14de Compagnie Transmissietroepen

Situatie op 10 mei 1940

Reglementaire benaming 14de Compagnie Transmissietroepen | 14ème Compagnie de Troupes de Transmissions | 14TTr
Type Verbindingseenheid
Ontdubbeld van Regiment Transmissietroepen
Onderdeel van 14de Infanteriedivisie
Bevelhebber Luitenant M. De Keyser
Standplaats Herk-de-Stad
Samenstelling  

Tijdens de mobilisatie

 

Staf/14TTr
De 14de Compagnie Transmissietroepen (14TTr) werd op 11 september 1939 tezamen met het 36ste Linieregiment (36Li) in de oude abdij van Sint-Bernardus te Hemiksem gemobiliseerd. De oude abdij stond ook bekend als de Sint-Bernardkazerne van Antwerpen [1]. In Hemiksem worden de opgeroepen reservisten van 14TTr uitgerust met meestal verouderd materieel dat lag opgeslagen in de magazijnen van het 2de Legerdepot (2LD). Sommige uitrustingsstukken dateren nog van tijdens de Eerste Wereldoorlog. Eénmaal uitgerust met het nodige materieel verplaatst 14TTr zich op 15 september naar Vilvoorde.

Na een korte opleidingsperiode in Vilvoorde wordt de compagnie op 26 september naar Wilmarsdonk, ten noorden van Antwerpen, gestuurd om te worden toegevoegd aan de 14de Infanteriedivisie (14Div), een divisie van Tweede Reserve. De Tweede Reserve was in hoofdzaak samengesteld uit miliciens van de oudere klassen ’28, ’29, ’30 en ’31. De 14Div werd eveneens gemobiliseerd op 11 september en na een tiendaagse trainingsperiode in het Kamp van Beverlo overgeplaatst naar de noordrand van de Versterkte Positie Antwerpen (VPA) waar ze tot januari opgesteld wordt.

Sint-Bernardkazerne waar de 14Cie TTr mobiliseerde

Sint-Bernardkazerne waar 14TTr mobiliseerde

Tussen 26 januari en 1 maart wordt de divisie in reserve gehouden aan de Belgische kust (TBC).  14TTr installeert zich op 28 januari in Oostende. Op 1 maart krijgt de 14Div het bevel om zich naar het Albertkanaal te begeven om er de Sector Beringen – Stokrooie in de zone van het Cavaleriekorps (CK) te bezetten. Wanneer de 14de Infanteriedivisie (14Div) begin maart toekomt in de zone van het CK krijgt 14TTr, die zelf over geen radio’s beschikt, enkele radioploegen van de 2de Compagnie van het 30ste Bataljon Transmissietroepen (30TTr), de organieke transmissie-eenheid van het CK, in steun. De in steun geleverde radioploegen blijven de rest van de mobilisatie nog bij 14TTr. Aan de vooravond van de oorlog bezet de 14Div nog steeds het Albertkanaal tussen Beringen (inclusief) en Stokrooie. Rechts van de 14Div bevindt zich  de 1ste Infanteriedivisie (1Div) eveneens behorende tot het CK. De 1Div bezet de sector Hasselt tussen Stokrooie en Dorpsheide. Links van de 14Div staat de 6de Infanteriedivisie (6Div) van het IIde Legerkorps (II/LK) opgesteld. De drie infanterieregimenten van de 14Div staan in lijn opgesteld achter het kanaal. Het 35ste Linieregiment (35Li) bezet de linkerondersector en sluit aan op de stellingen van de 6Div, het 38ste Linieregiment (38Li) bezet de middenondersector terwijl het 36ste Linieregiment (36Li) op de rechterflank staat opgesteld en de junctie maakt met de 1Div.

Het HK van de 14Div is geïnstalleerd te Herk-de-Stad. 14TTr vervoegt op 3 maart het divisiehoofdkwartier in Herk-de-Stad waar ze zich op 9 mei nog  bevinden.

Staf/14Div
De compagnie wordt even voor 02u00 gealarmeerd en start het communicatienetwerk op.

