Reglementaire benaming	13de Infanteriedivisie | 13ID 13ème Division d’Infanterie | 13DI
Type	Infanteriedivisie van de tweede reserve
Ontdubbeld van	n.v.t.
Onderdeel van	Vde Legerkorps
Bevelhebber	Generaal-majoor François Duthoy (tot 23 mei 1940)
Stafchef	Kolonel SBH Jules Bergé
Intendant	Majoor Aimé Wattez
Commandant Transportkorps	Kapitein-commandant Maurice Harzé de Genellis
Standplaats	Versterkte Positie Antwerpen Sector Kapellen – Kanaal Dessel-Turnhout-Schoten Commandopost te Schoten
Samenstelling	Hoofdkwartier
	32ste Linieregiment
	33ste Linieregiment
	34ste Linieregiment
	21ste Regiment Artillerie
	14de Bataljon Genie
	13de Compagnie Transmissietroepen
	(Wielrijdersgroep 13ID)	-> Afgedeeld bij 16de Infanteriedivisie
	Lichte Ambulance 13ID (Geneesheer Luitenant Henry Bourdeaux)
	Compagnie Intendance 13ID (Kapitein-commandant Albert Pourvoyeur)
	Transportkorps 13ID	Staf (Lt G. Lagrange)
		Autopeloton voor Artilleriemunitie (Lt T. Van Geesberghen)
		Autopeloton voor Ravitaillering (Lt A. Rosseel)
		Autopeloton voor Materieel (Lt B. de Meester de Ravenstein)
		Atelier voor Herstelling van het Wagenpark (Lt G. Braun)
	Provoost (Luitenant Paul Van Haelst)
Tijdelijke Eenheden	VIde Groep 4de Regiment Legerartillerie
	26ste Regiment Artillerie
	10de Batterij, IVde Groep, 3de Regiment Legerartillerie
	2de Compagnie Getrokken C47 5ID

Staf/13Div
De 13de Infanteriedivisie (13Div) wordt na de afkondiging van de tweede stap van Fase D van het mobilisatieplan, op 21 oktober 1939, samen met zijn regimenten en eenheden gemobiliseerd als divisie van tweede reserve. De tweede reserve was in hoofdzaak samengesteld uit miliciens van de oudere klassen 28, 29, 30 en 31. De divisies van tweede reserve beschikken, in tegenstelling tot de actieve divisies en divisies van eerste reserve, bij hun oprichting niet over een organiek artillerieregiment, een organieke Cie C47mm op T13 noch over de compagnie getrokken C47mm. Daarenboven ontbreekt in de infanterieregimenten van de tweede reserve het vierde bataljon met de zware mitrailleurs en de anti-tankkanonnen C47mm. Hierdoor kan gerust gesteld worden dat de anti-tank capaciteit van de 13Div zeer beperkt is. De infanterieregimenten van de 13Div worden gemobiliseerd in de omgeving van Berlaar. Drie dagen na de mobilisatie vertrekt de 13Div, tezamen met zijn infanterieregimenten, per spoor naar het Kamp van Beverlo. Te Beverlo wordt een doorgedreven training uitgevoerd van 24 oktober tot 9 november. De Wielrijdersgroep van de 13Div (GpCy 13Div) neemt echter niet deel aan de oefening maar verlaat de 13Div en verplaatst zich naar het zuiden van het land waar ze zich opstellen langs de Lesse in de streek van Ciergnon. Op 6 november 1939 wordt de GpCy 13Div afgelost door het 1ste Gidsen (1G) om te verhuizen naar Lanaken, ten noorden van het Albertkanaal. Door het vertrek van de GpCy 13Div kan de divisie niet meer rekenen op zijn organieke verkenningseenheid en dient zij beroep te doen op de pelotons verkenner van de infanterieregimenten om verkennings- en beveiligingsopdrachten uit te voeren.

Op 9 november, na het beëindigen van de kampperiode te Beverlo, wordt de divisie per vrachtwagen naar Lummen gebracht om er een sector achter het Albertkanaal in te nemen. Bij de reorganisatie van de artillerie op 16 januari 1940 worden het 2de Regiment Artillerie (2A) en het 4de Regiment Artillerie (4A) gereduceerd van vijf naar vier groepen waarbij de vrijgekomen manschappen en uitrusting overgaan naar een nieuw opgericht artillerieregiment, het 21ste Regiment Artillerie (21A). Het 21A wordt als organiek artillerieregiment toegevoegd aan de 13Div. Op 3 maart 1940 wordt de 13Div aan het Albertkanaal afgelost om te vertrekken naar Gent. Gedurende de maand maart staat de 13Div opgesteld in het Bruggenhoofd Gent en het HK bevond zich te Sint-Denijs-Westrem. Na amper een maand wordt de divisie overgeplaatst naar de Versterkte Positie Antwerpen (VPA) om er de 16de Infanteriedivisie (16Div) af te lossen. Op 4 april 1940 komt de divisiestaf aan te Schoten.

De 13Div maakt aan de vooravond van de oorlog samen met de 17de Infanteriedivisie (17Div) deel uit van het Vde Legerkorps (V/LK). Dit Legerkorps is verantwoordelijk voor de verdediging van de Versterkte Positie Antwerpen (VPA) tussen de Schelde en het Kanaal Dessel-Turnhout-Schoten [1]. De 17Div staat opgesteld aan de noordrand van de Versterkte Positie Antwerpen en de 13de Infanteriedivisie ten noordoosten van de stad. De 13Div kan voor zijn vuursteun rekenen op 21A dat tijdelijk nog versterkt wordt met de het 26ste Regiment Artillerie (26A), de VIde Groep van het 4de Regiment Legerartillerie (VI/4LA), de IIde Groep van het 12de Regiment Artillerie (II/12A) en de 10de Batterij loopgraafmortieren van de IVde Groep van het 3de Regiment Legerartillerie (10/IV/3LA), uitgerust met 12 MVD 58L.

De 13Div staat op 9 mei als volgt opgesteld:

• Staf/13Div: Kasteel Calixberg (ook Calesberg genoemd) aan de Calesbergdreef te Schoten
• 32Li: neemt de linkerflank voor zijn rekening vanaf de spoorlijn Essen- Kapellen tot het fort van Brasschaat (inclusief).
• 33Li: ligt in het centrum van de divisie rond Brasschaat vanaf het fort van Brasschaat (exclusief) tot de schans Drijhoek (inclusief)
• 34Li: bemant stellingen op de rechterflank rond Schoten vanaf de Schans Drijhoek (exclusief) tot aan het Kanaal Dessel-Turnhout-Schoten.
• VI/4LA: De batterijen staan opgesteld rond Brasschaat.

