Wielrijdersgroep der 13ID

Situatie op 10 mei 1940

Reglementaire benaming Wielrijdersgroep der 13de Infanteriedivisie | Wi Gr 13ID
Groupe Cycliste de la 13ème Division d’Infanterie | Gr Cy 13DI
Type Verkenningseenheid van de infanterie  
Ontdubbeld van 1ste Regiment Jagers te Paard  
Onderdeel van 16de Infanteriedivisie  
Bevelhebber Majoor Jonkheer Jacques Jooris  
Adjunct Onderluitenant P. Boudriauxd’Huy  
Standplaats Franse grens (Kortrijk-Moeskroen)  
Samenstelling 1ste Eskadron Fuseliers
(Kapitein-commandant Georges Hubert)
1ste Peloton Fuseliers (Lt A. Claeys-Boúúaert)
2de Peloton Fuseliers (OLt Louis Mathieu)
3de Peloton Fuseliers (OLt R. Brasseur)
  2de Eskadron Fuseliers
(Kapitein-commandant Alfons Rodrique)
4de Peloton Fuseliers (OLt F. Carnier)
5de Peloton Fuseliers (OLt G. Beaulieu)
6de Peloton Fuseliers (Adjt M. Blerot)
  3de Eskadron Mitrailleurs
(Luitenant G. Mazure)
7de Peloton Mitrailleurs (OLt Emile Colinet)
8ste Peloton Mitrailleurs (OLt E. Vanderick)
9de Peloton Mitrailleurs (OLt G. Leleux)
10de Peloton Mitrailleurs (OLt R. Wouters)

Tijdens de mobilisatie

Staf/GpCy 13Div
De Wielrijdersgroep van de 13de Infanteriedivisie (GpCy 13Div) wordt gemobiliseerd op 4 oktober 1939 te Heusden bij Destelbergen, na afkondiging van Fase D van het mobilisatieplan. De eenheid  wordt samengesteld met oudere reservisten van het het 1ste Regiment Jagers te Paard (1JP), de meesten behorende tot de militieklassen ’31, 32, 33 en ’34. De groep kan dan ook beschouwd worden als een ontdubbelingseenheid van 1JP. De GpCy 13Div wordt als organieke groep verkenners toegevoegd aan de 13de Infanteriedivisie (13Div), een infanteriedivisie van tweede reserve. In tegenstelling tot de actieve infanteriedivisies en de infanteriedivisies van eerste reserve, die beschikken over een wielrijderseskadron, worden de infanteriedivisies van tweede reserve versterkt met een Wielrijdersgroep die uit meerdere eskadrons bestaat. De eskadrons van de GpCy 13Div verplaatsten zich per fiets. Majoor Dugardin wordt aangesteld als bevelhebber van de nieuwe eenheid.

Drie dagen na de mobilisatie van de dienstplichtigen verlaat de wielrijdersgroep de 13Div en verplaatst zich naar het zuiden van het land waar ze zich opstellen langs de Lesse in de streek van Ciergnon. Op 6 november 1939 wordt de GpCy 13Div afgelost door het 1ste Regiment Gidsen (1G) om te verhuizen naar Lanaken, ten noorden van het Albertkanaal. De groep neemt er stelling langs de Vooruitgeschoven Stelling en de Alarmstelling en wordt onder meer belast met het bewaken van de Belgisch-Nederlandse grens in het voorgebied van het Iste Legerkorps (I/LK) [1]. In december 1939 wordt Majoor Dugardin bevorderd tot Luitenant-Kolonel waarna het bevel van de groep wordt overgenomen door Majoor jonkheer Jacques Jooris. De wachtdienst aan de Alarmstelling en de uit te voeren verdedigingswerken langs de Vooruitgeschoven Stelling vergen van de Jagers zware inspanningen tijdens de strenge winter van 1939-40. Op 28 april voert de groep een rotatie uit met de Wielrijdersgroep van de 17de Infanteriedivisie (Gp Cy 17Div). De GpCy 13Div wordt aan de Vooruitgeschoven Stelling afgelost door de GpCy 17Div en maakt zich op zijn beurt klaar om de opdracht van de GpCy 17Div aan de Belgisch-Franse grens over te nemen. Vanaf 29 april 1940 is de groep gestationeerd te Kortrijk (Staf, 2de en 3de Eskadron) en Moeskroen (1ste Eskadron). De groep staat hier onder het operationele bevel van het 2de Licht Regiment van de Rijkswacht (2LR) en is verantwoordelijk voor het bewaken van de Belgisch-Franse grens tussen de Schelde en de Leie [2]. Op het aangrenzende Franse grondgebied bevinden zich de eenheden van de British Expeditionary Force die klaar staan om bij een Duitse aanval op ons land op te rukken naar de K.W. Stelling. Het 2LR is echter niet volledig en kan slechts beschikken over zijn Staf en de Iste Groep (I/2LR). Het 2LR(-) en bijgevolg ook de GpCy 13Div staan voor deze opdracht onder bevel van de 16de Infanteriedivisie (16Div).