Tegen 04u10 is telefooncentrale Desiré 2 volledig actief.  Dit is de centrale op de gevechtspositie van het hoofdkwartier van de 14Div te Zwarte Ring, een gehucht op het kruispunt van de steenwegen Beringen-Diest (Grote Baan) en Lummen-Tessenderlo (Blanklaartstraat-Meldertsebaan). Deze centrale wordt verbonden met Desiré 1, de centrale op de commandopost vredestijd te Herk-de-Stad. Ook de telefooncentrales van 35Li, 36Li en 38Li worden uitgebaat door personeel van 14TTr, evenals de burgercentrales te Schulen, Halen en Geetbets.

De compagnie start ook tegen 05u00 zes radioposten op:

  • Vooreerst heeft de divisiestaf een E.R.M zender-ontvanger bediend door Sergeant Dekeyzer, Korporaal Eggerickx en de Soldaten Carrette, Jacolet en D’Huyvetter met als vrachtwagenchauffeur Soldaat Wasnaire.  Met dit toestel wordt permanent uitgeluisterd op het net van het Cavaleriekorps.
  • De staf heeft ook een E.R.P. zender-ontvanger bediend door Korporaal Vranckx en Soldaat Maus. Dit toestel is het basisstation van het divisienet en wordt slechts om het uur opgestart voor een korte luisterperiode.
  • Verder zijn er twee R.X ontvangers bediend door Sergeant Vanden Haute en de Soldaten Van Goethem, Hinnekens, Mommaerts en De Niel om te kunnen luisteren naar observatievliegtuigen van de Militaire Luchtvaart. Deze toestellen worden uitgepakt maar niet aangezet omdat de 14Div geen luchtwaarnemers toegewezen krijgt.
  • Het 36Li en 38Li krijgen elk een E.R.P. zender-ontvanger voor het divisienet bediend door respectievelijk Korporaal Van Cauter met de Soldaten Coppens en Guilbert en Korporaal Campe met de Soldaten Jadot en Mertens. Het 35Li krijgt zijn E.R.P. toestel niet omdat deze zender-ontvanger op bevel van Majoor Bolland van het 30TTr overgenomen wordt door dit bataljon.

Tenslotte is er in Halen een duiventil voor de sectie reisduiven van de divisiestaf.

Om 19u00 wordt op bevel van de divisiestaf de telefooncentrale en de ondergrondse telefoonkabels te Beringen met explosieven vernield. Dit gebeurt samen met een ploeg van het 13Gn.

Staf/14Div
De compagnie moet zijn kantonnement verleggen naar het gehucht Hertenrode nabij Zelem.  De eenheid verlaat Herk-de-Stad om 19u00 en komt twee uur later aan op de nieuwe locatie.

Op het Groot Hoofdkwartier is het intussen duidelijk geworden dat de vijand na de overval op de 7de Infanteriedivisie op 10 mei het Belgische front aan het Albertkanaal heeft weten te breken en oprukt in zuidwestelijke richting tussen Hasselt en Luik. De algehele terugtocht van het oostelijke deel van het Albertkanaal werd bevolen en het veldleger zal post vatten achter de K.W. Stelling tussen Antwerpen en Leuven. Het Cavaleriekorps zal hierbij een dwarsstelling bezetten langsheen de Demer en de Gete. Om de aftocht in goede orde te laten verlopen, krijgt de 14de Infanteriedivisie het bevel om de dwarsstelling van Lummen in te nemen en zich zo ten dele naar het oosten te draaien. De divisiestaf verspreidt omstreeks 19u00 het bevel om het Albertkanaal ten dele te verlaten en om de rechterflank van 38Li en het volledige 36Li nieuwe defensieve posities te laten innemen op de dwarsstelling van Lummen, tussen Genebos in het noorden en Linkhout in het zuiden.

Om 23u30 wordt het personeel van de telefooncentrales te Schulen, Halen en Geetbets teruggeroepen net zoals de sectie reisduiven van Halen. Bij het verlaten van de centrale van Schulen wordt deze vernield door de terugtrekkende ploeg.