Geïntegreerd in de stellingen van de 13Div bevinden zich enkele verouderde forten van de VPA. Het betreft de Schans van Kapellen, het Fort van Brasschaat, de Schans Drijhoek en het Fort van Schoten. In tegenstelling tot Luik en Namen werden de oude forten te Antwerpen niet herbewapend, maar ingericht tot infanteriesteunpunten. De geschutskoepels die nog tot in 1914 gebruikt werden, waren allen van hun kanonnen ontdaan tijdens WO1. Vanaf het midden van de jaren ’30 wordt in elk fort een aantal stellingen voor mitrailleurs en klein antitankgeschut gebouwd. Aan elk fort is een detachement van het 1ste Regiment Speciale Vestingseenheden (1SVE) toegewezen. Deze detachementen, ter sterkte van een compagnie infanterie, bestaan uit een honderdtal militairen met een dozijn zware en lichte mitrailleurs en komen onder bevel te staan van de regimenten van de 13Div. De oude forten en schansen zijn verbonden door een nieuw aangelegde anti-tankgracht. Het graven van de anti-tankgracht werd gestart in 1936 en de gracht werd pas voltooid in mei 1940. Vanuit de forten en de schansen kan scherend vuur afgegeven worden over de anti-tankgracht. Tussen de forten en schansen werd waar mogelijk gebruik gemaakt van Duitse bunkers uit de Eerste Wereldoorlog (zogenaamde Stellung Antwerpen – Turnhout) en waar nodig werden nieuwe bunkers aangelegd. De hoofdwegen die de anti-tankgracht kruisen konden worden afgesloten met Cointet-elementen, de secundaire wegen waren voorzien van wegneembare militaire bruggen.

Het Iste Bataljon van 33Li (I/33Li) staat opgesteld rondom de Voshollei ten zuiden van Brasschaat als het reservebataljon van de 13de Infanteriedivisie. Luitenant Hautecler, stafofficier van I/33Li, is afgedeeld met een detachement van ongeveer 125 manschappen van het I/33Li om vijf voorbereidde vernielingen tussen de Belgisch-Nederlandse grens en de VPA te bewaken. De commandopost van Hautecler bevindt zich in het gehucht Wuustwezel-Grens. Twee ploegen bevinden zich op de baan naar Breda, twee op de baan naar Loenhout en één op de baan naar Brecht.

Voor de eenheden opgesteld in de VPA gelden specifieke alarmmaatregelen die gaan van alarmstadium I tot V, de hoogste graad van alarm.

Provoostdienst/13Div
Voor de handhaving van de orde en tucht binnen de eenheden van het Belgisch leger wordt aan elke divisie een Provoostdienst toegevoegd die de taken uitvoert van algemene militaire politie. De Provoostdienst wordt samengesteld uit Rijkswachters die naast verkeersregeling de bevoegdheid hebben misdrijven te onderzoeken en militairen die de militaire strafwet overtreden aan te houden en op te sluiten. Ze worden aangestuurd door militaire auditeurs en treden op bij onder meer desertie, muiterij, insubordinatie, vechtpartijen en diefstallen. De provoostdienst zal pas gemobiliseerd worden bij de start van de vijandelijkheden na afkondiging van Fase E van het mobilisatieplan (of de algemene mobilisatie) en zal vanaf dan geleid worden door Luitenant Paul Van Haelst, commandant van het District Leopoldsburg van de Territoriale Rijkswacht.

Staf/13Div
Iets na middernacht wordt de 13Div op de hoogte gebracht van het algemeen alarm en om 02u00 wordt alarmstadium II afgekondigd door de staf van het V/LK. Dit houdt in dat het eerste echelon op een pré-advies van één uur geplaatst wordt, dat alle troepen die ingekwartierd zijn ten oosten van de anti-tankgracht teruggebracht moeten worden binnen de VPA, dat de vrachtwagens voor artilleriemunitie, infanteriemunitie en levensmiddelen volledig geladen moeten worden, dat de luchtafweermitrailleurs in stelling moeten gebracht worden, dat telefoongesprekken op niveau korps en divisie uitsluitend via ondergrondse telefoonlijnen dienen te gebeuren en tenslotte dat de zender-ontvangers verdeeld moeten worden onder de eenheden. Alle ondereenheden van de 13Div dienen vanaf nu hun mobilisatiekantonnementen te verlaten en moeten zich op, of in de onmiddellijke omgeving van, hun gevechtsposities klaar houden. De Staf/13Div wordt in zijn commandopost om 06u00 verwittigd van de afkondiging van de algemene mobilisatie naar aanleiding van de Duitse inval.

In de vroege voormiddag beveelt het Vde Legerkorps om over te gaan naar alarmstadium III waardoor een nieuwe reeks maatregelen dient genomen te worden. De verkenningspelotons van de infanterie worden uitgestuurd naar hun aangeduide opdrachten, alle bunkers op het eerste echelon moeten volledig bemand worden evenals alle C47 anti-tankkanonnen, alle voorposten moeten worden bezet en alle commandoposten tot op niveau compagnie moeten bemand worden door minstens een officier van wacht. De troepen opgesteld in tweede echelon worden op pré-advies drie uur gebracht. De vooruitgeschoven batterijen van de artillerie moeten klaar tot vuren zijn binnen het uur, alle overige batterijen worden op pré-advies drie uur gebracht. De burgerbevolking moet geëvacueerd worden uit de doelenzone van de artillerie, het zonedepot van Hoogboom wordt geëvacueerd en de zieken moeten afgevoerd worden uit de medische hulpplaatsen van de regimenten en divisies. Dit betekent ook dat de wegen die de anti-tankgracht kruisen richting Nederland en Kempen nog wel open blijven, maar dat alle verkeer voortaan gecontroleerd wordt. Het schootsveld voor de anti-tankgracht wordt vrijgemaakt door onder meer het kappen van struiken en maaien van gewassen. Mijnenvelden worden aangelegd volgens het hindernissenplan en de vaste loopbruggen worden vervangen door drijvende loopbruggen. De verschillende regimenten werken hard om hun stellingen aan te passen conform de nieuwe orders. Alleen op de voorste linie worden struiken en gewassen uit de weg geruimd om de militairen een beter waarnemings- en schootsveld te geven. Overvliegende vijandelijke vliegtuigen zorgen ervoor dat de werken meermaals dienen gestaakt te worden. De divisie wacht af en reageert met het uitsturen van patrouilles op de verschillende meldingen van gelande parachutisten. De zoekacties leveren echter niets op.

Om 21u30 meldt de Franse Lieutenant-colonel Lestoquoi zich aan op de staf van de 13Div te Schoten. LtKol Lestoquoi beveelt een verkenningsgroepering [2] die belast is met het openen van de marsroutes voor de 25 (FRA) Division d’Infanterie Motorisée [25 (FRA) DIM] [3] van het 7de Franse Leger [7(FRA)Leger] die zich naar Breda in Noord-Brabant (Nederland) begeeft. De Groepering Lestoquoi heeft opdracht gekregen om stelling te nemen op de lijn Geertruidenberg – Tilburg – Turnhout om de inplaatstelling van de rest van het 7(FRA)Leger [4] te beveiligen. Hij vraagt aan de Staf/13Div om een Nederlandstalige officier in versterking te krijgen teneinde de kontactname met het Nederlandse leger te vereenvoudigen. Luitenant Hautecler, die dan reeds bevel gekregen had om als verbindingsofficier van het 33Li op de divisiestaf te gaan werken, vergezelt hem tot aan de grens van Wuustwezel waar de Fransen om 22u00 opgewacht worden door enthousiaste Nederlandse militairen. Lt Hautecler zet zijn liaisonopdracht verder in Nederland en bereikt samen met de Franse verkenners Breda rond 24u00. In deze stad is hij getuige van de ontmoeting tussen de LtKol Lestoquoi en de Nederlandse Kolonel Schmidt in de vroege ochtend van 11 mei [5].