1/GpCy 13Div
Het 1ste Eskadron Fuseliers (1Esk) wordt bevolen door Kapitein-commandant Hubert die wordt bijgestaan door Luitenant Claeys-Boúúaert en de onderluitenanten Louis Mathieu en Brasseur, allen pelotonscommandant. Aan de vooravond van de oorlog bevindt het 1Esk zich te Moeskroen. Ten noorden van het 1Esk staat het 2Esk opgesteld, ten zuiden voert het IIde Bataljon van het 4de Regiment Jagers te Voet (II/4J) een gelijkaardige opdracht uitten oosten van de Schelde.

2/GpCy 13Div
Het 2de Eskadron Fuseliers (2Esk) staat onder bevel van Kapitein-commandant Rodrique. OLt Carnier, OLt Beaulieu en Adjt Blerot zijn er pelotonscommandant. Tijdens hun verblijf aan de Belgisch-Nederlandse grens in het voorjaar van 1940, doet zich een vreemd incident voor. Op 10 januari 1940 worden de Duitse majoors Hönmanns en Reinberger door een sectie van het Bataljon Grenswielrijders Limburg (Bn CyF Lim) gevangen genomen na de noodlanding van hun verbindingsvliegtuig aan de Zuid-Willemsvaart te Maasmechelen. De beide majoors worden naar de commandopost van Luitenant Busseniers, pelotonscommandant van het Bn CyF Lim, gebracht. Hier worden ze ondervraagd door Cdt Rodrique die als oudst aanwezend officier de ondervraging leidt. Ze blijken in het bezit te zijn van enkele documenten die deel uitmaken van de Duitse aanvalsplannen op het Westen (of Fall Gelb). Cdt Rodrique kan de documenten gedeeltelijk redden wanneer de gevangenen kun kostbare bezit trachten te verbranden in de potkachel van het ondervragingslokaal. De vangst zal de vijandelijke oorlogsstrategie in niet onaanzienlijke mate beïnvloeden [3]. Op 9 mei bevindt het 2Esk zich samen met het 3Esk en de Staf/GpCy 13Div te Kortrijk. Het 2Esk neemt stelling in het noordelijk deel van het kwartier bezet door GpCy 13Div waar ze aansluiten bij de stellingen van het Iste Groep van 2LR. Ten zuiden van het 2Esk staat het 1Esk opgesteld.

3/GpCy 13Div
Het 3de Eskadron Mitrailleurs (3Esk) beschikt over vier pelotons (in het toenmalig jargon werden de pelotons van het 3Esk  secties genoemd) elk uitgerust met twee zware mitrailleurs. Het 3Esk wordt bevolen door Lt Mazure, een officier van het actief leger. Hij wordt bijgestaan door Lt Res Emile Colinet, OLt Res Vanderic, OLt Res Leleux en OLt Res Wouters.

Staf/GpCy 13Div
De manschappen van Majoor Jooris worden rond 02u30 uit hun kantonnementen gehaald en naar hun posities gestuurd waar ze kort na 06u00 op de hoogte worden gesteld van de afkondiging van de algemene mobilisatie (Fase E van het mobilisatieplan). Om 06u30 vernemen de Wielrijders dat Franse en Britse troepen zoals afgesproken, de Belgische grens zullen oversteken om zich naar hun ontplooiingszones in België en Nederland te begeven. De Belgische troepen in het grensgebied wordt gevraagd alle wegen vrij te maken en de geallieerde troepen door hun sector te gidsen. Rond 08u00 worden de eskadrons op weg gezet naar de regio Deinze om er, nog steeds onder bevel van het 2LR(-), de doortocht van de British Expeditionary Force (BEF) te beveiligen en anti-parachutistenpatrouilles uit te uitvoeren. Hun rol aan de grens is immers uitgespeeld. De staf ontplooit zich in een kantonnement te Petegem-aan-de-Leie, de eskadrons beveiligen de noordelijke en zuidelijke toegang tot Deinze [4]. Om 08u30 komt een telefoonbericht toe uit het HK van de 16Div. De divisie dient zich klaar te maken om het Bruggenhoofd Mechelen van de K.W. Stelling te gaan bezetten.  De GpCy 13Div en het 2LR(-) zullen niet mee verhuizen naar Mechelen maar moeten hun huidige opdrachten te Deinze blijven verder zetten onder bevel van de Maritieme Basis. Even na 11u00 komt een tegenbevel, de 16Div vertrekt niet naar Mechelen en de GpCy 13Div gaat samen met 2LR(-) terug over naar de 16Div.

