Technische Diensten

Situatie op 10 mei 1940

Reglementaire benaming Technische Diensten
Services Techniques
Type Logistieke Steuneenheid
Ontdubbeld van n.v.t.
Onderdeel van Directie voor aan- en afvoer bij het Leger
Bevelhebber Diverse
Standplaats Diverse
Samenstelling Technische Dienst der Spoorwegtroepen (Kapitein-commandant J. Regnier)
Technische Dienst der Spoorwegtroepen, Compagie Park (Kapitein J. Zaalen)
Technische Dienst der Transmissietroepen (Luitenant-kolonel A. Henrotay) Vilvoorde
Technische Dienst der Pontonniers (Luitenant R. Saint-Hubert)
Technische Dienst der Anti-Gasbeschermingsdienst (Geneesheer 1ste Kapitein ridder Fredericq) Fort Steendorp

Tijdens de mobilisatie

De Technische Diensten vormen de competentiecentra van de verschillende takken van de genie. Elke technische dienst beschikt in vredestijd over een eigen werkplaats waar naast een beperkt kader van militairen heel wat burgertechnici werken. De oorlogsplannen voorzien in de evacuatie van de technische diensten naar Vlaanderen bij een vijandelijke inval. De mobilisatie van de technische diensten start pas bij de afkondiging van de laatste Fase E van het mobilisatieplan om 06u30 op 10 mei.

Technische Dienst der Transmissietroepen
Deze technische dienst vormt het arsenaal voor onze transmissietroepen en staat onder leiding van Luitenenant-kolonel Henrotay. De korpscommandant was in de laatste jaren voor de oorlog verantwoordelijk voor het onderhandelen van het akkoord met het Nationaal Instituut voor de Radio-omroep (NIR) over het gebruik van onze nationale radio voor militaire doeleinden. Henrotay werkte samen met het NIR een plan uit om de Brusselse zender in geval van oorlog over te brengen naar Gent of Brugge.

Ook te Vilvoorde worden de manschappen naar de kazerne geroepen tijdens de ochtend van 10 mei. Naast de installaties te Vilvoorde beschikt men ook nog over een depot met onder meer elektrische kabel en radiolampen te Beveren-Waas en een hoeveelheid kabel in het depot van Houthulst. Volgens het mobilisatieplan moet de technische dienst uitwijken naar de werkplaatsen van de Compagnie Internationale des Wagons-Lits te Oostende. De verplaatsing moet per trein gebeuren en er wordt gepland dat er vijf treinstellen nodig zijn om het materieel en de werktuigen te verplaatsen. Die zelfde dag nog wordt te Vilvoorde gestart met inladen.

Technische Dienst der Transmissietroepen
Terwijl te Vilvoorde de gemobiliseerde militairen en burgers blijven toekomen, werkt met verder met het laden van de treinstellen. De wagons worden gevuld volgens beschikbaarheid en er worden geen stappen ondernomen om de diverse ladingen te sorteren. Alle materieel wordt opgeladen in willekeurige volgorde. Te Vilvoorde wordt een achterwacht geïnstalleerd met een hoeveelheid essentieel materieel om als vooruitgeschoven opslagplaats te fungeren.

Technische Dienst der Transmissietroepen
Te Oostende wordt gemeld dat de spoorweginstallaties van de Compagnie des Wagons-Lits in bijzonder erbarmelijke staat zijn en niet efficiënt uitgeladen zou kunnen worden. Bovendien zit al het materieel door elkaar. Er wordt besloten om te wachten tot alles en iedereen ter plekke is.

Technische Dienst der Transmissietroepen
Ten gevolge van een vergissing door de stationschef van Oostende wordt een uit Vilvoorde aangekomen trein doorgestuurd naar de westhoek en vervolgens Frankrijk binnen gestuurd. Het materieel wordt verloren gewaand, maar de ironie wil dat deze trein als enige trein van de technische dienst ettelijke dagen later het Belgische leger in Zuidfrankrijk zal bereiken.

Technische Dienst der Transmissietroepen
Tijdens de namiddag vertrekt de laatste trein uit Vilvoorde. Op de wagons bevindt zich het burgerpersoneel en het laatste materieel. De trein wordt aangevoerd door Luitenant-Kolonel Bouttieau.

Technische Dienst der Transmissietroepen
De vijfde en laatste trein uit Vilvoorde komt toe te Oostende rond 10u00. Die zelfde ochtend moet Luitenant Bonnen te Beveren-Waas de laatste 400 ton kabel en de voorraad radiolampen opladen op een reeks opgeëiste burgervrachtwagens. Rondom 17u30 laat het ministerie van defensie echter weten dat het materieel op een trein moet geladen worden, samen met de overblijvende elektrische kabel te Houthulst. De beide treinen moeten zich naar Poperinge begeven.

Er wordt die dag ook beslist om de technische dienst niet te installeren te Oostende, maar klaar te houden voor een aftocht naar Frankrijk. Er zullen zes treinen gevormd worden en er wordt begonnen met een poging om het materieel beter te sorteren over de verschillende wagons. De technische dienst wordt in twee groeperingen gesplitst:

  • Luitenant-Kolonel Berger vormt de Directie der Magazijnen op Rails die de zes treinen zal omvatten
  • Kapitein-Commandant Ley komt aan het hoofd te staan van een tweede directie die alle andere detachementen groepeert

Technische Dienst der Transmissietroepen
Te Houthulst is een ploeg onder Sergeant Otten aan het werk met het inladen van de kabel. Intussen is er overleg tussen Luitenant-kolonel Henrotay en het ministerie om de meest geschikte bestemming in Frankrijk te bepalen voor zijn diensten. Er wordt geopteerd om de technische dienst onder te brengen in de buurt van een equivalent organisme van het Franse leger.