Tijdens de nacht komt het Franse “121e Régiment d’Infanterie Motorisé” [121(FRA)RIM] [6], als voorhoede van de 25 (FRA) DIM, aan te Brasschaat en passeert de linies van de 13Div. De verkeersstroom naar het noordoosten blijft de ganse avond aanhouden.

GnK/13Div
De medische hulpplaats van de divisie bevindt zich in Hof van Roosendael te Merksem. Nabij het kruispunt Kleine Bareel te Merksem en op het kerkplein te Schoten wordt telkens een verzamelplaats voor lichtgewonden geplaatst. Bij gebrek aan motorambulances wordt telkens een vrachtwagen van het PAMat gebruikt voor het transport van en naar de medische hulpplaats van de divisie. De paardenartsenijdienst staat opgesteld in het oude Fortje van Deurne. Aan de Van Stralenlei te Merksem is een Verzamelplaats voor Gewonde Paarden ingericht.

TptK/13Div
Het Atelier voor Herstelling van het Wagenpark bevindt zich in Fort 2 te Borsbeek [7].

Provoostdienst/13Div
De Provoostdienst/13Div wordt om 06u00, na afkondiging van de algemene mobilisatie opgericht en bestaat uit een detachement van 33 rijkswachters onder bevel van Lt Van Haelst. Na zijn oprichting begeeft de provoostdienst zich naar Merksem waar de Staf/13Div zich bevindt. De provoost ontvangt zijn orders rechtstreeks van Kolonel SBH Bergé, stafchef van de divisie.

Staf/13Div
Rond 14u00 vindt een bijzonder hevige luchtaanval plaats op de militaire installaties van het kamp van Brasschaat net ten oosten van de stellingen van de 13Div. Een formatie van 32 Stuka duikbommenwerpers bestookt het Polygoon in een reeks aanvalsgolven die tot ongeveer 17u00 aanhoudt. Onder meer het Remontedepot van het Leger, de Artillerieschool, de Cavalerieschool (of Ruiterijschool) en het Fort van Brasschaat worden geraakt. Ook de Franse troepen die oprukken richting Nederland worden door de luchtaanval geviseerd.

De eenheden in lijn krijgen te maken met de eerste Nederlandse militairen die over de grens weggevlucht zijn van het oorlogsgeweld en zich aanmelden bij de posities van de 13Div om zich binnen de VPA in relatieve veiligheid te stellen. De Nederlanders worden ontwapend en overgebracht naar het Kasteel Rivierenhof aan de Turnhoutsebaan.

Staf/13Div
Te Wuustwezel meldt zich opnieuw een detachement van zo’n 150 Nederlandse militairen met een 20-tal voertuigen. De Nederlanders behoren tot de 4de Compagnie van het Korps Motordienst en vormen de bevoorradingscolonne van de Peeldivisie. De troepen werden naar Zeeland gestuurd, maar kunnen door de hevige luchtaanvallen in Noord-Brabant de geplande reisweg van Breda naar Rosendaal niet meer volgen. De vrachtauto’s willen zich per se in veiligheid stellen binnen de VPA. De Belgen ontwapenen hun bondgenoten en sturen ze vervolgens door naar Antwerpen. Het detachement vind uiteindelijk onderdak in de Luchtbalkazerne en zal later doorrijden naar Terneuzen.

Even voor 10u00 wordt het duidelijk dat de Franse troepen die twee dagen eerder met veel bravoure richting Breda oprukten om er in de tegenaanval te gaan, af te rekenen hebben met grote verliezen. Talrijke gewonden van het Franse leger worden afgevoerd naar een door onze zuiderburen ingericht veldhospitaal te Brasschaat hierbij geholpen door de medische detachementen van de 13Div. Rond het middaguur worden de wegvernielingen te Wuustwezel uitgevoerd door het detachement onder leiding van Luitenant Hautecler. Om 13u00 wordt overgegaan naar alarmstadium IV waarbij het Eerste echelon volledig bezet wordt en het Tweede echelon op pré-advies twee uur geplaatst wordt. De vooruitgeschoven batterijen moeten klaar tot vuren zijn. De meeste overgangen over de anti-tankgracht worden gesloten. Per regiment wordt nog één doorgang opengehouden en bewaakt. De afbakening en signalisatie van mijnenvelden blijft voorlopig nog staan, maar zullen verwijderd worden zodra duidelijk wordt dat de vijand dichterbij komt.

Staf/13Div
Tijdens de nacht komen de eerste eenheden van het Franse leger terug van het mislukte offensief in Noord-Brabant. Een eerste colonne Franse voertuigen komt aan rond 04u30 en rijdt door naar Kapellen. Overige Franse detachementen melden dan weer dat het Franse leger Breda nog steeds bezet houdt en daar stand zal houden. Om 09u30 wordt overgegaan naar alarmstadium V, de hoogste staat van paraatheid van de VPA. Hierbij wordt het Tweede echelon op pre-advies één uur geplaast. Een Franse legerarts bevestigt tijdens de avond dat Breda inderdaad ingenomen is op 13 mei en dat het Franse leger in volle terugtocht is.

Staf/13Div
De Franse troepen ten noorden van Antwerpen nemen de 14 mei ’s morgens een nieuwe defensieve stelling in. Een Groepering onder bevel van Kolonel Beauchesne neemt stelling langs de lijn Berg-Op-Zoom, Korteven en Huijbergen. Deze stelling wordt door de 25 (FRA) DIM verlengd vanaf Wildert over Achterbroek en Wuustwezel tot Brecht.

Steeds meer detachementen van het Franse leger trekken zich terug door de Belgische linies, daarbij niet alleen gebruik makend van de Bredabaan maar ook van de tijdelijke bruggen die over de anti-tankgracht rond de VPA aangelegd zijn. Het 121(FRA)RIM laat een hele reeks wegvernielingen uitvoeren in het voorgebied van de VPA en dekt voorlopig nog de stellingen van de Belgen. Uit de inlichtingen bekomen van de voorposten en van de Franse eenheden ontplooid ten oosten van de anti-tankgracht kan afgeleid worden dat de vijand zich rond 15u00 op de lijn Kalmthout – Achterbroek – Wuustwezel – Loenhout bevindt. Tegen middernacht bevindt de vijand zich reeds ten noorden van het vliegveld van Brasschaat en hebben ze Gooreind bereikt. Tegenover de stellingen van de 13Div rukken twee Duitse Infanteriedivisies op richting Antwerpen. Op de as Braken, Wuustwezel, Gooreind vordert de 256 (DEU) ID met twee regimenten op kop [481(DEU)IR en de 476(DEU)IR) en op de as Brecht, Overbroek, Rommersheide vordert de 208 (DEU) ID eveneens met twee regimenten op kop [309(DEU)IR en 337(DEU)IR].