1/GpCy 13Div
Het 1ste Eskadron van Cdt Hubert, zal te Astene verblijven om de noordelijke toegang tot Deinze te beveiligen.

2/GpCy 13Div
Het 2de Eskadron van Cdt Rodrique, neemt een kantonnement in te Petegem-aan-de-Leie en dient de zuidelijke toegang tot Deinze te beveiligen.

3/GpCy 13Div
Zoals gebruikelijk worden de secties mitrailleurs van het 3de Eskadron verdeeld over de twee eskadrons fuseliers.

Staf/GpCy 13Div
De groep bewaakt de bruggen over de Leie en het Afleidingskanaal van de Leie. De groep voert bijkomend anti-parachutistenpatrouilles uit in de regio Deinze.

Staf/GpCy 13Div
De opdracht rond Deinze wordt voortgezet. De groep staat nog steeds onder bevel van het 2de Licht Regiment. In ons land heerst tijdens de eerste oorlogsweek een ware parachutistenkoorts (toen ook al naar verwezen als ‘parachutitis’; de vrees voor vijandelijke acties achter de linies door met parachuten gedropte saboteurs en spionnen) en het gonst van geruchten over mogelijke luchtlandingen. De GpCy 13Div wordt daarom in reserve gehouden achter het front van het Belgische en de geallieerde legers. De eenheid moet de communicatielijnen beveiligen tegen sabotage-acties van locale collaborateurs en al dan niet geparachuteerde speciale eenheden. Ook moeten de manschappen verhinderen dat inlichtingen kunnen worden ingewonnen die kunnen gebruikt worden om doelen te selecteren voor de Duitse luchtmacht.

Staf/GpCy 13Div
Ook op de vierde oorlogsdag blijven de troepen van Majoor Jooris actief rond Deinze. Dezelfde opdrachten worden uitgevoerd onder bevel van 2LR. Er komen talrijke alarmmeldingen binnen van gelande parachutisten waarop telkens een patrouille wordt uitgestuurd. In de meeste gevallen levert de interventie niets op.

Staf/GpCy 13Div
De groep blijft rondom Deinze gestationeerd met ongewijzigde opdracht.

Staf/GpCy 13Div
De groep blijft rondom Deinze gestationeerd met ongewijzigde opdracht.

Staf/GpCy 13Div
Tegen de avond komt via de Staf/16Div onverwachts het bevel binnen van de Franse Général d’Armée Billotte, hoofd van het geallieerd opperbevel, om de K.W. Stelling prijs te geven zonder dat deze ten volle verdedigd werd [5]. Het Duitse leger wist immers een doorbraak te forceren in de streek van Sedan en in het noorden heeft Nederland zich overgegeven. Het veldleger zal aan het eind van de dag de K.W. Stelling ontruimen en zich terugplooien op de lijn Terneuzen-Gent-Oudenaarde om een overvleugeling langs de flanken te vermijden. Ten zuiden van de Schelde zal de aftocht in drie nachtelijke etappes afgelegd worden waarbij men aan het Kanaal van Willebroek en aan de Dender telkens een vertragingsmanoeuvre zal uitvoeren om de terugtocht op een zo veilig mogelijke manier te laten verlopen. De GpCy 13Div zal vanaf nu ingezet worden bij de verdediging van Gent.

Staf/GpCy 13Div
De groep heeft een nieuwe positie ingenomen te Mariakerke waar het de brug over het Kanaal Gent-Brugge (Brugse Vaart) bewaakt in het gehucht Mariakerkebrug.

