1ste Legerdepot

Situatie op 10 mei 1940

Reglementaire benaming 1ste Legerdepot | 1LD
1er Dépôt d’Armée | 1DépA
Type Versterkings- en opleidingseenheid
Ontdubbeld van n.v.t.
Onderdeel van 3de Versterkings- en Opleidingscentrum
Bevelhebber Kapitein-commandant Robert Delanoyé
Standplaats Kazernestraat 1, Dendermonde
Samenstelling Staf Depot
Staf Hulpdepot Aalst (Kapitein-commandant J. Van Steenberghe tot 15 mei)
Compagnie Hulptroepen
Batterij Depot Artilleriepark
Compagnie Algemene Diensten (Luitenant De Smedt tot 15 mei, Cdt J. Van Steenberghe vanaf 15 mei)

Tijdens de mobilisatie

Het 4Gr en het 1LD waren gestationeerd in de kazerne van Dendermonde.

Staf 1LD
Het 1ste Legerdepot (1LD) heeft zijn standplaats aan de Kazernestraat te Dendermonde. Het depot beschikt ook over een opslagplaats te Aalst die onder het bevel staat van Kapitein-commandant Van Steenberghe. De hoofdkrachtinspanning van de verschillende legerdepots lag bij het uitrusten van reserve eenheden die gedurende de verschillende fases van het mobilisatieplan werden opgericht. De opgeroepen reservisten werden uitgerust met meestal verouderd materieel dat lag opgeslagen in de legerdepots. Sommige uitrustingsstukken dateren nog van tijdens de Eerste Wereldoorlog. In oktober 1939 stond het 1LD in voor de uitrusting van het 32ste Linieregiment (32Li) en in februari 1940 van het 4de Regiment Grenadiers (4Gr)

Aan de vooravond van de oorlog is de rol van de legerdepots bijna uitgespeeld. Enkel de eenheden die pas zullen worden gemobiliseerd tijdens Fase E van het mobilisatieplan (start van de vijandelijkheden) moeten nog worden uitgerust . Het betreft in hoofdzaak de Versterkingsbataljons van de verschillende Versterkings- en opleidingscentra (VOC’s). Dit is dan ook de voornaamste reden waarom het mobilisatieplan voorziet dat bij de start van de oorlog de legerdepots en het weinige resterende materieel zullen worden aangehecht aan de VOC’s.

Staf 1LD
Op 10 mei start het depot met de volledige mobilisatie van zijn effectieven. Er zullen op de eerste oorlogsdag veertien officieren aanwezig zijn in het depot. Het 1LD wordt aangehecht aan het 3de Versterkings- en Opleidingscentrum (3VOC) dat zich bij de aanvang van de oorlog in Bergen bevond. Omstreeks 06u00 geeft het HK/TRI het bevel de oorlogskantonnementen in Oost- en West-Vlaanderen in te nemen. Men vreesde immers dat de reguliere kazernes van ons leger gebombardeerd zullen worden en de regimenten van de VOC’s moeten zich door een onmiddellijke verhuis naar diverse kleinere dorpen en steden in West- en Oost-Vlaanderen in veiligheid stellen. De staf van het 3VOC zal zich in Lokeren vestigen. Gezien het 1LD zich reeds in Oost-Vlaanderen bevond diende het zich niet te verplaatsen. Het depot zal in Dendermonde de eerste oorlogsweek doorbrengen. Op de eerste dag van de achttiendaagse veldtocht komt Sdt Alfons De Clercq van het 1LD te Dendermonde om het leven.

Batterij Depot Artilleriepark/1LD
De reservisten bestemd voor een bepaald aantal groepen (het equivalent van een bataljon bij de artillerie) van de verschillende Regimenten Artilleriepark worden door de Batterij Depot Artilleriepark van uitrusting voorzien. Deze groepen zijn verantwoordelijk voor de stockage, bewaking en distributie van enerzijds het reservematerieel van de artillerie en anderzijds de diverse munitievoorraden voor onze artillerie. Van zodra deze eenheden gemobiliseerd en voorzien zijn van het nodige materieel worden ze naar hun respectievelijke regimenten doorgestuurd voor de uitvoering van hun opdracht.