Staf/13Div
Na de val van Nederland kunnen de Duitsers ongehinderd oprukken uit de provincie Noord-Brabant richting Antwerpen. De Duitsers vorderen naar Antwerpen in zuidwestelijke richting, ongeveer parallel met de Bredabaan [8]. De Franse troepen trekken zich terug richting Brecht en zo ontstaat een niemandsland tussen de VPA en de Duitse posities rond Gooreind. De laatste wegvernielingen worden uitgevoerd. Luitenant Hautecler laat nog in extremis wegvernieling 34 te Maria-ter-Heide aanzetten en meldt dat hij hier beschoten is door de vijand. Omstreeks 16u10 bereiken de eerste Duitse troepen de meest veraf gelegen Belgische mijnenvelden voor de VPA. Rond 19u20 worden voor de posities van het 32Li de eerste contacten met Duitse verkenningsgroepen gemeld. Rond 23u00 opent de Duitse artillerie voor de eerste keer het vuur.

Detachement Cie T13 VPN bij 13Div
Het Vde Legerkorps verneemt dat ze versterkt zullen worden met de Compagnie T13 van de Versterkte Positie Namen (Cie T13 VPN). Deze eenheid gevormd uit de actieve regimenten van de Ardense Jagers beschikt over twaalf T13 pantservoertuigen en bevindt zich op 15 mei nog te Brussel. Het V/LK vat het plan op om de T13 te detacheren naar de divisies in lijn waarbij de Cie T13 VPN wordt opgesplitst in twee groeperingen van zes voertuigen: een eerste groepering moet zich aanmelden bij het kasteel Calesberg te Merksem om zich bij de 13Div te voegen en een tweede groepering moet tot in Wilmarsdonk rijden om de 17Div te gaan versterken.

Staf/13Div
Op 16 mei komt onverwachts het bevel van het geallieerd opperbevel (via de Franse generaal Bilotte) om naar het westen terug te trekken. Zonder dat men de K.W. Stelling ten volle verdedigd heeft moet de stelling worden prijsgegeven. In het zuiden wist het Duitse leger immers een doorbraak te forceren over de Maas in de streek van Sedan en in het noorden heeft Nederland zich overgegeven. Deze beslissing zal ook gevolgen hebben voor de verdedigers van de VPA. De Belgische legerleiding besluit om het veldleger terug te trekken op een nieuwe defensieve lijn langs de as Terneuzen-Gent-Oudenaarde.

In de sector van de 13Div tasten de Duitsers gedurende de loop van dag de verdedigingslinie af teneinde inlichtingen te verzamelen voor een methodische aanval. De artillerie wordt in stelling gebracht om de aanval te kunnen steunen en mitrailleursposten worden ingericht om de stelling onder vuur te houden.

Detachement Cie T13 VPN bij 13Div
Onderweg naar Antwerpen krijgt de Cie T13 VPN een tegenbevel van het GHK en moet zich aanmelden bij de staf van het IV/LK te Mortsel. Dit tegenbevel kan maar worden doorgegeven aan de helft van de Cie. Lt Henrion en een peloton van zes voertuigen sluit zich aan bij het IV/LK het andere peloton rijdt door naar Wilmarsdonk. Hierdoor komst slechts één groepering van zes tankjagers van de Cie T13 VPN toe in de zone van het V/LK. Deze groepering verzamelt in Wilmarsdonk van waaruit zij worden doorgestuurd naar de 13de Infanteriedivisie.

TptK/13Div
Met het oog op de geplande evacuatie van de VPA geeft de staf van het V/LK toestemming om het Atelier voor Herstelling van het Wagenpark over te brengen naar Sint-Niklaas.

Staf/13Div
Mede door de succesvolle ontruiming van de K.W. Stelling en het vlot verloop van de algemene terugtocht naar het westen besluit de Belgische legerleiding in de late namiddag om Antwerpen niet langer te verdedigen en de troepen te laten terugtrekken tot de lijn Terneuzen-Gent-Oudenaarde.

Vanaf 17u00 bereiden de verschillende regimenten de aftocht voor. Het I/33Li wordt aangeduid om de achterhoede van de divisie te vormen. Het bataljon zal hiervoor versterkt worden met het peloton tankjagers van de Cie T13 VPN. Ook de pelotons verkenner van 32Li, 33Li en 34Li worden gedetacheerd bij de achterhoede. Het bataljon moet om 20u30 op post zijn om de laatste bruggenhoofden te verdediging tot alle troepen van de divisie kunnen afmarcheren.

Omstreeks 18u00 bevestigt Majoor Van Sprang van de Groepering Verdediging Neder-Schelde aan de staf van de 13de Infanteriedivisie dat te Burcht drie vaartuigen zullen toekomen om te assisteren bij het overbrengen van de troepen van deze divisie naar de linkeroever van de Schelde. De hoofdmarsroute voor de 13Div loopt via de even ten zuiden gelegen militaire bootbrug van Hoboken. Het gaat hier om de Flandria II (290 passagiers), de Flandria X (100 passagiers) en de Stadssleepboot 25. Dit laatste schip had eigenlijk de veel grotere veerpont Durme moeten zijn, maar deze bemanning bleek gevlucht te zijn. De drie vaartuigen beschikken over een militaire bemanning en ook over een detachement Rijkswachters om de orde te handhaven bij de inscheping. De 13Div moet de vaartuigen tot zinken brengen na de oversteek van de troepen, en vervolgens de Rijkswachters doorsturen naar Eksaarde.

Voordat de divisie de aftocht kan aanvatten bestookt de vijand de stellingen rond 19u00 met artillerievuur en luchtbombardementen als voorbereiding voor een methodische aanval. De beschieting van de Belgische linies stuurt de plannen voor een geordende aftocht danig in de war omdat verschillende dennenbossen vuur vatten door het veelvuldig gebruik van brandstichtende artilleriegranaten. Rond 20u00, na het beëindigen van de vuurvoorbereiding, beuken het 476(DEU)IR en het 481(DEU)IR in op de bataljons van het 32Li en het 33Li die zich klaarmaken voor de aftocht. De vijand erin slaagt voet te zetten op de westelijke oever van het anti-tankkanaal ter hoogte van de scheiding tussen het 32Li en het 33Li. Om 21u38 wordt gemeld dat het 32Li wordt aangeklampt over de ganse voorste lijn. Het gehucht Driehoek wordt bezet door de Duitsers rond 22u00 waardoor de de Schans van Drijhoek omsingeld wordt. Ook bij het 34Li wordt de aanval ingezet, dit regiment moet het hoofd bieden aan het 309(DEU)IR en het 337(DEU)IR. Een zeer verwarde situatie ontstaat door een gebrek aan inlichtingen, ondanks het sturen van lopers en estafetten. Om 23u00 begint de terugtocht onder dekking van de achterwacht die op post blijft tot 24u00.

Staf/13Div
De divisie trekt over de Schelde en kantonneert op 18 mei in het Waasland.

• De staf bevindt zich dan te Haasdonk.
• 32Li betrekt naast Haasdonk ook nog kantonnementen rond de gehuchten Luiseek, Ster, Krekel en Vossekot.
• 33Li neemt kantonnementen in te Sint-Niklaas, met uitzondering van de achterhoede van het I/33Li dat de Kruibeke ingekwartierd wordt
• 34Li kantonneert te Haasdonk.
• 14Gn kantonneert te Sinaai
• 13Cie TTr kantonneert te Sinaai

Tijdens de nacht van 18 op 19 mei trekt de 13de infanteriedivisie verder door het Waasland richting Gent om, na het Kanaal Gent-Terneuzen overgestoken te zijn, zich te hergroeperen tussen Sleidinge en Evergem.

