Berg.
IntK II/LK
Het Intendancekorps van het IIde Legerkorps (IntK II/LK) is een eenheid ter grootte van een compagnie die de voorraadmagazijnen van het II/LK beheert. In de onmiddellijke omgeving van de magazijnen bevindt zich ook het bevoorradingsstation (of Gare de Ravitaillement – GRa) van het II/LK waar de Dagelijkse Bevoorradingstreinen met levensmiddelen bestemd voor de legerkorpstroepen (of Eléments Non Endivisionés – ENE) van het II/LK toekomen. Dit zijn de organieke legerkorpseenheden van het II/LK (zoals 16A, 24Gn en 22TTr), het HK met zijn logistieke eenheden (TptK, Cie MiCA, Geneeskundig Korps) en de versterkingen die op niveau legerkorps aan het II/LK werden toegevoegd. Uitsluitend deze eenheden worden geravitailleerd in levensmiddelen, munitie en materieel door het IntK en de verschillende Autopelotons van het Transportkorps die de bevoorrading vanuit de magazijnen van het IntK II/LK naar de eenheden brengt. De bevoorrading van de organieke eenheden van de divisies dient te gebeuren door de Compagnie Intendance en het Transportkorps van hun divisie.
TptK II/LK
Het Transportkorps van het II/LK (TptK II/LK) wordt bevolen door Luitenant-kolonel Denis en beschikt over een staf, enkele pelotons (1PAMA en 2PAMA) die moeten instaan voor de bevoorrading van artilleriemunitie van het legerkorps, een autopeloton bevoorrading levensmiddelen (PARa) en een autopeloton bevoorrading materieel (PAMat). Naast de bevoorradingspelotons beschikt het korps ook over een atelier voor de herstelling van het voertuigenpark (ARCA), een atelier voor de herstelling van het materieel (ARM) en een Ontsmettingscompagnie (OntCie). Het TptK II/LK wordt gemobiliseerd op 1 september 1939 te Borgerhout.
Cie MiCA II/LK
De Compagnie Luchtafweermitrailleurs van het IIde Legerkorps (of Compagnie Mitrailleurs Contre-Avions – Cie MiCA II/LK) werd samengesteld uit reservisten komende van een infanterieregiment. De compagnie beschikt over zes pelotons die samen 24 lichte Maxim mitrailleurs bezitten, waarvan er 18 op vrachtwagens kunnen geïnstalleerd worden om de mobiele luchtverdediging van het HK en de korpstroepen te verzekeren. Tot 10 april 1940 was de Cie MiCA II/LK een onderdeel van het transportkorps, na 10 april werd de eenheid een onafhankelijke compagnie. Toch wordt de compagnie hoofdzakelijk ingezet voor de luchtverdediging van logistieke eenheden van het II/LK. De Cie MiCA II/LK wordt bevolen door Kapitein-commandant Buers die wordt bijgestaan door OLt Res Matthijs en Adjt KROLt De Cock (1ste Peloton), Lt Res Millet (2de Peloton), OLt Res Lievens (3de Peloton), OLt Res Defloor en Adjt KROLt Ponjaert (4de Peloton), OLt Res Teetaert (5de Peloton) en OLt Res Schacht (6de Peloton) die de functies van pelotonscommandant en pelotonsadjunct (wat de Adjt KROLt betreft) uitoefenen.
Provoostdienst II/LK
Voor de handhaving van de orde en tucht binnen de eenheden van het Belgisch leger wordt aan elk legerkorps een Provoostdienst toegevoegd die de taken uitvoert van algemene militaire politie. De Provoostdienst wordt samengesteld uit Rijkswachters die naast verkeersregeling de bevoegdheid hebben misdrijven te onderzoeken en militairen die de militaire strafwet overtreden aan te houden en op te sluiten. Ze worden aangestuurd door militaire auditeurs en treden op bij onder meer desertie, muiterij, insubordinatie, vechtpartijen en diefstallen. De provoostdienst zal pas gemobiliseerd worden bij de start van de vijandelijkheden na afkondiging van Fase E van het mobilisatieplan (of de algemene mobilisatie) en zal vanaf dan geleid worden door Majoor Emile Jongen, bevelhebber van de Groep Gent van de Territoriale Rijkswacht.
![]()
Staf II/LK
De staf van het II/LK wordt omstreeks middernacht gealarmeerd. Luitenant-generaal Michem laat het tactische deel van zijn hoofdkwartier verplaatsen naar vier voorbereide schuilplaatsen in het gehucht Aurodenberg lansgheen de baan naar Herselt even net noorden van de stad. De rest van het hoofdkwartier blijft in de stad.
De volledige 11de Infanteriedivisie (11Div), bevindt zich als reserve van het leger in het Kamp van Beverlo op het ogenblik dat het algemeen alarm ontketend wordt. Aangezien het Kamp van Beverlo zich ten noorden van het Albertkanaal bevindt, en bijgevolg aan de verkeerde kant van de Dekkingsstelling lag, voorzag het oorlogsplan dat het kamp in geval van alarm onmiddellijk ontruimd moest worden. De 11Div organiseert een spoedontruiming van het kamp en hergroepeert in verschillende dorpen en gehuchten ten zuiden en ten westen van Diest in de divisiesector van de 6Div. Het II/LK wil echter zijn vrijheid van handelen behouden en dringt er bij het GHK op aan dat de 11Div zo snel mogelijk de Korpszone van het II/LK verlaat. Het GHK geeft de 11Div dezelfde avond nog de opdracht om zich naar de K.W. Stelling te begeven.
Voor een gedetailleerd overzicht van de gebeurtenissen vanaf 10 mei, zie de verslagen van de 6Div, de 9Div, 16A, 24Gn en 22TTr.
Geneeskundig Korps II/LK
In de vroege ochtend komen in het MCC van Aarschot reeds heel wat gewonden toe afkomstig van de Medische Hulpplaats van de 6Div die de gewonde militairen trieert afkomstig van vliegveld van Schaffen maar ook van het Kamp van Beverlo die beiden zwaar gebombardeerd werden door Luftwaffe eerder op de dag. De Geneeskundige Ambulance meldt om 13u00 reeds 136 opnames. De Staf van het Geneeskundig Korps van het II/LK vraagt de steun aan van de Geneeskundige Dienst van de Directie der Ravitailleringen en Evacuaties van het Leger (Staf/SSDREA) om de gewonden die zich in het MCC bevinden, af te voeren naar de niet-mobiele hospitalen van de Troepen en Etablissementen der Binnenlandse Gezondheidsdienst (TESSI) in het achtergebied. Tijdens de eerste helft van de nacht van 10 op 11 mei arriveert in het station van Aarschot een evacuatietrein die deze opdracht volbrengt.