Staf 1LD
Door de snelle opmars van de Duitsers werd het voor het Groot Hoofdkwartier (GHK) snel duidelijk dat de verdere opleiding enkel in Frankrijk, ver achter de linies, kon gebeuren. Alle eenheden van de VOC’s die niet ingezet werden voor de beveiliging van Brussel ontvangen de 13 mei om 14u00 het schriftelijk bevel van het HK/TRI om zich klaar te maken voor de verplaatsing naar Frankrijk. Dit naar analogie van wat er tijdens de Eerste wereldoorlog gebeurde. Het 3VOC dat zich nog in Oost-Vlaanderen bevond zal naar Frankrijk gestuurd worden om daar de opleiding van de rekruten van de klas ’40 te vervolledigen.

Terwijl het 1LD zijn bewakingsopdracht verderzet krijgt het de bijkomende opdracht twee stations te bewaken. Deze opdracht wordt uitgevoerd tot 17 mei

Staf 1LD
De verplaatsing naar Frankrijk was echter totaal niet voorbereid. Er was geen voorafgaandelijke regeling met de Franse militaire noch burgerlijke overheid, er waren geen voorafgaandelijke verkenningen van kantonnementen, er was slechts proviand voor twee dagen en er bestond geen logistieke organisatie voor herbevoorrading in Frankrijk. Daarenboven moesten de commandanten van de respectievelijke VOC’s zelf vervoer per spoor regelen door de treinen te gebruiken die het 7 Franse leger van generaal Giraud naar Zeeland hadden gebracht. Het bevel om de VOC’s naar Frankrijk te evacueren kwam echter geen dag te vroeg want de 13de mei om 16u00 steken de Duitsers de Maas over te Sedan en begint hun opmars naar de Atlantische kust met als opzet zoveel mogelijk geallieerde troepen te omsingelen.

Hulpdepot Aalst
Het hulpdepot te Aalst wordt gesloten. De meeste voorraden zijn uitgedeeld volgens het mobilisatieplan en er resten Kapitein-commandant Van Steenberghe nog een kleine partij goederen, waaronder zes volledige uitrustingspakketten voor infanteristen en vier Hotchkiss zware mitrailleurs. Samen met het bureaumaterieel van het depot wordt dit alles op twee vrachtwagens geladen die ontleend worden aan de plaatselijke Wachters der Verkeerswegen en Inrichtingen. Cdt Van Steenberghe rijdt met de twee vrachtwagens naar Aalst een neemt het bevel over van de Compagnie Algemene Diensten.

Staf 1LD
Het is pas in de loop van de dag dat Cdt Delanoyé bevestiging krijgt van het 3VOC dat hij naar Frankrijk kan vertrekken. Het depot van Dendermonde wordt ontruimd. Alle overgebleven voorraden en manschappen worden in het station van Dendermonde op de trein geladen. De laatste manschappen stijgen in rond 22u00, maar het treinstel blijft nog de ganse nacht te Dendermonde staan in afwachting van een beschikbaar treinpad naar de kust. Op de personeelsrol van het depot staan heel wat reserveofficieren die omwille van hun beroep in het burgerleven vrijgesteld zijn van mobilisatie zolang deze functie verder kan uitgevoerd worden. Zo blijft ondermeer de Brusselse brandweerofficier Luitenant Dacos aanvankelijk verder werden in de hoofdstad om slechts op 16 mei zijn legeruniform aan te trekken om Dendermonde trachten te vervoegen. Het 1ste Legerdepot is op die datum echter reeds uit Dendermonde vertrokken met het oog op de evacuatie naar Frankrijk van de Versterkings- en Opleidingscentra.