Staf/13Div
Het Belgische verdedigingsplan voor het Kanaal Gent-Terneuzen neemt zijn definitieve vorm aan. In het noorden bewaakt de 1ste Cavaleriedivisie (1CD) de sector rond Terneuzen. Het centrum zal worden verdedigd door het Vde Legerkorps met de 17de en 6de Infanteriedivisies. Het zuidelijke deel van het kanaal is voor rekening van het IIde Legerkorps (II/LK) met de 13de Infanteriedivisie van Zelzate tot Terdonk (exclusief) en tenslotte 11de Infanteriedivisie (11Div) tussen Terdonk (inclusief) en Oostakker.

De 13Div staat nu onder bevel van het II/LK. Ten noorden van de 13Div staat de 6de Infanteriedivisie (6Div) van het V/LK opgesteld. Ten zuiden bevindt zich de 11Div eveneens behorende tot het II/LK.

Na de nachtelijk verplaatsing uit het Waasland laat de divisiestaf de troepen inkwartieren:

• De commandopost van de divisie wordt geopend in het gehucht Singel ten noorden van Sleidinge
• 32Li: Wippelgem
• 33Li: Hulleken
• 34Li: Evergem
• 13Cie TTr: gehucht Zwaantje tussen Singel en Sleidinge
• 14Gn: Tervenen

In afwachting van de installatie van de eenheden van de 13Div aan het kanaal wordt de sector van de 13Div tijdelijk beveiligd door de 6de en de 9de Compagnie van het 14de Linieregiment (14Li). Aan het eind van de dag vertrekt eveneens het IVde Bataljon zware wapens van 14Li naar de sector van de 13Div.

De divisiestaf laat te Moerbeke een officiersvekenning positioneren die zal bestaan uit een officier van het 34Li met enkele manschappen en zich per fiets zullen verplaatsen. Dit detachement zal uitgerust worden met 10 reisduiven van de 13de Compagnie Transmissietroepen en zal in geval van een terugkeer na vernieling van de bruggen over het kanaal kunnen rekenen op een vlot gebouwd door het 14de Bataljon Genie.

Aan het eind van de dag verspreid de divisiestaf het order voor de ontplooiing van de troepen in de sector Zelzate-Terdonk van het Kanaal Gent-Terneuzen:

• De noordgrens van de te bezetten sector start 200m ten zuiden van de brug van Zelzate. De zuidgrens wordt gevormd door de brug van Terdonk (inclusief).
• Deze sector wordt verdeelt in twee ondersectoren met als scheidingslijn de duiker van de Avrijvaart onder het kanaal. Ondersector noord zal verdedigd worden door het 33Li en ondersector zuid door het 32Li. Beide regimenten moeten twee bataljons op hun eerste echelon plaatsen en een bataljon op hun tweede echelon.
• Het 34Li zal het tweede echelon van de divisiesector bezetten. Het IIde Bataljon van het 34Li zal doorgestuurd worden naar de 11Div. De dorpen Ertvelde en Kluizen moeten door het 34Li als anti-tankcentra verdedigd worden.
• De divisie zal versterkt worden met de 2de Compagnie Getrokken C47 anti-tankgeschut van de 5Div, de 15de Compagnie M76 Mortieren van het 14Li en de 13de Compagnie Mitrailleurs van het 14Li. Bij elk van deze compagnies wordt telkens een peloton elders ingezet. Er wordt ook een peloton C47 op T13 van de 11Div toegekend.
• De artilleriemiddelen zullen aangevuld worden met de V/4LA, en eventueel de legerkorpsartillerie van V/13A en VI/13A.

TptK/13Div en Int/13Div
De eenheden van het transportkorps en de intendance zijn aangekomen te Maldegem.

GenK/13Div
De Lichte Ambulance wordt opgesteld op gehucht Heihoek ten zuiden van het dorp Lembeke.

Staf/13Div
De troepen van de 13Div starten met de ontplooiing in de sector Zelzate-Terdonk. De 6de en de 9de Cie van 14Li keren terug naar de linies van hun regiment nadat alle eenheden van de 13de Infanteriedivisie geïnstalleerd zijn. Het II/34Li vertrekt naar de sector van de 11Div en zal daar ingezet worden ter compensatie van de zware wapens van het 14Li die tijdelijk aan de 13Div toegekend zijn.

Het 33Li heeft echter een te groot deel van zijn effectieven verloren om de toegewezen ondersector naar behoren te kunnen bezetten. Op het eerste echelon langs de kanaaloever hebben het I/33Li en II/33Li samen zo’n 500 manschappen ontplooid, wat ongeveer een derde is van de voorziene effectieven. Bovendien ontbreken de helft van de lichte mitrailleurs en een derde van de zware mitrailleurs. Op aangeven van de staf van het IIde Legerkorps, zal het 34Li ontbonden worden en gebruikt worden om het 33Li weer op een aanvaardbare sterkte te brengen. Dit betekent dat het tweede echelon van de divisiesector opgegeven wordt, met uitzondering van de bezetting van Ertvelde en Kluizen als anti-tankcentra. Het I/34Li en III/34Li verplaatsen zich naar de ondersector van 33Li en worden op de volgende manier samengevoegd met dit regiment:

• Het III/34Li blijft integraal bestaan als het III/33Li en wordt verder bevolen door Commandant Eerdekens. Dit bataljon bezet kwartier noord van het eerste echelon. Dit kwartier loopt langs de kanaaloever, vanaf een punt 200m ten zuiden van de brug van Zelzate tot en met de uitgestrekte installaties van de Kuhlmann fabriek. Dit bataljon wordt versterkt met een peloton mortieren en een peloton C47 anti-tankanonnen.
• Het II/33Li en het II/34Li worden samengevoegd en bezetten als II/33Li kwartier zuid van het eerste echelon. Dit kwartier loopt vanaf de Kuhlmann fabriek tot een punt nabij Rieme, 200m ten zuiden van de duiker van de Avrijvaart onder het Kanaal Gent-Terneuzen
• Het I/33Li en I/34Li fusioneren tot het I/33Li onder bevel van Majoor De Coene. Dit bataljon neemt het tweede echelon van het kwartier van het 33Li over. Dit echelon loopt grosso modo langs de spoorlijn van Zelzate tot Rieme.

Dit betekent dat de detachering van het III/34Li bij de 11Div van korte duur zal zijn. Reeds om 13u00 verneemt dit bataljon dat het terug zal moeten naar de sector van de eigen 13Div. Het bataljon zal omstreeks 00u30 aankomen te Callemansputte.

De genie brengt alle schepen op het Kanaal Gent-Terneuzen over naar de bevriende oever en legt een reeks valstrikken aan in fabrieken en gebouwen op de oostelijke oever. Later op de dag wordt bevolen om alle schepen op het kanaal tot zinken te brengen. De staf van de divisie laat op 20 mei ook de spoorbrug van Zelzate opblazen.