Provoostdienst II/LK
Het mobilisatiekantonnement van de provoostdienst bevindt zich aan de Markgravenlei 163 te Antwerpen. De manschappen worden gemobiliseerd in de Stadsjongensschool nr 7 aan de Markgravenlei 147-149 [5]. Na volledig gemobiliseerd te zijn zal de Provoostdienst van het II/LK bestaan uit een detachement van 1 hoger officier, 2 lagere officieren, 21 ruiters en 71 rijkswachters te voet. Na het uitbreken van de vijandelijkheden is provoostdienst ook verantwoordelijk voor de bewaking en afvoer van krijgsgevangenen en verdachte personen. Hiertoe dient de Provoostdienst II/LK een verzamelpunt in te richten waar de door de eenheden van het II/LK krijgsgevangen genomen Duitse militairen worden naartoe gebracht. Deze gevangenen worden eerst overgebracht naar het verzamelpunt krijgsgevangenen van de divisie dat wordt georganiseerd en bewaakt door de divisionaire provoostdienst. De begeleiding van de krijgevangenen naar het verzamelpunt van het II/LK gebeurt door de rijkswachters van deze provoostdiensten.
![]()
Staf II/LK
Het Groot Hoofdkwartier vreest dat na de vijandelijke doorbraak bij de 7de infanteriedivisie en de Duitse inname van Tongeren een omsingeling van de de positie aan het Albertkanaal nabij is. Alle formaties ten oosten van de K.W. Stelling krijgen de opdracht om bij het vallen van de duisternis de mars naar het westen aan te vatten. Binnen de zone van het IIde Legerkorps zal de 6Div teruggetrokken worden in de nacht van 11 op 12 mei en zal de 9Div nog een dag langer ter plaatse blijven mits een aanpassing van zijn dispositief om de vrijgekomen oostflank te beveiligen. Het HK van het II/LK stuurt een bevel naar de staf van de 6Div met de nodige marsorders richting Lier, Koningshooikt en Duffel. In dit bevel wordt bepaald dat de 6Div nog een achterhoede moet behouden aan het Albertkanaal die pas mag terugtrekken na uitdrukkelijke toestemming van het II/LK. Deze achterhoede moet bestaan uit de bemanningen van de oeverbunkers en een peloton per bataljon van het eerste echelon. Dit alles zal bevolen worden door Majoor Defise van het 1Gr. Aan het eind van de terugtocht moet de 6Div zijn hoofdkwartier te Lint opstellen en zal deze divisie rechtstreeks door het GHK aangestuurd worden.
Het IIde Legerkorps beveelt om 20u30 om binnen de Korpszone alle bruggen over het Albertkanaal te vernielen, behalve één per divisiesector,. In de sector van de 9Div blijft de brug aan de Aarschotseweg intact tot na de terugtocht van het Vooruitgeschoven Inlichtingencentrum van Herentals. Bij de brug van de Lierseweg bevindt zich op dat ogenblik een Franse tankcolonne. De Fransen worden tegengehouden door de Belgen en onder groot protest omgeleid naar de brug te Grobbendonk. Tegen 22u00 zijn de vernielingen van de bruggen uitgevoerd. De bruggen van Stelen en Herentals liggen slechts gedeeltelijk in het water en zullen ’s anderendaags van nieuwe springladingen voorzien worden.
Geneeskundig Korps II/LK
Het MCC in het Stedelijk Gasthuis is het nog steeds bijzonder druk. Bovendien blijft de stad Aarschot het doelwit van vijandelijke luchtaanvallen. Het MCC wordt gesloten om 23u00 en zal verplaatst worden naar Elewijt. Om tijdens de terugtocht een medische capaciteit op niveau legerkorps te behouden, wordt de lichte ambulance naar Beerzel verplaatst en hier ontplooit.
![]()
Staf II/LK
Het IIde Legerkorps laat na de middag weten dat de volledige aftocht van het kanaal een overhaaste beslissing was. Om de rest van het veldleger toe te laten de K.W. Stelling op een veilige manier te vervoegen, zal een troepenscherm ontplooid worden om het marsgebied te beveiligen. De aangeduide troepen voor deze opdracht moeten op stelling blijven tot de nacht van 13 op 14 mei. Het II/LK moet de nodige eenheden terug in stelling brengen om dit troepenscherm te bemannen. De 6Div krijgt de opdracht om met één infanterieregiment de volledige voormalige divisiesector opnieuw te bezetten tussen Eindhout in het westen en de Winterbeek in het oosten. Langsheen de Winterbeek zal het 2de Regiment Gidsen de verbinding maken met de Demer/Gete-Stelling waar de rest het Cavaleriekorps post vat. De commandant van de 6Div duidt het 1C aan voor deze opdracht waarna dit regiment op zijn stappen terugkeert. De overige formaties van de 6Div zullen de tocht naar de K.W. Stelling verder zetten.
De 11Div, die in de vroege ochtend de K.W. Stelling bereikt, laat zijn regimenten verzamelen in hergroeperingszones oost van de K.W.Stelling. Diezelfde dag nog wordt de 11Div onder het bevel van het II/LK geplaatst en begint met de stellingname op de K.W. Stelling. De K.W. Stelling bestond uit één of twee rijen gevechtsbunkers en waar mogelijk werden kanalen, spoorwegbermen en overstromingsgebieden geïntegreerd in de stelling. Waar een sterke hindernis voor handen was volstond één rij bunkers, in open terrein waar men geen gebruik kon maken van hindernissen werd een tweede lijn bunkers aangelegd. Bepaalde dorpskernen, zoals Peulis, werden met bijkomende gevechtsbunkers beschermd en uitgebouwd tot anti-tankcentra. Een honderdtal meter voor de bunkers werden talrijke hindernissen zoals prikkeldraadversperringen, anti-tankgrachten en Cointet-elementen aangebracht. De constructiewerken op de K.W. Stelling werden voor de oorlog uitgevoerd.
![]()
Staf II/LK
Op het middaguur start het IIde Legerkorps met de voorbereidingen tot de evacuatie van het Albertkanaal. De divisiestaven worden kort na de middag op de hoogte gesteld van de gebeurtenissen langs de Demer/Gete-Stelling en de Dwarsstelling aan de Winterbeek. Het hoofdkwartier zet de grote lijnen uit voor de verdediging van de K.W. Stelling en geeft de troepen die nog niet ter plekke zijn twee nachtelijke etappes om naar de nieuwe weerstandslinie terug te trekken:
- De zone die het II/LK moet verdedigen loopt vanaf Lier (exclusief) in het noorden tot Haacht (exclusief) in het zuiden. Hiervoor behoudt het legerkorps twee divisies in eerste lijn, met de 6Div in sector noord en de 11Div in sector zuid. De 9Div zal in de diepte geplaatst worden.
- Het 1C mag terugtrekken van het Albertkanaal om de rest van de 6Div te vervoegen op de K.W. Stelling. Het regiment moet tevens de overgebleven batterijen van het 6A meenemen, alsook het Wielrijderseskadron van de 6Div en het Wielrijderseskadron van de 9Div. De marsroute voor al deze troepen loopt via Veerle, Varendonk, Westerlo, Westmeerbeek, Hulshout, Itegem, Koningshooikt en Duffel naar Lint. Aan het eind van de eerste etappe moeten de colonnes halt houden ten westen van de meridiaan van Aarschot.