Staf/GpCy 13Div
Rond 16u00 komt de groep aan te Wondelgem en stelt er zich onder het bevel van het Iste Legerkorps (I/LK). Om 23u00 nemen de eskadrons de beveiliging van de nieuwe havendokken te Meulestede in de Gentse havenzone over. Er worden twee steunpunten ingericht van telkens een eskadron. De mitrailleurs van het derde eskadron worden opnieuw verdeeld over de eskadrons fuseliers.

Staf/GpCy 13Div
Vroeg in de ochtend keert de groep terug naar het gehucht Mariakerkebrug om er de brug over het Kanaal Gent-Brugge te Mariakerke te beveiligen. De commandopost wordt geïnstalleerd in het landhuis van de familie de Strorie met het 1Esk versterkt door twee secties mitrailleurs ten oosten van de brug, het 2Esk ten noorden en de laatste vier mitrailleurs van het 3Esk ten noordoosten van de brug.

Staf/GpCy 13Div
De groep blijft de brug en de dorpskern van Mariakerke bewaken.

Staf/GpCy 13Div
Majoor Jooris moet zijn manschappen tijdens de avond verplaatsen naar Kapellenhoek, zo’n 2 Km ten westen van Drongen. De eenheid moet anti-parachutistenpatrouilles uitvoeren in de sector van de 18de Infanteriedivisie (18Div).

Staf/GpCy 13Div
Na de Duitse doorstoot tot Abbeville aan de Atlantische kust zijn de geallieerde legers in Noord-Frankrijk en Vlaanderen geheel omsingeld. Het geallieerde oppercommando heeft op 21 mei tijdens de Conferentie van Ieper besloten om de Schelde-linie op te geven. Hierop bepaalt de Belgische legerleiding tijdens de ochtend van 22 mei dat onze strijdkrachten niet zoals afgesproken zullen terugtrekken naar de IJzer, maar stand zullen houden langs de Leie en het Afleidingskanaal van de Leie. Het Groot Hoofdkwartier laat deze terugtocht in twee fases uitvoeren. In de eerste fase, tijdens de nacht van 22 op 23 mei zullen in de zone van het I/LK de 16de en de 18de Infanteriedivisie zich herontplooien om de stad Gent te verdedigen. De 16Div krijgt van het I/LK de opdracht om stelling nemen tussen de samenloop van de Leie en de Schelde in de stad Gent (gekend als de Keizerspoort aan de Brusselsepoortstraat) en de sector van de 1DivChA ter hoogte van de brug over de Schelde te Zwijnaarde . De 1ste Infanteriedivisie (1Div) zal de stad verlaten en naar de streek van Kortrijk verhuizen. Ten zuiden van het I/LK zullen in de zone van het VIde Legerkorps (VI/LK) de 2de en de 4de Infanteriedivisie het bruggenhoofd Gent verlaten, terwijl ten zuiden van de stad de 1ste Divisie Ardense Jagers (1DivChA) en de 5de Infanteriedivisie (5Div) nog achter de Schelde opgesteld blijven om de terugtocht van de 2Div en de 4Div te dekken. Tijdens de tweede fase zullen de troepen die nog opgesteld staan tussen de Leie en de Schelde, zich tijdens de nacht van 23 op 24 mei achter de Leie terugplooien.

De groep komt onder bevel van de 16de Infanteriedivisie (16Div) te staan. Om 17u00 wordt de groepscommandant geconvoceerd op het HK van de 16Div te Zwijnaarde. Hij wordt op de hoogte gebracht van de nieuwe tactische situatie en ontvangt instructies in verband met de aftocht van het zuidelijke deel van het leger van de Schelde naar de Leie. De GpCy 13Div moet zich achter de Schelde installeren om de achterwacht te vormen aan de militaire noodbrug over de Leie nabij Baarle op de marsroute van Sint-Denijs-Westrem naar Baarle. De groep komt voor deze opdracht onder het bevel van de 4de Infanteriedivisie (4Div).

Staf/GpCy 13Div
De groep blijft op post langs de Schelde net ten zuiden van Gent om de doortocht van Sint-Denijs-Westrem naar Baarle te beveiligen. De missie moet tot 09u00 ’s anderendaags duren.

Inzet van de Groepering Leroy na de succesvolle Duitse aanval over de Leie te Kortrijk. Oleaat komt uit het dossier van de 10Div. Op de schets zijn de GpCy 13Div en de GpCy 16Div van plaats verwisseld.