De legerleiding is intussen ook op zoek gegaan naar middelen om de 13Div te versterken. Om 22u30 wordt het 37ste Linieregiment (37Li) onder het bevel van de 13de Infanteriedivisie geplaatst. Het 37Li dat zich nog aan de Belgische kust bevindt en deel uitmaakt van de Maritieme Basis zal tegen middernacht inschepen op een reeks treinstellen in het station van Oostende om naar het Kanaal Gent-Terneuzen verplaatst. De treinstellen kunnen echter niet tijdig samengesteld worden en de ongeveer 2.500 manschappen van het 37Li kunnen niets anders doen dan te wachten.

TptK/13Div en Int/13Div
Het transportkorps en de intendance zijn opgesteld te Oostwinkel, met uitzondering van het PAMA dat vanuit Lembeke opereert.

GenK/13Div
De Lichte Ambulance heeft zijn medische hulpplaats geopend op het gehucht Heihoek ten zuiden van het dorp Lembeke. Aan de westrand van Ertvelde en de westrand van Kluizen is telkens een verzamelplaats voor lichtgewonden geïnstalleerd. Het hogere echelon voor de afvoer van zieken en gewonden is het Medisch-Chirurgisch Centrum te Eeklo. De verzamelplaats voor gewonde paarden is ondergebracht op het gehucht Veldhoek.

Staf/13Div
Tegen 05u00 zijn de laatste detachementen van het gereorganiseerde 33Li op post. Een goed half uur later ondergaat het 33Li een reeks luchtaanvallen waarbij vooral de Kuhlmann fabriek geviseerd wordt. Vervolgens blijft het relatief rustig tegenover de 13Div. Omstreeks 17u00 komen verontrustende berichten aan op de divisiestaf. De Kuhlmann fabriek en Zelzate liggen onder een hevig artilleriebombardement en heel wat militairen van het 33Li zijn gevlucht uit de voorste linies. De staf van de 11Div laat weten dat het 29Li opgemerkt heeft dat ook bij het 32Li er een aantal steunpunten verlaten zijn. Stafofficier Luitenant Hautecler wordt aangeduid om per motorfiets poolshoogte te gaan nemen. Reeds op de baan van Oosteeklo naar Ertvelde stuit Hautecler op twee Rijkswachters die tevergeefs grote groepen vluchtende militairen trachten tegen te houden. Ook bij de commandopost van het 33Li onderneemt Kolonel De Waele een poging om te vluchtelingen terug te sturen naar hun stellingen. Wanneer Hautecler echter de kanaaloever bereikt nabij de Kuhlmann fabriek lijkt alles eerder rustig op de vijandelijke oever. Op de fabriek zijn echter enkele grote opslagtanks geraakt waardoor een een dichte witte rook en sterkte chloorgeur over het terrein hangt. Een nieuw groepje vluchtende militairen is ervan overtuigd dat de vijand een loopbrug geslagen heeft over het kanaal net ten noorden van de spoorbrug van lijn 77 (Moerbeke-Zelzate). Dit bericht blijkt niet te kloppen. Hautecler ondervraagt enkele officieren en stelt vast dat een belangrijk deel van het 33Li bij het eerste artilleriesalvo overvallen werd door een massapaniek.

Generaal-majoor Duthoy gebruikt de informatie vergaard door Luitenant Hautecler om onmiddellijke versterking aan te vragen bij het IIde Legerkorps. De legerkorpsstaf geeft aan de 11Div het bevel om het I/14Li naar Ertvelde te verplaatsen en stand-by te houden voor een eventuele tussenkomst in de richting van Rieme en de Kuhlmann fabrieken. Ook wordt Luitenant Deroy van de divisiestaf aangeduid om de aflossing van het 33Li door het 37Li in de nacht van 21 op 22 mei te bespoedigen.

Staf/13Div
Na de Duitse doorstoot tot Abbeville aan de Atlantische kust zijn de geallieerde legers in Noord-Frankrijk en Vlaanderen geheel omsingeld. Het geallieerde oppercommando heeft op 21 mei tijdens de Conferentie van Ieper besloten om de Schelde-linie op te geven. Hierop bepaalt de Belgische legerleiding tijdens de ochtend van 22 mei dat onze strijdkrachten niet zoals afgesproken zullen terugtrekken naar de IJzer, maar stand zullen houden langs de Leie en het Afleidingskanaal van de Leie. Het Groot Hoofdkwartier laat deze terugtocht in twee fases uitvoeren en bepaalt dat de troepen opgesteld tussen het Bruggenhoofd Gent en Oudenaarde zich tijdens de nacht van 22 op 23 mei moet terugtrekken naar de Leie. In deze eerste fase zullen tevens een aantal troepen teruggetrokken worden uit het Bruggenhoofd Gent, de stad Gent en het Kanaal Gent-Terneuzen. Deze zone achter het Kanaal Gent-Terneuzen ten noorden van Gent zal pas ontruimd worden tijdens de nacht van 23 op 24 mei.

Na de inplaatsstelling van 37Li staat 13Div met een klassieke opstelling van twee regimenten in lijn en één regiment in diepte. De opstelling is nu als volgt:

• Staf staat opgesteld aan de Singel ten noorden van Sleidinge
• 37Li neemt de noordelijke ondersector over van het 33Li en komt zo te staan tussen het 1ste Regiment Karabiniers (1C) van de 6Div en het 32Li.
• 32Li neemt de zuidelijke ondersector in tussen het 37Li en het 29ste Linieregiment (29Li) van de 11de Infanteriedivisie.
• 33Li verhuist naar het tweede echelon van de divisiesector.

Langs de ganse lengte van het Kanaal Gent-Terneuzen is er slechts sporadisch contact met de Duitsers. Opnieuw worden patrouilles uitgestuurd ten oosten van het kanaal. In de noordelijke sector hebben Belgische patrouilles vijandelijke troepen gespot in de regio van Axel. In de zuidelijke sector bereikt een verkenningspatrouille van het 29Li het dorp Desteldonk. 

Staf/13Div
In de nacht van 22 op 23 mei wordt de 6Div aan de kanaaloever afgelost door de 2de Cavaleriedivisie. Het 2de Regiment Gidsen (2G) is zowel ten noorden als ten zuiden van Zelzate in stelling gegaan en even voor 01u00 maakt het 37Li de verbinding met de zopas aangekomen Iste Groep van het 2G aan de noordrand van zijn ondersector. Tijdens de voormiddag sturen de Belgen een tiental patrouilles over het kanaal. Om 10u30 opent de Duitse artillerie het vuur en vrijwel onmiddellijk beginnen de Belgen slachtoffers te incasseren. De vijand onderneemt op twee punten een nieuwe oversteekpoging. In de noordelijke aanvalssector worden de troepen van de 256(DEU)ID na een oversteek te Zelzate tot staan gebracht door het 2de Regiment Karabiniers-Wielrijders (2Cy) en het 2G. De Duitsers kunnen er evenwel toch enkele kleine bruggenhoofden in handen houden. In de sector van de 13Div wordt de spits van de 208(DEU)ID na een oversteek in het gebied tussen Rieme en het gehucht De Heide aanvankelijk tot staan gebracht [9]. De vijand slaagt er later op de middag toch in om de posities van het 37Li verder binnen te dringen en het regiment zonder al te veel moeite onder zware druk te zetten. Rond 14u30 reeds wordt het regiment van de kanaaloever weggedrukt. Hierdoor worden de noordflank van het 32Li en de zuidflank van het 2G bedreigd.