- De 9Div moet in twee etappes naar zijn nieuwe stelling marcheren. In een eerste etappe, die tijdens de nacht van 13 op 14 mei moet worden afgelegd, dienen de regimenten van de 9Div de K.W. Stelling te overschrijden en mag pas halt gehouden worden ten westen van de meridiaan van Putte. Tijdens een tweede nachtmars moet het Bruggenhoofd Mechelen bereikt worden. De 9Div krijgt twee marsroutes toegewezen. Route noord loopt via Herenthout, Itegem, Sterreke en Sint-Katelijne-Waver naar Walem. Route zuid leidt via Westerlo, Booischot, Heist-op-den-Berg en Putte naar Nekkerspoel. De staf van de 9Div moet zich op het Fort van Walem installeren.
- De 9Div moet de Iste Groep van 16A doorsturen naar Muizen. De rest van het regiment moet naar Nekkerspoel marcheren.
- De 11Div is reeds op de K.W. Stelling aangekomen.
- De VIIde Groep van het 1DTCA zal tijdens 14 mei op stelling blijven om zoveel mogelijk dekking te gunnen geven aan de terugtrekkende troepen, en moet aan het eind van de dag rendez-vous geven aan het kruispunt van de Rijmenamseweg en de Weynsebaan tussen Rijmenam en Mart
- Het 10de Regiment Hulptroepen van het Leger moet zijn detachementen afzonderlijk doorsturen van uit hun huidige locaties naar Putte. Het regiment zal pas in deze gemeente samengebracht worden. Aan het eind van de eerste etappe moeten de troepen de oostrand van de stad Mechelen trachten te bereiken.
De 11Div begon op 12 mei al met het organiseren van zijn divisiesector langs de K.W. Stelling hetgeen tot wrijvingen leidt wanneer de 6Div en de 9Div door de reeds voorbereide stellingen van de 11Div trekken en op hindernissen botsen die de 11Div in de loop van de dag had opgeworpen.
De korpsstaf verlaat het hoofdkwartier te Aarschot om 20u00. Er wordt een achterwacht ter plekke gelaten die de permanentie verzekert tot 24u00. Het hoofdkwartier installeert zich in het Fort van Walem en zal hier vanaf 22u00 te bereiken zijn.
Geneeskundig Korps II/LK
Het IIde Legerkorps richt voorlopig geen nieuw Medisch-Chirurgisch Centrum (MCC) in. Zieken en gekwetsten kunnen rechtstreeks afgevoerd worden naar het MCC op niveau leger te Mechelen. Tijdens eerste fase van de terugtocht zal wel een vooruitgeschoven heelkundige ploeg van de Lichte Ambulance achterblijven te Beerzel. Deze ploeg zal ter plekke zijn tot 04u00 op 14 mei. De rest van de Lichte Ambulance vervoegt de kantonnementen te Elewijt. De paardenartsenijdienst van het legerkorps is bij de aanvang van 13 mei nog steeds te Booischot geplaatst, maar wordt vervolgens teruggetrokken naar de Elsestraat te Willebroek.
Intendance II/LK
De Compagnie Intendance verhuist naar Waarloos dat het nieuwe bevoorradingsstation voor de legerkorpstroepen wordt. Ook het PARa van het transportkorps wordt doorgestuurd naar Waarloos. De tankwagens worden nog een laatste keer gevuld met de benzinevoorraad van brouwerij Tielemans te Aarschot.
![]()
Staf II/LK
Rond 17u00 bezoeken Koning Leopold III en Generaal-majoor Van Overstraeten de staf van het II/LK op het Fort van Walem. De ontplooiing van de Belgische troepen op de K.W. Stelling is nu min of meer compleet. Het IIde Legerkorps staat nu opgesteld tussen Lier en Rijmenam met de 6Div en de 11Div in lijn en de 9Div in reserve. Tussen Rijmenam en Leuven ligt het VIde Legerkorps.
- Het gros van de 6Div is op 13 mei toegekomen op zijn nieuwe positie en staat opgesteld in het noorden van de korpszone tussen Lier en het Fort Koningshooikt. Alleen het 1C dat werd teruggestuurd naar het Albertkanaal ontbreekt nog. Het 1C komt uiteindelijk tegen de avond toe en neemt nog voor het vallen van de duisternis een hergroeperingszone in ten westen van de K.W. Stelling.
- De 11Div heeft sinds 12 mei stelling genomen in het zuiden van de korpszone tussen Fort Koningshooikt en Rijmenam en beschikt over een goed uitgebouwde defensieve stelling.
- De 9Div is op weg naar het Bruggenhoofd Mechelen. De hergroeperingszones waar de infanterieregimenten van de 9Div aan het eind van de eerste etappe zullen kantonneren liggen net achter de voorste echelons van de divisiesector van de 11Div, wat tot enkele belangrijke incidenten zal leiden. Detachementen van de 9Div komen voor reeds vergrendelde Cointet anti-tankhekkens te staan, wat tot vertragingen en omleidingen zal leiden. De ophopingen voor de anti-tankbarrière duren vaak tot na zonsopkomst zodat de troepenconcentraties makkelijke doelwitten vormen voor de Luftwaffe. Uiteindelijk neemt de 9Div stelling in het Bruggenhoofd Mechelen dat een verbinding vormt vanaf de Nete te Walem in het noorden tot de Dijle tussen Muizen en Hever in het zuiden. Het bruggenhoofd beveiligt ter hoogte van Mechelen belangrijke overgangen over deze beide waterlopen. De stelling omvat 21 mitrailleurbunkers, aangevuld met een installatieplan voor de troepen in de tussenliggende zones.
Commando Artillerie II/LK
Het IIde Legerkorps beschikt over het 16A en wordt versterkt met de I/2LA (M220 mortieren), IV/4LA (Ob150L M17 houwitsers), II/14A (Ob155 houwitsers) en de III/14A (C105L kanonnen). De 6Div zal gesteund worden door de III/4A, IV/4LA, II/14A en III/14A. De 11Div krijgt vuursteun van de I/4A, II/4A, IV/4A en II/16A. De legerkorpsartillerie wordt in twee ondergroeperingen gesplitst: ondergroepering noord omvat de I/16A, III/16A en I/2LA; ondergroepering zuid omvat de IV/16A, V/16A en VI/16A.
Commando Genie II/LK
Het IIde Legerkorps beschikt over het zonedepot voor geniemateriaal in de Heistraat te Heffen.