Staf 1LD
De trein van het depot verlaat om 05u00 het station van Dendermonde en rijdt over Gent en Deinze naar het spoorwegknooppunt te Lichtervelde. Hier komt het treinstel weer vast te zitten. De manschappen zullen tot ’s anderendaags moeten wachten vooraleer het sein op groen staat. Er is al behoorlijk wat tijd verloren gegaan en het 1LD bevindt zich bij de laatste eenheden die België nog moeten verlaten.

Staf 1LD
Het treinstel van het depot kan om 04u00 Lichtervelde passeren en bereikt de grenspost van Adinkerke rondom 08u30. Hier zit alle treinverkeer muurvast. Om 15u00 kan het depot de grens overrijden. Te Bray-Dunes laat een verkeersregelaar van het Franse leger weten dat de trein naar Narbonne zal gestuurd worden. Het depot komt echter omstreeks 18u00 vast te zitten in de spoorbundel van het rangeerstation te Duinkerken. Er staan tientallen Belgische treinstellen te wachten tot het spoor vrijkomt en deze zullen allen geblokkeerd raken wanneer de Duitsers op 20 mei Abbeville innemen en zo de geallieerde legers in het noorden de pas afsnijden.

1LD in Frankrijk
De trein van het 1LD zit nog steeds geblokkeerd in het rangeerstation van Duinkerken.

1LD in Frankrijk
De trein van het 1LD zit nog steeds geblokkeerd in het rangeerstation van Duinkerken.

Duitse opmars tussen 16 en 20 mei. In de nacht van 20 op 21 mei wordt de Franse kust bereikt.

Duitse opmars tussen 16 en 20 mei. In de nacht van 20 op 21 mei wordt de Franse kust bereikt.

Staf 1LD in Frankrijk
In de nacht van 20 op 21 mei bereiken de Duitsers Noyelle-sur-Mer aan de monding van de Somme. Hierdoor raken heel wat eenheden van de 3VOC ingesloten door de Duitsers. Door vertragingen onderweg naar het zuiden van Frankrijk wordt uiteindelijk hun terugtochtweg afgesneden. Een overzicht van de situatie van de eenheden van het 3VOC op 20 mei helpt een beeld te vormen van de ernst van de toestand waarin het 3VOC zich bevind.

  • Staf 3VOC: op doortocht naar Zuid-Frankrijk
  • 51Li: op doortocht naar Zuid-Frankrijk te Quesnoy ten zuiden van de Somme,
  • 62Li: Staf en II/62Li gestrand in Outreau (een buitenwijk van Boulogne), I/62Li gestrand in Calais,
  • 63Li: Staf, I/63 en II/63 gestrand in Outreau,
  • 1LD: gestrand te Duinkerke,
  • SchoolCie 3VOC: gestrand in Outreau,
  • Cie Instructie C47: gestrand in Outreau,

Staf 1LD in Frankrijk
Nu het duidelijk geworden is dat het depot niet langer naar het zuiden van Frankrijk zal kunnen reizen, besluit Kapitein-commandant Delanoeye om zijn treinstel terug te sturen naar ons land. Met enige moeite kan een rijpad naar Veurne verkregen worden, waar de manschappen omstreeks 14u00 aankomen.

1LD
Het depot wordt doorgestuurd naar Koksijde. De provinciecommandant van West-Vlaanderen laat het depot inkwartieren in het militaire kamp van Koksijde.

Staf 1LD
Het depot legt de wapens neer te Koksijde.

Na de capitulatie

De eerste Duitsers komen aan in deze kustgemeente op 1 juni en de manschappen worden op die datum formeel krijgsgevangen gemaakt. Op 2 juni wordt het depot afgemarcheerd naar Gent, waar het op 5 juni in het Feestpaleis aankomt. Drie dagen later wordt iedereen gedemobiliseerd en naar huis gezonden.

Slachtoffers

 

Bibliografie en Bronnen