Staf/GpCy 13Div
Om 17u30 verneemt Majoor Jooris dat zijn troepen zullen aangehecht worden bij de Groepering Leroy die ze te Roeselare moeten vervoegen. Deze groepering werd om 10u30 op bevel van het GHK opgericht en zal bevolen worden door  Generaal-majoor Joseph Leroy, Commandant Infanterie (of CIDI) van de 10de Infanteriedivisie (10Div).  De Groepering Leroy wordt gevormd met het Bataljon Grenswielrijders Limburg, de Wielrijdersgroep der 13Div (GpCy 13Div), de Wielrijdersgroep der 16Div, de Compagnie T13 van de 10Div, en het Eskadron Pantserwagens van het Cavaleriekorps (Esc AB CC). De groepering zal opereren onder rechtstreeks bevel van de Staf van het IVde Legerkorps (IV/LK) en krijgt initieel als missie om de lijn Ieper-Komen richting zuiden te bezetten teneinde een mogelijke Duitse aanval in de zuidflank van de Belgische legerzone te verijdelen. Deze missie zal door de snelle ontwikkelingen aan de Leie echter nooit uitgevoerd worden. Het Duitse leger is inmiddels gestart met de aanval op de Leie en slaagde erin om kort na de middag rond Kortrijk een belangrijke doorbraak te forceren tussen de 1ste en de 3de Infanteriedivisie (3Div).

Het IV/LK moet een poging ondernemen om met de 10Div, de Groepering Leroy en het Bataljon Motorwielrijders Ardense Jagers een nieuw front te organiseren ten westen van de 1Div en de 3Div. Om 17u30 wordt een reeks orders doorgebeld naar de staf van de 10Div. Luitenant-generaal Pire moet de divisie ontplooien op een defensieve positie tussen Sint-Katarina, Sint-Eloois-Winkel, Rollegem en Ledegem, met van noord naar zuid het Wielrijderseskadron der 10Div, het I/6J, het 3j en het 5J.

Voor deze positie moet de Groepering Leroy een nieuw front vormen op de lijn Kathoek-Heule-Gullegem-Moorsele, met van noord naar zuid:

  • Het Bataljon Grenswielrijders Limburg tussen Kathoek en Heule,
  • De Wielrijdersgroep der 16Div tussen Heule en Gullegem,
  • De Wielijdersgroep der 13Div tussen Gullegem en Moorsele, en
  • Het Bataljon Motorwielrijders Ardense Jagers krijgt als opdracht om de zone tussen Moorsele en Menen. 

Op dat ogenblik bevindt de GpCy 13Div zich nog te Baarle. De marsorders om zich naar Roeselare te begeven laten erg lang op zich wachten door een oponthoud op de staf van de 4Div zodat Jooris tijdens de avond nog op post blijft aan de Schelde.  De groep vertrekt uiteindelijk na het vallen van de nacht en komt even voor middernacht aan te Sint-Eloois-Winkel . Tien minuten krijgt de eenheid het bevel om tussen Gullegem en Moorsele in stelling te gaan. 

Staf/GpCy 13Div
Omstreeks 02u00 verplaatsen de eskadrons zich naar Gullegem. Majoor Jooris krijgt versterking van drie T13 antitankjagers van de 10de Infanteriedivisie. De Groepering Leroy kan maar met de grootse moeite de zijn toegewezen eenheden verzamelen en ontplooien. Tijdens de nacht van 24 op 25 mei lukt het uiteindelijk toch om enige cohesie te verkrijgen en worden de verschillende detachementen opgesteld langs de linie Menen-Moorsele-Gullegem. Rond 09u45 is de groep ontplooid tussen Moorsele en Gullegem en staat de commandopost van Majoor Jooris opgesteld op het gehucht Drie Masten. Ook het Bataljon Motorwielrijders Ardense Jagers is toegevoegd aan het commando van Generaal-majoor Leroy. Dit bataljon komt op de rechterflank van de groep van Majoor Jooris te liggen. Op links kan slechts met grote moeite aansluiting verkregen worden met het Bn CyF Lim. In het voorgebied van de Groepering Leroy bevindt zich het 2de Licht Regiment van de Rijkswacht (2LR).

Een achtergelaten T13 pantserwagen.