Commando Luchtvaart II/LK
Voor het komende gevecht aan de K.W. Stelling beschikt het II/LK over een onbekend aantal observatieballons van het 1ste Luchtvaartregiment. Dit detachement verblijft op het gehucht Kretenborg en heeft zijn opstijgplaats op het gehucht Verbrandehoef tussen Sint-Katelijne-Waver en Onze-Lieve-Vrouw-Waver. De IIde Groep van ditzelfde regiment zal vanop het vliegveld te Grimbergen luchtverkenningen uitvoeren. Er mogen tot 8 vluchten per dag aangevraagd worden, waarvan 4 voor algemene verkenning, 2 voor de legerkorpsartillerie en 2 reservevluchten.
Geneeskundig Korps II/LK
De medische eenheden worden naar Laar gezonden. Hier wordt het medisch-chirurgisch centrum ontplooid. De ziekenstal van de paardenartsenijdienst is te Tisselt.
Intendance II/LK
De Compagnie Intendance en het PARa van het transportkorps zijn opgesteld in Puurs dat als bevoorradingsstation voor het II/LK fungeert. Te Puurs staat eveneens het Hulppostkantoor 6 opgesteld dat alle binnenkomende en uitgaande post voor de troepen van het IIde Legerkorps verwerkt.
Transportkorps II/LK
De staf van het transportkorps, het PAMat en de Compagnie Park van het 24Gn zijn te Tisselt. Het 1PAMA is te Leest en het 2PAMA te Heffen.
Compagnie Luchtafweermitrailleurs II/LK
De compagnie heeft zijn staf en twee pelotons bij het hoofdkwartier op het Fort van Walem. Verder is er telkens een peloton te Tisselt, Leest, Heffen en Puurs.
![]()
Staf II/LK
Het Groot Hoofdkwartier besluit om vestingen van de Versterkte Positie Antwerpen tussen Lier en Mechelen onder het bevel te plaatsen van het IIde Legerkorps. Dit betreft het Fort van Lier, de Schans van Tallaart, het Fort van Koningshooikt, de Schans van Bosbeek, de Schans van Dorpveld, het Fort van Sint-Katelijne-Waver en het Fort van Walem. Het GHK stipuleert daarbij ook dat de garnizoenen van deze bolwerken niet zullen achterblijven bij een eventuele aftocht van het veldleger, maar samen met de troepen van hun nieuwe hogere echelon zullen terugtrekken. Het IVde Legerkorps en het Vde Legerkorps krijgen een gelijkaardig bevel.
Te Putte maken de troepen van de 11Div een eerste keer contact met de vijandelijke voorhoedes.
![]()
Staf II/LK
De korpsstaf bepaalt dat het 9Div naast het Bruggenhoofd Mechelen ook de bruggen over de Nete en de Rupel moet bewaken tussen oude brug van Boom (inclusief) en de spoorwegbrug van de lijn Brussel-Antwerpen te Walem (inclusief). Deze bruggen moeten op de beide oevers bezet worden om een mogelijke luchtlanding te kunnen afslaan.
Op 16 mei komt onverwachts het bevel van het geallieerd opperbevel (Franse generaal Bilotte) om verder westwaarts te trekken. Zonder dat men de K.W. Stelling ten volle verdedigd heeft, moet deze worden prijsgegeven. Het Duitse leger wist immers in het zuiden een doorbraak te forceren in de streek van Sedan, terwijl in het noorden Nederland zich heeft overgegeven. Het veldleger zal aan het eind van de dag de K.W. Stelling ontruimen en zich terugplooien op de lijn Terneuzen-Gent-Oudenaarde. De aftocht zal in drie nachtelijke etappes afgelegd worden waarbij men aan het Kanaal van Willebroek en aan de Dender en de Schelde telkens een vertragingsmanoeuvre zal uitvoeren zodat de terugtocht kan plaatsvinden op een zo veilig mogelijke manier.
- De 9de Infanteriedivisie zal het II/LK verlaten en naar de Bovenschelde overgebracht worden. De infanteristen te voet van de 9Div zullen met een konvooi van 120 autobussen van de Legerautogroepering in één ruk getransporteerd worden naar de regio van Kruishoutem. De 9Div zal na zijn verplaatsing overgaan naar het VIIde Legerkorps.
- De 6de Infanteriedivisie wordt rechtstreeks doorgestuurd naar zijn nieuwe standplaats te Kaprijke. Deze divisie zal bij aankomst ontplooid worden in de sector Zelzate aan het Kanaal Gent-Terneuzen.
- De 11de Infanteriedivisie zal terugtrekken naar het zuidelijke uiteinde van het Kanaal Gent-Terneuzen.
Voor de evacuatie van de K.W. Stelling krijgen het II/LK en het VI/LK de opdracht van het GHK om tijdens de nacht van 16 op 17 mei het gros van hun troepen ten westen van het Kanaal van Willebroek te brengen. Dit manoeuvre moet gedekt worden door een achterhoede die per infanterieregiment moet bestaan uit een versterkt bataljon, aangevuld met de wielrijderseskadrons. Deze achterhoedes zullen om 03u00 in de nacht van 16 op 17 mei dan zelf de K.W. Stelling verlaten.
![]()
Staf II/LK
Vanaf 04u00 is het hoofdkwartier van het IIde Legerkorps operationeel te Buggenhout.
De oversteek van het Kanaal van Willebroek door de korpstroepen verloopt bijzonder traag en chaotisch. Om 07u00 staat nog een belangrijk deel van de motorvoertuigen in volle daglicht aan de schuiven op de oostelijke oever. De vertraging is enerzijds het gevolg van de gebrekkige marstucht bij de eigen troepen, en is anderzijds toe te schrijven aan de troepen van het 7de Franse Leger die telkenmale de colonnes tegenhouden om eigen formaties op terugtocht naar het zuiden te laten passeren.
Het Belgische plan voorziet dat de terugtocht van de divisies die opgesteld staan aan de K.W. Stelling, gedekt zal worden door twee tijdelijke verdedigingslinies; een eerste verdedigingslijn langs het Kanaal van Willebroek en een tweede lijn langs de Dender zodat de terugtocht veilige kan verlopen. Aan het Kanaal van Willebroek zal de tijdelijke verdediging uitgevoerd worden door de 1ste Infanteriedivisie die de noordelijke sector, tot Willebroek voor zijn rekening zal nemen terwijl het kanaal tussen Willebroek en Vilvoorde door de beide Regimenten Grenswielrijders (1CyF en 2CyF) en eenheden van de Lichte Regimenten van de Rijkswacht (1LR en 2LR) beveiligd zal worden.
Mede door de succesvolle ontruiming van de K.W. Stelling en het vlot verloop van de algemene terugtocht naar het westen besluit de Belgische legerleiding in de late namiddag om Antwerpen niet langer te verdedigen en de troepen te laten terugtrekken tot de lijn Terneuzen-Gent-Oudenaarde. Vanaf 17u00 bereidt de 13Div de aftocht voor.