Tegen 16u30 meldt de divisiestaf aan het IIde Legerkorps dat de vijand ook tegenover het gehucht Pachtgoederen en nabij Terdonk succesvolle aanvallen met rubberbootjes heeft gerealiseerd. Om de bres in de verdediging te dichten wordt naast het I/14Li en nu ook het II/14Li van de naburige 11Div aangeduid om een tegenaanval uit te voeren. Tegen 20u00 slaagt het I/14Li er in om het grootste deel van Rieme van de vijand te zuiveren. Door de succesvolle tegenaanval wordt een deel van de Duitse troepen terug het kanaal overgejaagd hetgeen niet belet dat de vijand in de loop van de nacht van 23 op 24 mei nieuwe aanvallen onderneemt op het Kanaal van Terneuzen.

De divisiestaf bevestigt dat de 13Div na de aftocht van het Kanaal Gent-Terneuzen in reserve zal geplaatst worden van het IIde Legerkorps in de zone tussen Beernem, Sint-Joris en Knesselare. Voor de aftocht worden twee routes uitgestippeld. Een eerste route loopt van Ertvelde over Oosteeklo, Lembeke, Eeklo, Ursel en Knesselare naar Beernem. Deze route zal gebruikt worden door de V/4LA, de I/21A, het 37Li en het noordelijke bataljon plus het wagenpark van het 33Li. Een tweede route vertrekt vanuit Kluizen en leidt naar Veldhoek, Zwaantje, Daasdonk, Waarschoot, Daalmen, Rijvers, Vrekkem, Weststraat en Sint-Joris eveneens tot in Beernem. Deze route wordt toegewezen aan de II/21A, 13TTr, 14Gn, de rest van het 33Li en 32Li.

TptK/13Div en Int/13Div
Het PARa krijgt de opdracht om zich te Bredene de herbevoorraden met levensmiddelen en een levering te organiseren aan de eenheden zodra deze aangekomen zijn te Beernem, Sint-Joris en Knesselare. Het PARa en de Compagnie Intendance moeten zich ook terugtrekken naar Bredene en zullen vanuit deze kustgemeente opereren. Het PAMat en het Herstellingsatelier voor Autovoertuigen moeten terugplooien naar Hertsberge.

GenK/13Div
De medische hulpplaats te Lembere moet tegen 22u00 gesloten worden. De Lichte Ambulance moet een nieuwe standplaats verkennen te Knesselare. Bij de aftocht zal nabij Ertvelde een ambulancevoertuig achterblijven om steun te bieden aan de achterhoede. Ook de Verzamelplaatsen voor Lichtgewonden en de Verzamelplaats voor Gewonde Paarden moeten om 22u00 dicht gaan.

Staf/13Div
Tijdens de vroege ochtend hergroepeert de 13Div zich ten westen van het Afleidingskanaal van de Leie. De divisie gaat in reserve en wordt in de buurt van Beernem, Sint-Joris en Knesselare ingekwartierd:

• Beernem: 37Li, I/21A en II/21A
• Sint-Joris: 32Li, 13TTr en 14Gn
• Knesselare: 33Li, Staf/21A, provoost

De drie infanterieregimenten moeten hun commandoposten opstellen in de gemeentehuizen van deze locaties.

Generaal-majoor Duthoy wordt op 24 mei vervangen door Generaal-majoor Massart. Van 24 tot 26 mei bevindt de staf zich te Kasteelhoek, een gehucht net ten zuiden van Sint-Joris nabij Knesselare.

Staf/13Div
De staf bevindt zich te Kasteelhoek, een gehucht ten zuiden van Sint-Joris nabij Knesselare.

TptK/13Div en Int/13Div
Het PARa en de Compagnie Intendance zullen te Bredene blijven tot het einde van de veldtocht. Tussen 14u00 en 17u00 bezoekt het PARa Beernem, Sint-Joris en Knesselare om de eenheden te bevoorraden met levensmiddelen. Benzine kan afgehaald worden te Brugge, Oostende of Roeselare. Het Herstellingsatelier voor Autovoertuigen wordt overgebracht naar Sint-Andries.

GenK/13Div
De Lichte Ambulance heeft de medische hulpplaats geopend te Beernem. Tussen 09u00 en 09u45 is er een ophaalronde voor zieken en gewonden te Sint-Joris en te Beernem. De Verzamelplaats voor Gewonde Paarden is opgesteld aan de Hoekestraat 1 te Knesselare.

Provoost/13Div
De provoost patrouilleert Beernem, Sint-Joris en Knesselare om verdwaalde militairen terug te sturen naar hun eenheid en om de fietsen van alle op de dool zijnde troepen in beslag te nemen. Tussen de noordrand van Beernem, Zeldonkhoek en Kappershoek wordt een stoplijn geplaatst om vluchtende militairen tegen te houden.

Staf/13Div
De divisiestaf bepaalt om 15u00 dat alle nog overgebleven troepen met uitzondering van het transportkorps en het 21A samengebracht zullen worden in de streek tussen Waardamme en Veldegem. De te volgen marsroute loopt van Knesselare naar Sint-Joris, Wellingstraat, Hertsberge en Ruddervoorde naar Veldegem. Aan het eind van deze etappe moeten de troepen op de volgende locaties ingekwartierd worden:

• 33Li: vertrek om 18u00 naar Waardamme, Veldhoek en Sijslo
• 32Li: vertrek om 17u30 naar Veldegem
• 37Li: vertrek om 17u00 naar Lepe en De Strooput
• 13TTr en Provoost: tussen Veldegem en Lepe
• Lichte Ambulance: Veldegem
• 14Gn: De Leeuw te Zedelgem

De divisiestaf wordt op 26 mei opgesteld in Kasteel Hoogveld langs de Zedelgemsestraat nabij Sijslo.

Staf/13Div
Tegen de ochtend van 27 mei is de divisiestaf aangekomen in Kasteel Les Croisilles te Oostkamp. De divisiestaf beveelt om alle infanterieregimenten te reorganiseren. De manschappen die nog over hun persoonlijke bewapening beschikken moeten georganiseerd worden tot fuselierscompagnies van 120 militairen met telkens 3 pelotons. De niet-gewapende manschappen moeten samengevoegd worden in compagnies hulptroepen met alle nog beschikbare handwerktuigen. Alle verdwaalde militairen die nog zullen aankomen moeten geïdentificeerd worden en deze dossiers zullen zo snel mogelijk aan de krijgsraad van het IIde Legerkorps overgemaakt worden.