Net voor de laatste troepen van Generaal Leroy op post staan, maakt het Bataljon Grenswielrijders Limburg reeds contact met de vijand en al snel wordt er een behoorlijke druk uitgeoefend op de Belgen. Ondersteund door dicht artillerievuur drukken de Duitsers hun wil door en worden de Belgen rond 09u45 tot de aftocht gedwongen. De idee om met de Groepering Leroy de bres te dichten tussen de 1Div en de 3Div, mislukt.

Majoor Jooris trekt zijn eskadrons terug naar Sint-Eloois-Winkel, Oekene en het kruispunt van het gehucht De Vincke nabij Roeselare. Zodra de wielrijders hier toegekomen zijn, worden ze doorgestuurd naar de zuidoost rand van Izegem om nabij de huidige Winkelhoekstraat de vijandelijk opmars naar de Mandel en de spoorlijn Roeselare-Kortrijk te helpen blokkeren. De GpCy 16Div neemt ook stellingen in de buurt in en Majoor Jooris zoekt ook aansluiting met het 9de Linieregiment (9Li).

De groep komt onder het bevel te staan van de 10de Infanteriedivisie (10Div), maar krijgt door de algehele verwarring aan het Belgische front rond 18u00 een bombardement van de artillerie van deze divisie te verwerken. Bovendien duiken ook hier de Duitsers al snel op. De Jagers te Paard trekken zich tijdens de vooravond terug richting De Vincke na zo’n 30 manschappen te hebben achtergelaten.

Staf/GpCy 13Div
Na een korte rustperiode te De Vincke worden de manschappen nu toegewezen aan de 6de Infanteriedivisie (6Div) en ingedeeld bij het 9Li van deze formatie. Het 9Li wijst de groep het tweede echelon toe van de stellingen tussen Izegem en Sint-Eloois-Winkel. Rond 10u15 zijn de manschappen opnieuw op post. Nog geen uur later echter wordt de formatie opgesplitst: het 1ste Eskadron en een sectie mitrailleurs van het 3de Esk zal overgaan naar het 9Li, terwijl het 2de Eskadron en de overige mitrailleurs zullen opgenomen worden in het 3de Regiment Jagers te Voet (3J). De vijand valt die namiddag aan in de sector van de 6Div en kan de Belgen langzaam maar zeker wegdrukken richting Roeselare. Rond 22u00 trekken het 3J en het 9Li zich terug. De Jagers te Voet richten zich op De Vincke, Oekene en Rumbeke. Het 9Li zoekt een uitweg via Izegem. De Jagers te Paard van Majoor Leroy leveren de achterhoede.

Staf/GpCy 13Div
De terugtocht duurt de ganse nacht. De 6Div verdedigt nu een nieuwe sector tussen Rumbeke en Kachtem. Hierbij blijft het 3J toegewezen aan de rechter ondersector tussen Cayphas en Oekene en blijft het 9Li verantwoordelijk voor de linker ondersector tussen Oekene en Kachtem.  Het Kanaal van Roeselare naar de Leie snijdt dit onderkwartier in twee. Het 1ste Eskadron krijgt de opdracht om in het dorp Emelgem een steunpunt in te richten om de linkerflank van het regiment te beveiligen. Vanaf het Ingelmunsterbos sluit het 8ste Linieregiment (8Li) aan, maar deze eenheid zal niet ter plekke blijven en heeft het bevel ontvangen om in de algemene richting van Brugge weg te trekken. Emelgem wordt tegen de middag bezet door het 1ste Eskadron. De Duitsers wagen een eerste aanvalspoging rondom 14u30 wat het naburige 8Li zal dwingen om ter plekke te blijven om de Belgische verdedigingslinie intact te houden.

De manschappen van Majoor Jooris worden nu samen met het 8Li verantwoordelijk voor het dicht houden van de linkerflank. Het 2de Eskadron dat aanvankelijk nabij de commandopost van de 6Div behouden werd, wordt uitgestuurd naar de bosrand nabij het gehucht Het Veld op de baan van Izegem naar Brugge. De groep krijgt ook nog steun van een detachement van het 9de Bataljon Genie (9Gn) onder Majoor Lartigue. Het 2de Eskadron zal niet verder raken dan Liester waar drie steunpunten ingericht worden.