![]()
Staf II/LK
In de ochtend van 18 mei verspreid de legerkorpsstaf zijn eerste order voor de ontplooiing langs het Kanaal Gent-Terneuzen. Het II/LK meent op dat ogenblik nog te kunnen rekenen op de 6Div en de 11Div. Het GHK bevestigt echter dat de 6Div overgaat naar het Vde Legerkorps dat ten noorden van het IIde Legerkorps zal opgesteld worden. In ruil zal het IIde Legerkorps de 13Div toegewezen krijgen. Dat maakt dat zowel het Vde Legerkorps als ook het IIde Legerkorps over een meer gelijkwaardige samenstelling kunnen beschikke. Daarnaast verneemt de korpsstaf dat voor de komende actie aan het Kanaal Gent-Terneuzen het II/LK ook zal kunnen rekenen op de vuursteun van de IIde Groep, Vde Groep en VIde Groep van het 13A, en van de Vde Groep en VIde Groep van het 4LA.
De staf van het II/LK krijgt een nieuwe standplaats aan de Steenweg naar Waarschoot te Eeklo.
Geneeskundig Korps II/LK
Het medisch chirurgisch centrum wordt opgesteld te Ruiselede.
Transportkorps II/LK, Intendance II/LK
Op 18 mei zullen de korpstroepen en de 6Div bevoorraad worden vanuit het station van Aalter. De 11Div zal bevoorrading ontvangen vanuit het station van Maria-Aalter. Aan alle eenheden wordt gevraagd om tijdens de terugtocht zoveel mogelijk van het land te leven.
![]()
Staf II/LK
Het Belgische verdedigingsplan voor het Kanaal Gent-Terneuzen neemt zijn definitieve vorm aan. In het noorden bewaakt de 1ste Cavaleriedivisie de sector rond Terneuzen. Het centrum zal worden verdedigd door het Vde Legerkorps met de 17de en 6de Infanteriedivisies. Het zuidelijke deel van het kanaal is voor rekening van het IIde Legerkorps. Deze operatiezone start in Zelzate (exclusief) en loopt tot Lembere (inclusief). Het II/LK beschikt nu over de 13Div en de 11Div. Ten zuiden van het II/LK wordt het Bruggenhoofd Gent gehouden door het Iste Legerkorps en het VIde Legerkorps.
De 13Div krijgt sector noord toegewezen vanaf de zuidrand van Zelzate tot de brug van Terdonk (exclusief). De 11Div bezet ondersector zuid vanaf deze brug tot de noordrand van het Grootdok van de Gentse haven. De beide divisies moeten twee regimenten op het eerste echelon opstellen en moeten een regiment toewijzen aan hun tweede echelon. De bruggen te Terdonk en te Langerbrugge worden aangeduid als de meest kwetsbare punten van de operatiezone.
Het hoofdkwartier van het legerkorps wordt vanaf 10u00 operationeel te Waarschoot. De achterwacht te Eeklo sluit deze locatie om 11u00.
Commando Artillerie II/LK
De legerkorpsartillerie omvat de II/13A, V/13A, VI/13A, V/4LA en VI/4LA, de 2de Batterij van de Artillerie Meetdienst, de IIde Groep van het 1ste Luchtvaartregiment en de IIIde Groep van het 1ste Regiment Grondverdediging tegen Luchtvaartuigen. Aanvankelijk wordt de V/4LA behouden op niveau legerkorps, terwijl de VI/4LA toegewezen wordt aan de 13Div. Wanneer blijkt dat deze laatste groep al aan de 17Div is toegekend, krijgt de 13Div de V/4LA in steun. Generaal-majoor Auguste Baesens plaatst zijn commandopost in Hoeve Rattenkasteel te Sleidinge. De kerktorens van Ertvelde, Kluizen en Evergem worden gereserveerd voor de voorwaartse waarnemers van de legerkorpsartillerie.
Geneeskundig Korps II/LK
Het medisch chirurgisch centrum wordt verplaatst naar Eeklo en wordt opgesteld in het College Onze Lieve Vrouw ten Doorn. De ziekenstal van de paardenartsenijdienst wordt geopend in de hoeve van de familie De Baets nabij Rijvers.
Transportkorps II/LK
Het gros van het transportkorps is ten westen van het Afleidingskanaal van de Leie gebracht en is gestationeerd te Zomergem. Het PARa is te Maldegem. De beide PAMA zijn te Wittemoer en Daasdonk.
Intendance II/LK
De Compagnie Intendance en het PARa gebruiken het station Maldegem als bevoorradingsstation voor de legerkorpstroepen.
Compagnie Luchtafweermitrailleurs II/LK
De compagniestaf en twee pelotons zijn te Waarschoot. De overige vier pelotons beveiligen de elementen van het transportkorps.
Provoost II/LK
De provoostdienst is eveneens te Waarschoot. Er worden 2 gendarmen toegewezen aan de bewaking van krijgsgevangenen in het gemeentehuis van Waarschoot, 2 aan de cel van het krijgsauditoraat, 10 aan het medisch-chirurgisch centrum en 20 aan de wegcontrole. De provoostdienst wordt eveneens verantwoordelijk voor een stoplijn voor gevluchte militairen langs het Afleidingskanaal van de Leie. Deze stoplijn bestaat uit vijf controleposten aan de bruggen tussen Veldekens en Durmen.
![]()
Staf II/LK
De opdracht van het II/LK blijft ongewijzigd. De legerkorpsstaf is te Waarschoot, de staf van de 11Div te Sleidinge en de staf van de 13Div te Veldhoek. Het II/LK heeft twee secties C40 DTCA luchtafweergeschut van het 2DTCA toegewezen gekregen. De 2de Sectie van de 6de Batterij is te Terdonk opgesteld, en de 3de Sectie van de 1ste Batterij te Langerbrugge.
Om tegemoet te komen aan het gebrek aan zware wapens bij de 13Div, heeft de legerkorpsstaf op 19 mei het IV/14Li toegekend aan deze divisie. Ter compensatie hiervoor vertrekt het II/34Li vertrekt naar de sector van de 11Div. Dit bataljon zal echter teruggestuurd worden naar de 13Div wanneer blijkt dat het 33Li en het 34Li een ernstig tekort aan manschappen hebben. Ook beveelt Luitenant-generaal Michem om het 33Li en het 34Li samen te voegen tot een enkel regiment en daarbij het tweede echelon van de divisiesector van de 13Div onbezet te laten. Om dit tekort dan weer op te lossen, besluit het Groot Hoofdkwartier in de late avond van 20 mei om het 37Li van de Maritieme Basis weg te halen en in versterking te geven van de 13Div. Luitenant-generaal Michem bepaalt dat dit nieuwe regiment opgesteld moet worden op het eerste echelon van de sector van de 13Div.
Alle eeheden krijgen de opdracht om hun vrachtwagens met persoonlijke bagage te groeperen te Ursel onder bevel van een officier van het transportkorps.
Transportkorps II/LK
De PAMA krijgen de opdracht om bij de legerkorpsartillerie bijkomende munitie te deponeren ter grootte van een standaard vuureenheid. De vrachtwagens moeten vervolgens opnieuw volgeladen worden in het munitiedepot te Zedelgem.