Staf/14Div
De compagnie werkt aan de aanpassing van het veldtelefoonnet op het niveau van de divisie en verbindt de nieuwe commandoposten van 36Li en 38Li opnieuw met het hoofdkwartier van de 14Div.  De aansluitingen zijn vanaf 14u00 operationeel. In de voormiddag wordt tussen de centrale Désiré 2 en de commandoposten van 36Li en 38Li telkens een tweede telefoonlijn aangesloten.

14TTr krijgt om 20u30 een bevel om onmiddellijk terug te trekken naar Gelrode ten noorden van Aarschot. Dit betekent voor de compagnie het verlies van een belangrijk deel van de uitrusting die ingezet wordt op de commandoposten van de ondereenheden van de 14Div.  Op het hoofdkwartier van de divisie wordt het telefoonmateriaal en de radiotoestellen wel meegenomen.

Staf/14Div
De compagnie is tegen 08u00 ingekwartierd te Gelrode. Om 13u00 ontvangt de eenheid de opdracht om net zoals de rest van de divisie verder te trekken. Het 13Gn en de 14 Cie TTr moeten naar de gehuchten Kwadenplas en Pijpelheide op de Liersesteenweg.  Het vertrekt start om 17u30 en het 14TTr komt aan tegen 20u00. Luitenant De Keyser gaat op zoek naar het hoofdkwartier van de 14Div dat te Heist-op-den-Berg zou zijn, maar vindt hier niemand terug. Wanneer hij omstreeks 23u00 opnieuw het kantonnement vervoegt, ligt er een bevel klaar om de eenheid naar Ramsdonk te verplaatsen.

Staf/14TTr
De compagnie bereikt Ramsdonk omstreeks 07u00. De burgercentrale te Londerzeel wordt overgenomen door 14TTr.

Aanvankelijk wordt bevestigd dat de 14Div overgegaan is naar de algemene legerreserve en rechtstreeks aangestuurd wordt door het Groot Hoofdkwartier. Het oppercommando bepaalt vervolgens dat het IIIde Legerkorps de verdediging van het Kanaal van Willebroek dient te organiseren met de divisies die in de diepte opgesteld zijn achter de K.W. Stelling. In eerste instantie worden de 1Div, 4Div en 14Div toegewezen aan deze opdracht. Het Groot Hoofdkwartier is zich echter onvoldoende bewust van de situatie bij de 4Div en 14Div en realiseert zich dan nog niet dat deze beide formaties niet strijdvaardig meer zijn.

Staf/14TTr
De 14de Infanteriedivisie is gehergroepeerd te Londerzeel, Breendonk, Ramsdonk en Malderen. De divisie is niet langer strijdvaardig. Het GHK wil de 14Div zo snel mogelijk weg uit het achtergebied van de K.W. Stelling. Kort na het middaguur laat het GHK weten dat de 4Div en de 14Div weggehaald worden het commando van het IIIde Legerkorps. Dit bericht bereikt het hoofdkwartier van de 14Div via verbindingsofficier Kapitein-commandant SBH Dungelhoeff. Om 13u50 geeft de divisiestaf de opdracht aan zijn eenheden om tegen 16u00 marsklaar te zijn. Alle bagagevrachtwagens moeten onmiddellijk geladen worden en zullen te Malderen verzamelen. De divisie zal zich naar Dendermonde verplaatsen. Daarbij dient het hoofdkwartier van de 14Div zich te Oudegem op te stellen.

Om 15u00 wordt de compagnie verwittigd om zich klaar te maken voor een vertrek om 16u00. Het uitvoeringsbevel komt er om 18u30 wanneer de compagnie naar Schoonaarde gestuurd wordt. De motorvoertuigen bereiken dit dorp tegen 22u30.

Staf/14TTr
De compagnie verblijft te Schoonaarde.