Majoor Jooris wordt zwaargewond tijdens de gevechten rond Liester en Emelgem en Cdt Georges Hubert neemt het bevel over. Er resten hem nog slechts ongeveer 150 militairen. Cdt Hubert wordt eveneens getroffen en moet met een hoofdwonde verzorgd worden. Luitenant Claeys-Boúúaert heeft het bevel over het 1ste Eskadron overgenomen en leidt de facto ook de groep op zijn stellingen rond Emelgem. De Belgen blijven slachtoffers incasseren en het 1ste Eskadron wordt overrompeld door de vijand. Onderluitenant Colinet van het 3de Eskadron sneuvelt, net zoals een tiental manschappen. Luitenant Claeys-Boúúaert wordt omstreeks 20u00 samen met Luitenant Beaulieu, Onderluitenant Brasseur en een ganse reeks manschappen gevangen genomen.

Staf/GpCy 13Div
Tijdens de nacht moeten de restanten van de groep de frontlinie rond Emelgem verlaten en zich terugplooien op Gits ten noorden van Roeselare. De manschappen vernemen hier het nieuws van de capitulatie.

Na de capitulatie

Slachtoffers

EenheidNaamVoornaamFotoGraadStandKlas° op° te+ op+ teNota
3/Gp CyCOLINETEmile, J.Gh.OLtRes30.10.1913Bioul27.05.1940EmelgemGedood door geweervuur
Gp CyCOUDYSERMichel, A.SdtMil3002.12.1909Otegem27.05.1940Emelgem
Gp CyDEGRAVEJoseph, VictorLtRes2624.09.1904Gent27.05.1940Emelgem
Gp CyDESSYFranz, G.A.SdtMil3426.05.1914Gosselies26.05.1940Meulebeke
Gp CyDUTILLIEUXLouis, H.F.SdtMil3402.02.1913Thieusies26.05.1940Emelgem
1/Gp CyGALLEZLéopold, D.SdtMil3425.08.1914Flénu04.06.1940Brugge
1/Gp CyHENAUXFernand, J.SdtMil3428.06.1914Roux27.05.1940Meulebeke
Staf/Gp CyJOORISJacques, G.J.M.MajAct19.11.1893Brussel26.08.1942BrusselVerwond op 27.05 te Liester.
2/Gp CyLEBRUNRoger, E.SdtMil3413.07.1914Braine-le-Comte27.05.1940Emelgem
Gp CyLEBRUNFrançois, A.SdtMil3427.07.1914Elouges27.05.1940Emelgem
Gp CyLEWILLONRobert, J.SdtMil3415.04.1914Eugies27.05.1940Emelgem
Gp CyLISSEMarcel, F.J.SdtMil3104.05.1911Marche-lez-Ecaussinnes27.05.1940Meulebeke
Gp CyMULQUINMarcelSdtMil3216.03.1912Labuissière25.05.1940Meulebeke
Gp CyPEETERSJoannes, L.BrigBV16.12.1906Borgerhout27.05.1940Emelgem
Gp CyTIMMERMANSEmielSdtMil3302.06.1913Keerbergen27.05.1940Izegem
Gp CyWERYRené, A.BrigMil3307.10.1913Marchienne-au-Pont26.05.1940Ingelmunster
Gp CyWILLAMEAlfred, B.L.SdtMil3229.04.1912Wanfercée-Baulet27.05.1940Emelgem