![]()
Staf II/LK
Het 37Li is onderweg van de kust en is nu aangeduid om het 33Li te gaan vervangen. Deze laatste eenheid zal op zijn beurt het tweede echelon van de 13Div gaan bezetten. Deze rotatie zal veel trager verlopen dan gepland en de laatste elementen van het 37Li zullen pas rond 10u00 op 22 mei op post zijn. In de loop van de voormiddag vindt het eerste contact met de vijand plaats. Deze lijkt zich te willen gaan oriënteren naar de brug van Terdonk.
![]()
Staf II/LK
Na de Duitse doorstoot tot Abbeville aan de Atlantische kust zijn de geallieerde legers in Noord-Frankrijk en Vlaanderen geheel omsingeld. Het geallieerde oppercommando heeft op 21 mei tijdens de Conferentie van Ieper besloten om de Schelde-linie op te geven. Hierop bepaalt de Belgische legerleiding tijdens de ochtend van 22 mei dat onze strijdkrachten niet zoals afgesproken zullen terugtrekken naar de Ijzer, maar stand zullen houden langs de Leie en het Afleidingskanaal van de Leie. Deze terugtocht zal in twee fases gebeuren.
Het Kanaal Gent-Terneuzen zal bezet blijven tot de nacht van 23 op 24 mei, in hoofdzaak om het belangrijke legerdepot van Eeklo te kunnen evacueren. Het IIde Legerkorps behoudt dus zijn 13Div en 11Div aan het Kanaal Gent-Terneuzen tot de nacht van 23 mei. Na de terugtocht zal het legerkorps verantwoordelijk worden voor de verdediging van de centrale zone langs het Afleidingskanaal van de Leie. Deze zone loopt vanaf Langestraat nabij Oostwinkel in het noorden tot de het knooppunt met het Kanaal Gent-Brugge in het zuiden. Het korps krijgt hiervoor alvast het bevel over de 12Div die zich reeds achter het kanaal bevindt. Het GHK overweegt even de optie om de 11Div weg te halen bij het II/LK en met vrachtwagens over te brengen naar de zuidelijke flank van de Belgische legerzone tussen Ieper, Zonnebeke en Moorslede om hier over te gaan naar het IV/LK. Deze optie wordt echter niet geïmplementeerd.
![]()
Staf II/LK
In de nacht van 22 op 23 mei is het Vde Legerkorps gestart met zijn terugtocht van het Kanaal Gent-Terneuzen naar het Afleidingskanaal van de Leie. De posities ten noorden van de operatiezone van het IIde Legerkorps worden nu ingenomen door troepen van het Cavaleriekorps. Het 2G is de noorderbuur geworden van het 37Li.
Tijdens de nacht van 23 op 24 mei verplaatst de staf van het legerkorps zich naar Lange Donk nabij Knesselare. Ook de 11Div en 13Div worden weggetrokken van het Kanaal Gent-Terneuzen. De 11Div krijgt de opdracht om een vaste achterhoede te voorzien die moet bestaan uit een kwart van de effectieven van het eerste echelon en om tijdens de terugmars een stevige flankdekking naar het zuiden te behouden. De korpsstaf houdt immers mogelijkheid met een snelle Duitse doorbraak vanuit Gent. Bij de 13Div worden de beide bataljons van 14Li aangeduid voor de achterhoedeopdracht. Na de aftocht zal de 13Div ingekwartierd worden in de zone tussen Knesselare, Sint-Joris en Beermen om te herconditioneren. De bataljons van het 14Li zullen terugkeren naar de 11Div. Zij moeten hun mars richten op het dorpje Berken en zullen van daaruit doormarcheren naar de sector van de 11Div. Ook de V/4LA zal vertrekken bij de 13Div.
Provoostschap II/LK
Het krijgsauditoraat van het II/LK installeert zich in het justitiepaleis te Brugge.
![]()
Staf II/LK
De legerkorpsstaf is operationeel te Lange Donk, een gehucht ten zuidwesten van Knesselare. Het civiele elektriciteitsnet is uitgevallen, zodat de commandopost van stroom voorzien wordt door de elektrogeengroep van het 22TTr. De staf van de 11Div bevindt zich te Vrekem, de staf van de 12Div te Ursel en de staf van de 13Div te Kasteelhoek nabij Sint-Joris.
Deze nieuwe operatiezone tussen Langestraat en het Kanaal Gent-Brugge is verdeeld in twee sectoren: de 12de Infanteriedivisie zal de noordelijke sector verdedigen en de 11de infanteriedivisie de zuidelijke sector. De scheidingslijn tussen de beide sectoren ligt aan kilometerpaal 17,8 van het Afleidingskanaal, ongeveer halverwege Daelmenbrug en de brug van Zomergem. In de sector van de 12de Infanteriedivisie bezetten het 2Li en het 23Li het eerste echelon en het 22Li het tweede echelon. Bij de 11de Infanteriedivisie zullen het 14Li en het 20Li langs de kanaaloever geplaatst worden en zal het 29Li het tweede echelon toegewezen krijgen.
Rond 17u00 steken te Ronsele soldaten van de Duitse 208ste Infanteriedivisie het Afleidingskanaal over. Na een korte strijd nemen de overvallers zonder veel moeite het bataljonsvak van het I/2Li in. De Duitse aanvallers bezetten al vrij vlug een strook grond van ongeveer 600 meter breed op de oude posities van het I/2Li en de rechterflank van het III/23Li. Met de tussenkomst van het Esk Cy van de 12Div en het III/2Li wordt de doorbraak gestabiliseerd. De 12Div gaat een onrustige nacht in.
Commando Artillerie II/LK
Voor de komende strijd aan het Afleidingskanaal van de Leie wordt de groepering van de legerkorpsartillerie gevormd door de II/13A, V/13A en VI/13A. De kerktorens te Oostwinkel, Ronsele en Zomergem worden toegewezen aan de waarnemers van deze groepering.
Geneeskundig Korps II/LK
Het medisch-chirurgisch centrum van het IIde Legerkorps wordt opgebouwd in de gemeenteschool van Beernem. Van hieruit kunnen gewonden geëvacueerd worden naar het medisch-chirurgisch centrum van het leger te Torhout, maar de geneeskundige troepen van het II/LK krijgen de uitdrukkelijke opdracht om zoveel mogelijk zieken en gewonden zelf bij te houden.
Transportkorps II/LK, Intendance II/LK
De Compagnie Intendance wordt opgesteld te Ettelgem, met het PARa te Roksem. De PAMA worden naar de bossen ten noordoosten van Westvoorde gestuurd. De rest van het transportkorps komt aan te Hertsberge. Er is nu geen bevoorradingsstation meer en alle elementen van het legerkorps zullen bevoorraad worden vanuit de installaties van de Territoriale Intendance te Bredene. Brandstof kan getankt worden te Oostende, Roeselare of Brugge. Voor de infanterie kunnen handgranaten bekomen worden in het depot op binnenvaartuigen te Oudenburg en patronen Mod30 te Eernegem. Alle andere infanteriemunitie wordt te Houthulst geleverd.