Onder leiding van Luitenant-kolonel Berger wordt te Oostende druk gewerkt aan het sorteren van de treinladingen. Berger reist die avond naar Brugge om er verdere instructies voor de tocht naar Frankrijk trachten te ontvangen. Hij kan er telefonisch contact opnemen met de Directie der Ravitailleringen en Evacuaties van het Achtergebied bij het Ministerie van Landsverdediging. Aan het eind van de dag omstreeks 20u45 rijdt de autocolonne uit Beveren-Waas de terreinen van de Wagon-Lits te Oostende op. Er is een ploeg ter plekke gebleven om het materieel op een trein te laden.

Technische Dienst der Transmissietroepen
Luitenant Van der Speeten wordt naar Houthulst gezonden om het bevel over te nemen over de materieeltrein bestemd voor Poperinge. Intussen wordt het als maar duidelijker dat het risico dat de dienst compleet vast komt te zitten te Oostende bijzonder groot is. Luitenant-kolonel Henrotay krijgt de toestemming om de autocolonne naar Marquise in Frankrijk te sturen. Om het burgerpersoneel te evacueren, wordt contact opgenomen met het Marinekorps met het oog op een inscheping op een kanaalferry naar Dieppe. Ook Luitenant-koloner Berger maakt de nodige plannen om de treinen te laten vertrekken richting Torhout.

Technische Dienst der Transmissietroepen
De 82 voertuigen van de autocolonne bereiken rond 02u00 het Noordfranse Marquise. Henrotay krijgt er te horen dat hij dieper Frankrijk in moet en bereikt rond 18u00 de gemeente Blangy die op dat ogenblik door de Britten bezet is. Een drietal uur later rijdt de colonne verder naar Neufchatel en Rouen.

Het burgerpersoneel gaat die dag aan boord van de Franse ferry Cote d’Argent en vertrekt richting Dieppe. Op zee wordt de ferry tegengehouden door een schip van de Britse marine en naar Folkstone gestuurd.

Technische Dienst der Transmissietroepen
De autocolonne bereikt Pont de l’Arche aan de Seine waar voorlopig halt gehouden wordt.

Te Folkstone gaat het burgerpersoneel aan wal. Het personeel wordt per trein naar Ilford overgebracht, gescreend door de Britse veiligheidsdiensten en de Belgische staatsveiligheid en ter plekke gehouden voor verdere orders.

Technische Dienst der Transmissietroepen
Om 05u00 arriveren Britse troepen in Pont de ‘Arche en starten er met het versterken van het dorpje tegen een vermeende Duitse opmars. Kolonel Henrotay neemt contact op met het Belgische plaatcommando te Evreux en wordt doorgestuurd naar Chartres. Aan het eind van de dag kantonneren de manschappen in Bonneval ten zuidwesten van Parijs.

Technische Dienst der Transmissietroepen
Kolonel Henrotay vertrekt met twee officieren naar Tours om er trachten te weten te komen waar de Franse transmissietroepen zich bevinden. De Fransen verkennen samen met de drie Belgische officieren een mogelijke installatieplaats te Les Ormes. De rest van de eenheid blijft te Bonneval.

Technische Dienst der Transmissietroepen
De autocolonnes wachten af te Bonneval.

Technische Dienst der Transmissietroepen
De autocolonnes rijden naar Les Ormes. Ook Luitenant-kolonel Berger komt hier aan. De treinstellen van de technische dienst zijn evenwel verloren geraakt ten noorden van Abbeville bij de Duitse omsingeling. Er wordt een telling uitgevoerd van de manschappen die wel nog tijdig de zuidelijke oever van de Somme hebben kunnen bereiken en alzo aan de Duitse opmars ontsnapt zijn: 11 offcieren, 17 onderofficieren, 119 korporaals en soldaten en 18 burgers zijn aanwezig.

Technische Dienst der Transmissietroepen
Het burgerpersoneel verlaat Ilford en reist met een overnachting te Haverford-West naar Tenby in Wales om er het hergroeperingscentrum van het Belgisch leger te vervoegen.

In Frankrijk intussen laat Kolonel Henrotay een officier naar Parijs vertrekken om onderhandelingen op te starten met het Franse leger over het bekomen van logistieke en technische steun voor de Belgische transmissietroepen. De Franse Generaal Julien, algemeen inspecteur van de transmissietroepen, geeft zijn princiepsakkoord. Na het vernemen van dit bericht begeeft Henrotay zich naar de werkplaatsen van de Franse transmissiediensten te Tours.

Technische Dienst der Transmissietroepen
Kolonel Henrotay neemt contact op met het Belgische Ministerie van Landsverdediging dat zich te Poitiers gevestigd heeft en wil weten hoe hij zijn diensten verder dient te reorganiseren om deze weer operationeel te maken. Elke richtlijn blijft uit.

Na de capitulatie

Slachtoffers

Geen gesneuvelden bekend.

 

Bibliografie en Bronnen

  1. Verslag Luitenant-kolonel Henrotay, Achief Technische Dienst der Transmissietroepen, Centrum voor Historische Documentatie, Evere.