Bibliografie en Bronnen

  1. De legerkorpsen opgesteld langs de Dekkingsstelling achter het Albertkanaal zijn ook verantwoordelijk voor het beveiligen van het gebied tussen de Belgische grens en de Dekkingsstelling. Hiervoor dienen ze enkele Alarmposten (Postes d’Alerte of PA) langs de Belgisch-Nederlandse grens te bemannen en een gedeelte van de Vooruitgeschoven Stelling tijdelijk te verdedigen. Voor het I/LK, dat heeft postgevat achter het Albertkanaal van Diepenbeek tot Lixhe, betekent dit dat ze de Vooruitgeschoven Stelling moeten bezetten vanaf Vucht nabij Maasmechelen tot Neerharen achter de Zuid-Willemsvaart en vervolgens langs het Kanaal Briegden – Neerharen van Neerharen tot Briegden.
  2. Aan de vooravond van de oorlog bezet de GpCy 13Div alarmposten, voert officiersverkenningen uit langs de Frans-Belgische grens en rapporteert aan de Dienst der Bewaking en Inlichtingen aan de Grenzen.  “Le Service de Surveillance et de Renseignements aux Frontières (SSRF) de l’entre-deux-guerres à la campagne des 18 jours”, Pascal Pirot, mémoire de fin d’études défendu en janvier 2010 à l’Université de Liège en vue de l’obtention du grade de Master en Histoire. “En effet, un projet théorique de remise sur pied du S.S.R.F. reprend vigueur dans les années 1930. Relativement mieux préparé et organisé dès le temps de paix (retrait des douaniers du service, meilleure coordination avec le réseau de surveillance de l’armée), il fonctionne plusieurs mois à partir de la mobilisation de l’armée belge en septembre 1939. Dans le contexte de la « neutralité choisie », le périmètre sur lequel le S.S.R.F. est effectivement en place est considérablement étendu : frontière française, allemande, luxembourgeoise, moins rigoureusement la frontière des Pays-Bas, sont concernées. Met de Dienst der Bewaking en Inlichtingen aan de Grenzen beschikt België over een zeer performant inlichtingennetwerk dat in staat is om zeer snel te reageren ingeval van schending van de grenzen. De bewaking van de Frans-Belgische grens is louter pro forma en moet gezien worden in de context van de Belgische neutraliteit. De aanwezigheid van waarnemingsposten zal wel toelaten de Franse en Britse troepenbewegingen in België te monitoren naar aanleiding van een Duitse inval.
  3. Bij nader onderzoek bleken de documenten de Duitse bevelen voor de Luftflotte 2, de plannen voor de 7(DEU)Flieger-Division voor het overvallen van de bruggen over de Maas ten zuiden van Namen en een informatieblad met gegevens over de Belgische troepen, vernielingen en versperringen te bevatten. Achtergrondinformatie bij de noodlanding van een Duits vliegtuig te Vucht op 10 januari 1940 [On Line beschikbaar]: https://www.tracesofwar.nl/articles/5562/Incident-bij-de-plaats-Vucht-10-januari-1940.htm [laatst geraadpleegd 11 mei 2020].
  4. Het Britse plan voorzag de ontplooiing van twee legerkorpsen op de “Dyle” stelling. Rechts zou het 2nd British Corps [2(UK)AC], bevolen door Luitenant-generaal Alan Brooke, de sector Leuven bezetten met één divisie, de 3(UK)Div. Op links zou het 1st British Corps [1(UK)AC], onder bevel van Luitenant-generaal Barker, postvatten met twee divisies in lijn, de 2(UK)Div en de 1(UK)Div. Achtergrondinformatie bij de Britse actie in België; “The BEF in France, 1939-1940: Manning the Front Through to the Dunkirk Evacuation” van John Grehan en Martin Mace, 31 januari 2020, Pen and Sword Military evenals “Supplement to the London gazette –  17 October 1941; 1st and 2nd Despatch from General Lord Gort, commander-in-chief BEF” [On Line beschikbaar]: http://www.ibiblio.org/hyperwar/UN/UK/LondonGazette/35305.pdf [Laatst geraadpleegd 14 juli 2020].
  5. Générale d’Armée Gaston Billotte was de bevelhebber van de 1ste Franse Legergroep die vanaf 12 mei de oorlog in België leidde. Het betreft de coördinatie van de operaties van het 1ste Franse Leger, het 7de Franse Leger, de British Expeditionary Force (BEF) en het Belgische Leger. Op 16 mei werd duidelijk dat deze Legergroep dreigde omsingeld te worden na de Duitse opmars van Sedan richting Franse kust. Achtergrondinformatie bij Generaal Billotte [On Line beschikbaar]: https://en.wikipedia.org/wiki/Gaston_Billotte [Laatst geraadpleegd 14 april 2025].
  6. Slagorde officieren van de GpCy 13Div, deze slagorde bevindt zich bij de slagorde officieren van de Staf/13Div in een schrift met alle slagordes van de divisiestaven. Het schrift bevindt zich bij de Sectie Classified Archives, Algemene Dienst Inlichting en Veiligheid (ADIV), Ministerie van Defensie. Als inleiding bij de slagorde wordt vermeld waar de eenheid verbleef tijdens de mobilisatie.
  7. Stassin, G., jaartal onbekend, Cavalerie Motorisée, Brussel: Tank Museum.
  8. Historiek 1ste Regiment Jagers te Paard en ontdubbelingsregimenten [On Line beschikbaar]:  https://drive.google.com/file/d/1y1ZUV1qLeO44CUfqLDS8CpAIE_Hva6iH/view [Laatst geraadpleegd 27 oktober 2018].