Provoost II/LK
De provoostdienst organiseert een stoplijn voor gevluchte militairen langs het Kanaal Gent-Brugge met controleposten te Beernem, Sint-Joris, Hoekstraat en Aalter-Brug.
![]()
Staf II/LK
Omstreeks 04u15 wordt het I/22Li toegevoegd aan een nieuwe tegenaanval te Ronse. Deze actie levert een beperkt succes op. Het bataljon van het 22Li maakt 235 krijgsgevangenen van de 9Cie, 1ste peloton van de 11Cie en 1ste peloton van de 12Cie van het 309 (DEU) Infanterieregiment. Onder hen bevindt zich ook Hauptmann Wagner, compagniecommandant van de 9Cie. De gevangenen worden afgeleid naar de commandopost van het I/2Li en zullen naar het Kamp van Lombardsijde gestuurd worden. Het I/22Li verdient een vermelding op het dagorder van het legerkorps.
![]()
Staf II/LK
Na de succesvolle tegenaanval in de sector van de 12Div is de westelijke oever van het Afleidingskanaal van de Leie opnieuw in Belgische handen. Ook bij de 11Div wordt een rustige nacht gemeld [14]. De Duitsers willen echter al snel een tweede oversteekpoging wagen en lanceren vanaf 10u30 een reeks intense luchtaanvallen op de Belgische linies. De vijandelijke artillerie begint een nieuw voorbereidend bombardement rondom 13u00.
Even na 17u00 volgen twee succesvolle oversteekpogingen in de ondersectoren van het 23Li en het 2Li. De Duitsers kunnen deze keer wel de veroverde bruggenhoofden in handen houden. Om 18u15 wordt een bevel gestuurd naar de 11Div om een dwarsstelling op het Afleidingskanaal te organiseren om een doorbraak richting zuiden te vermijden. Deze opdracht wordt toebedeeld aan het III/29Li. Ongeveer 20 minuten later plaats het IIde Legerkorps het volledige 29Li onder zijn rechtstreeks bevel om de doorbraak bij de 12Div te helpen indijken. Het 14Li moet nu een dwarsstelling innemen tussen het eerste en het tweede echelon van de noordflank van de 11Div, terwijl het III/29Li uitgestuurd wordt om deze dwarsstelling te verlengen tussen Rijvers en het gehucht Veldstraat.
Tegen 19u00 wordt bevestigd aan de legerkorpsstaf dat in ondersector noord van de 12Div de vijand definitief is doorgebroken bij het 23Li en in ondersector zuid nog een deel van het 2Li stand houdt aan de kanaaloever. De legerkorpsstaf plaatst om 19u15 het III/29Li onder bevel van de 12Div. Dit bataljon wordt door de 12Div om 20u10 bevolen naar het gehucht Konijn even ten noorden van Ursel om hier contact op te nemen met de staf van de 12Div. De verslechterende situatie leidt ertoe dan om 23u50 ook het I/29Li aan de 12Div gegeven wordt. Dit bataljon zal naar hetzelfde rendez-vous punt vertrekken om 02u25 in de nacht van 26 op 27 mei.
Ten noorden van het IIde Legerkorps heeft de vijand ook een doorbraak gerealiseerd bij de 18de Infanteriedivisie te Balgerhoeke. Het GHK werkt een plan uit voor het verlaten van het Afleidingskanaal van de Leie en stelt een reservemacht samen onder bevel van Kolonel Morel de Westgaver. Deze formatie krijgt de benaming Groepering Morel en bestaat uit:
- het 1Cy, nog steeds aangevuld met de Compagnie C47 op T13 van de 3de Infanteriedivisie.
- het 4Cy
- de Iste groep van 1JP, waarvan nog twee pelotons motorwielrijders en een klein eskadron met drie T13’s en één T15 overblijven
- de Iste groep van 19A, met drie batterijen, elk met vier kanonnen C75GP (grote dracht van 11 km).
De groepering zal in reserve worden gehouden te Maria-Aalter om zo tussenbeide te kunnen komen in de sector van de 18de Infanteriedivisie of van de 12de Infanteriedivisie.
![]()
Staf II/LK
De nacht van 26 op 27 mei brengt geen soelaas in de sector van de 12Div. Het IIde Legerkorps slaagt er niet in om een continu front te herstellen. De vijand rukt ook op zowel ten noorden als ten zuiden van de zone van het II/LK en het GHK besluit om het front terug te trekken naar het westen. Even na 10u00 beveelt de legerkorpsstaf een nieuwe terugtocht. De 12Div wordt naar het gebied rond Den Hoorn ten westen van Knesselare gestuurd. De 11Div moet post gaan vatten op de lijn Eentveld over Knesselare en Hoekstraat tot aan het station van Maria-Aalter op de zuidelijke oever van het Kanaal Gent-Brugge. De Groepering Morel wordt hierbij ingezet om in het gebied tussen Eentveld en Hoekstraat te vijandelijke opmars proberen te blokkeren. Rond Knesselare zal dit plan ook met succes uitgevoerd worden en wordt de vijand gedurende korte tijd vertraagd, wat aan de 11Div zal toelaten om zonder kritische verliezen terug te trekken naar zijn nieuwe posities.
Het GHK bepaalt dat het hoofdkwartier van het II/LK naar Zedelgem moet verplaatst worden en wil dat de staf hier tegen 22u00 operationeel is. Het oude hoofdkwartier te Nachtegaal zal om middernacht gesloten worden. Tegen de ochtend van 28 mei moet het legerkorps zijn eenheden terugtrekken op de lijn Assebroek-Lekkerhoek-Hertsberge-Ondank. De 11Div moet zich opstellen vanaf de zuidoever van het Kanaal Gent-Brugge nabij het gehucht Gevaarts in het noorden tot Hertsberge in het zuiden. Van zodra de 11Div het kanaal is overgestoken mag de Groepering Morel met het 1Cy en 4Cy dan terugtrekken en de bruggen over de waterloop te Hoekstraat, Beernem en Sint-Joris vernielen. De 12Div, zonder de artillerie, wordt van het front weggehaald en doorgestuurd naar de zone tussen Oudenburg en Zandvoorde.
![]()
Staf II/LK
De staf vanaf 22u00 in de nacht van 27 op 28 mei operationeel te Zedelgem.
GenK II/LK
Het Geneeskundig Korps bevindt zich te Zerkegem en bevestigt dat tijdens de veldtocht twee vrachtwagens verloren gegaan zijn.
TptK II/LK
Het transportkorps is te Zandvoorde, met uitzondering van de beide PAMA die zich te Zuidwege nabij Westkerke ophouden en van het PARa dat bij de Compagnie Intendance is. Tijdens de veldtocht hebben de eenheden 8 vrachtwagens verloren.