GenK/13Div
De Lichte Ambulance bevindt zich in het gehucht De Stroput te Veldegem. De medische hulpplaats van de divisie wordt hier operationeel vanaf 05u00. Te Nachtegaal nabij Beernem en te Sijslo wordt een verzamelpunt voor zieken en gewonden ingericht. De Lichte Ambulance verzorgt tijdens de ochtend van 27 mei een ophaalronde om achterblijvers van de mars op te pikken. Alle andere militairen die geëvacueerd moeten worden naar de medische hulpplaats, moeten zich op eigen houtje verplaatsen indien mogelijk. De paardenartsenijdienst is ondergebracht in de Waardammestraat 309 te Ruddervoorde.

Staf/13Div
De eenheden van de 13Div vernemen het nieuws van de capitulatie. Reeds in de namiddag van 28 mei bepaalt de staf van het IIde Legerkorps dat de 13Div te Sint-Michiels moet samengebracht worden.  Generaal-majoor Massart wordt verantwoordelijk voor het kantonnementsgebied dat Sint-Michiels (13Div, ongeveer 6,000 troepen) omvat alsook Zedelgem (32Gn met 150 troepen en Groot Legerpark met 3,000 troepen) en Eernegem (Opleidingscentrum voor Onderluitenanten van de Artillerie met 300 troepen). De staf van Massart moet te Waarschoot verblijven.

Staf/13Div
In afwachting van verdere instructies van de bezetter blijven de troepen van de 13Div ingekwartierd te Sint-Michiels. Alle persoonlijke bewapening en bijbehorende munitie moet tegen 30 mei afgeleverd worden in de kazerne te Zedelgem. Alle andere wapens, voertuigen en uitrusting blijven voorlopig bij de eenheden.

Staf/13Div
Op 31 mei krijgt het IIde Legerkorps de opdracht om al zijn formaties ten oosten van het Afleidingskanaal van de Leie te brengen. Voor de 13Div betekent dit dat Sint-Michiels zal verlaten worden om via Maldegem, Balgerhoeke, Lembeke en Assenede naar de streek rond Waarschoot te verhuizen. De afmars zal starten op 1 juni. Bij aankomst moet de divisiestaf zijn commandopost opstellen te Kere. De 13Div wordt dan verantwoordelijk voor de eigen troepen, het 32Gn, het Groot Legerpark, het 2de Legerdepot, de Autobruggentrein en Autotrein voor Zware Bruggen, de 27ste Compagnie van de Speciale Vestingseenheden, de Compagnie C47 op T13 van de VPN en de Compagnie Getrokken C47 van de 4Div. Op 11 juni worden de dienstplichtigen gescheiden van de beroepsmilitairen. De eerste categorie wordt gedemobiliseerd.

Geen slachtoffers bekend.

1. Het Kanaal Dessel-Turnhout-Schoten is één van de zeven Kempische kanalen die de Maas met de Schelde verbinden. [On line beschikbaar]: https://binnenvaartinbeeld.com/nl/kanaal_dessel_turnhout_schoten/kanaal_dessel_turnhout_schoten [Laatst geraadpleegd 13 oktober 2025].
2. De Groupement Lestoquoi bestaat uit twee verkenningsbataljons, de 2GRCA van I/LK en de 5GRDI van de 25DIM.
3. De Franse 25ème Division d’ Infanterie Motorisé [25(FRA)DIM] bevolen door generaal Moliniér is samengesteld uit 38RI, 92RI, 121RI, 16RA en 216RA.
4. Ten noorden van de Belgisch-Nederlandse grens was er geen aansluiting met het Nederlands verdedigingsdispositief. De Nederlanders hadden zich opgesteld ten noorden van de Rijn waardoor er een gapende opening bestond tussen de Belgische en Nederlandse verdedigingslinies. Dit werd reeds in november opgemerkt door de Franse Generaal Gamelin die een plan liet uitwerken om het 7(FRA)Leger in te zetten tussen de stellingen van de Belgen en de Nederlanders. In zijn order N° 5 van 20 maart 1940 bevestigt Generaal Giraud, commandant van het 7(FRA)Leger , dat zijn eenheid in staat moet zijn om “tout en conservant ses anciennes missions, qui passent à l’arrière plan, a reçu une mission nouvelle d’une importance capitale qui consiste à assurer la liaison entre les armées belge et hollandaise dans la région Nord-Est d’Anvers“. Generaal Giraud beschikt hiervoor over twee legerkorpsen en een “Division Légère Mécanique“, alles tesamen het equivalent van 8 divisies. “L’Armée Giraud en Hollande (1939-1940)”, door Lerecouvreux, Nouveaux Editions Latines, Paris, 1956. [Partieel On Line beschikbaar][Laatst geraadpleegd 22 juli 2019].
5. Volgens de website Zuidfront Holland is Luitenant Hautecler aanwezig geweest op de ontmoeting tussen Franse LtKol Lestoquoi en de Nederlandse Kolonel Schmidt in Breda tijdens de vroege ochtend van 11 mei. [On Line beschikbaar]: http://www.zuidfront-holland1940.nl/index.php?page=de-fransen [Laatst geraadpleegd 31 juli 2016]. Dit wordt bevestigd door een publicatie met de ervaringen van Lt Hautecler.
6. En 1940 le 121e régiment d’infanterie fait partie de la 25e Division d’infanterie motorisée est rattachée au 1er Corps d’Armée qui est intégré à la VIIe armée du général Giraud. Région Militaire, Centre Mobilisateur d’infanterie, CMI 133 Montluçon.
7. In de nota’s en orders van 1940 wordt Fort 2 steevast Fort van Borsbeek genoemd naar de gemeente Borsbeek (huidig district Borsbeek) die net in het midden van Fort 2 en Fort 3 gelegen is. Tegenwoordig wordt Fort 2 het Fort van Wommelgem genoemd en Fort 3 krijgt de benaming Fort van Borsbeek mee. Dit kan tot enige verwarring leiden bij de interpretatie van de archieven. Achtergrondinformatie bij het Fort van Borsbeek [On Line beschikbaar]: https://gidsenfort2.weebly.com/het-fort-toen.html en https://inventaris.onroerenderfgoed.be/erfgoedobjecten/87764 [Laatst geraadpleegd 5 juli 2025].
8. Achtergrondinformatie bij de Nederlandse capitulatie [On Line beschikbaar]: https://nl.wikipedia.org/wiki/Duitse_aanval_op_Nederland_in_1940 en https://rijsoord.nl/15-mei-1940-de-capitulatie-van-nederland-in-rijsoord/  [Laatst geraadpleegd 28 oktober 2025].
9. Voor de tweede maal op 7 dagen tijd staat de 13Div tegenover dezelfde twee Duitse Infanteriedivisies namelijk de 208(DEU)ID en de 256(DEU)ID.
10. Dossier 13de Infanteriedivisie, Sectie Classified Archives, Algemene Dienst Inlichting en Veiligheid, Ministerie van Defensie.
11. Dossier IIde Legerkorps, Sectie Classified Archives, Algemene Dienst Inlichting en Veiligheid, Ministerie van Defensie.
12. Dossier Luitenant Hautecler, Archief Personalia, Documentatiecentrum Koninklijk Legermuseum, War Heritage Institute.
13. Website “Het kamp van Brasschaat – De anti-tankgracht” [On line beschikbaar]: http://www.het-kamp-van-brasschaat.be/MilSit_AtkGracht.html# [Laatst geraadpleegd 2 juni 2016]