Staf/14TTr
14TTr is ingekwartierd te Schoonaarde.  De divisiestaf is te Oudegem.  Vanop dit hoofdkwartier wordt om 06u30 gemeld dat de telefoonverbindingen plots uitgevallen zijn. Luitenant De Keyser vertrekt zelf op onderzoek naar Dendermonde en ontdekt een uur later dat de telefoon- en telegraafcentrale van de RTT verlaten is door het burgerpersoneel.  Er wordt een ploeg van 23TTr aan het werk gezet om de centrale te bedienen. Hierbij worden de geniesoldaten uitstekend geholpen door Paula Dirickx uit de Robertstraat te Sint-Gillis-bij-Dendermone die als enige bediende op post gebleven is. Uiteindelijk zal de centrale overgenomen worden door Majoor Kestens van het 22Gn en kan Luitenant De Keyser terugkeren naar zijn eenheid. De Wachters der Verkeerswegen en Inrichtingen en de Rijkswacht versterken de bewaking van het gebouw.

Intussen heeft het oppercommando besloten dat de 14Div per spoor zal overgebracht worden naar Diksmuide om in de Westhoek ten gronde gereorganiseerd te worden en ook bewakingsopdrachten uit te voeren. Ook 14TTr wordt aan boord gebracht van een treinstel. Dit zou moeten gebeuren in het station van Lede vanaf 21u00. De drie paardenwagens moeten eveneens per spoor vervoerd worden.  De trein zal echter ernstige vertraging oplopen.

De motorvoertuigen vervoegen de colonne van het Transportkorps.

Staf/14TTr
De compagnie wordt pas vanaf 10u30 ingeladen te Lede samen met het 13Gn en de Lichte Ambulance. Dit wordt voltooid tegen 13u30 en het treinstel zal uiteindelijk om 14u15 kunnen vertrekken.

Staf/14TTr
Tegen de ochtend bereiken de motorvoertuigen van de compagnie het nieuwe kantonnement te Kaaskerke. De trein met de rest van het bataljon is ondertussen nog onderweg en zal pas rond 16u00 aankomen te Esen. Hier stijgen de manschappen te voet uit, terwijl de paarden en paardenwagens aan boord blijven tot ze in het station van Diksmuide via de laadkaai zullen kunnen afgeladen worden.

Staf/14TTr
De paarden en paardenwagens kunnen uiteindelijk pas in de de tweede helft van de nacht van 19 op 20 mei afgeladen worden en vervoegen het kantonnement. De compagnie kan nu uitrusten. Er zijn tien manschappen vermist sinds de start van de veldtocht.

Staf/14TTr
De compagnie reorganiseert zich verder. Bij de eenheden worden alle telefoontoestellen en -centrales die aan het 14TTr toebehoren, opgehaald. De lege spoelen met veldtelefoonkabel worden opnieuw vol gewikkeld.

Staf/14TTr
De compagnie blijft te Kaaskerke.

Staf/14TTr
Omstreeks 11u30 bezoekt Generaal-majoor Albert Jadot, adjunct-bevelhebber van het IIIde Legerkorps Het hoofdkwartier van de 14Div om een eerste reeks instructies mee te delen over de geplande verdediging van de zone tussen Nieuwpoort en Ieper. De nieuwe opdracht betekent dat de huidige kantonnementen niet langer geschikt zijn. 14TTr zal verplaatst worden naar Zarren.

Na de capitulatie

Slachtoffers

Geen gesneuvelden bekend.

Bibliografie en Bronnen

  1. Achtergrondinformatie bij de Sint-Bernardkazerne [On Line Beschikbaar]: https://belgiummilitary.wordpress.com/lijst-van-militair-vastgoed-met-specifiek-militair-gebruik-na-1830-alfabetisch-per-gemeente/hemiksem/hemiksem-sint-bernardus/ [Laatst geraardpleegd 25 november 2019].
  2. Archief 14de Compagnie Transmissietroepen, Sectie Classified Archives, Algemene Dienst Inlichting en Veiligheid, Ministerie van Defensie.