Intendance II/LK
De Compagnie Intendance en het PARa van het Transportkorps zijn te Ettelgem. De eenheid is voltallig.
Cie Mi AA II/LK en Provoost II/LK
De provoostdienst is te Zedelgem, samen met de Compagnie Hoofdkwartier, het 22TTr en de Compagnie Luchtafweermitrailleurs.
![]()
Net zoals alle andere legerkorpsen is er ook bij het II/LK een Duitse verbindingsofficier aangekomen die het proces van de demobilisatie en gevangenname zal coördineren. Het II/LK wordt verantwoordelijk voor alle troepen in het gebied tussen het Kanaal Gent-Brugge in het zuiden, het Kanaal Gent-Terneuzen in het oosten en de grens met Nederland in het noorden.
![]()
![]()
De eerste grote verplaatsingen van de eenheden in het operatiegebied van het II/LK worden bevolen op 1 juni. Via twee grote marsroutes dienen alle troepen zich in eerste instantie over het Afleidingskanaal van de Leie te begeven. Op 8 juni ontvangt Luitenant-generaal Michem een bericht van de bezetter waarin bevestigd wordt dat alle Vlaamse militairen en alle Waalse militairen van bepaalde beroepscategorieën gedemobiliseerd zullen worden tussen 8 en 12 juni. Dezelfde dag nog verduidelijken de Duitsers dat deze maatregel niet geldt voor de beroepsmilitairen. Michem laat bij een drukker te Gent 50,000 entlassungsscheinen (demobilisatieattesten) produceren en maakt binnen zijn zone werk van een snelle demobilisatie van zoveel mogelijk dienstplichtigen. De beroepsofficieren zullen op 12 juni aankomen in het Kamp van Brasschaat en in het Sint-Michielscollege en worden vervolgens vanaf 16 juni per trein overgebracht naar Duitsland.
![]()
Geen gesneuvelden bekend.
![]()
- Het Kanaal Dessel-Turnhout-Schoten is één van de zeven Kempische kanalen die de Maas met de Schelde verbinden. [On line beschikbaar]: https://binnenvaartinbeeld.com/nl/kanaal_dessel_turnhout_schoten/kanaal_dessel_turnhout_schoten [Laatst geraadpleegd Laatst geraadpleegd 15 november 2024].
- Het Kanaal Bocholt – Herentals is eveneens één van de Kempische kanalen. [On line beschikbaar]: https://binnenvaartinbeeld.com/index.php/nl/kanaal_bocholt_herentals/kanaal_bocholt_herentals [Laatst geraadpleegd 15 november 2024]. Het Kanaal Dessel-Kwaadmechelen is 15,7 km lang en verbindt het kanalenkruispunt te Dessel met het Albertkanaal te Kwaadmechelen. [On line beschikbaar]: https://binnenvaartinbeeld.com/index.php/nl/kanaal_dessel_kwaadmechelen/kanaal_dessel_kwaadmechelen [Laatst geraadpleegd 15 november 2024].
- Kaart van 1956 met de reconstructie van de opstelling van de Belgische troepen op 10 mei 1940. Deze kaart die zich in het Rijksarchief bevindt, is [On Line Beschikbaar]: https://search.arch.be/imageserver/topview.php?FIF=510/510_1531_000/510_1531_000_00862_000/510_1531_000_00862_000_0_0001.jp2 [Laatst geraadpleegd 13 november2024].
- De eenheden die ingezet worden in algemene steun van het legerkorps (legerkorpstroepen), en die bijgevolg niet organiek behoren tot de divisies, worden in de legerkorpsorders vemeld als Eléments Non Endivisionés (of ENE).
- De gebouwen van de stadsjongeschool nr 7 waar de Provoostdienst van het II/LK mobiliseerde bestaan nog steeds. Achtergrondinformatie [On Line Beschikbaar]: https://www.google.com/maps/@51.1965179,4.4067867,3a,90y,32.59h,100.78t/data=!3m7!1e1!3m5!1sC4VvUCWzRx5cBnCH07EfpQ!2e0!6shttps:%2F%2Fstreetviewpixels-pa.googleapis.com%2Fv1%2Fthumbnail%3Fcb_client%3Dmaps_sv.tactile%26w%3D900%26h%3D600%26pitch%3D-10.777083769784156%26panoid%3DC4VvUCWzRx5cBnCH07EfpQ%26yaw%3D32.591438182224344!7i13312!8i6656?entry=ttu&g_ep=EgoyMDI0MTExOS4yIKXMDSoASAFQAw%3D%3D [Laatst geraadpleegd 13 november2024]
- Getuigenis Kapitein SBH Corstiens, Sectie Classified Archives, Ministerie van Defensie, Evere.
- Handgeschreven verslag opgesteld in het Nederlands op 10 juni 1949 door Luitenant Res Deluycker, pelotonscommandant bij het ARM van het transportkorps. Het verslag bevindt zich bij Sectie Classified Archives, Algemene Dienst Inlichting en Veiligheid, Ministerie van Defensie.
- Getypt verslag opgesteld in het Frans door Lt baron de Meester, pelotonscommandant bij het 1PAMA. Het verslag bevindt zich bij Sectie Classified Archives, Algemene Dienst Inlichting en Veiligheid, Ministerie van Defensie.
- Zeer uitvoerig getypt verslag opgesteld in het Nederlands door Lt Peeters, compagniecommandant van de Ontsmettingscompagnie van het II/TptK. Het verslag bevat onder meer uitgebreide namenlijsten van personeel van de compagnie. Het verslag bevindt zich bij Sectie Classified Archives, Algemene Dienst Inlichting en Veiligheid, Ministerie van Defensie.
- Zeer summier handgeschreven verslagje van ongeveer een halve pagina, opgesteld in het Frans door toenmalig Lt Res Louis De Kinder, adjunct van het 2PAMA. Het verslagje vermeld zijn evacuatie eerst naar het hospitaal van Sint-Niklaas en later naar het hospitaal van Gent op 18 mei 1940. Interessant detail, Kapt De Kinder bevindt zich drie maanden later in een hospitaal in Engeland waar zijn behandeling werd voortgezet. Allicht behoorde hij tot die beperkte groep gewonden die via een van de reservehospitalen van Oostende naar Engeland werd afgevoerd – TBC. Het verslagje bevindt zich bij Sectie Classified Archives, Algemene Dienst Inlichting en Veiligheid, Ministerie van Defensie.
- Slagorde officieren Transportkorps II/LK (inclusief officieren Cie MiCA II/LK) bij de Sectie Classified Archives, Algemene Dienst Inlichting en Veiligheid, Ministerie van Defensie.
- Dagelijkse Fardes, Staf IIde Legerkorps, Sectie Classified Archives, Algemene Dienst Inlichting en Veiligheid, Ministerie van Defensie.
- Velddagboek Staf 11de Infanteriedivisie, Sectie Classified Archives, Algemene Dienst Inlichting en Veiligheid, Ministerie van Defensie.
