6de Infanteriedivisie

Situatie op 10 mei 1940

Reglementaire benaming 6de Infanteriedivisie | 6ID
6ème Division d’Infanterie | 6DI
Type Infanteriedivisie
Ontdubbeld van n.v.t.
Onderdeel van IIde Legerkorps
Bevelhebber Luitenant-generaal Emile Janssens
Commandant Infanterie Generaal-majoor Ernest Graff
Commandant Artillerie Kolonel A. F. Stas
Stafchef Kolonel SBH P. Foulon
Intendant Kapitein E. Leonard
Commandant Transportkorps Kapitein-commandant Laporte
Standplaats Dekkingsstelling Albertkanaal
Sector Eindhout-Beringen
Commandopost in de Overstraat te Diest
Samenstelling Hoofdkwartier
1ste Regiment Grenadiers
1de Regiment Karabiniers
9de Linieregiment
6de Regiment Artillerie
7de Bataljon Genie
6de Bataljon Transmissietroepen
Wielrijderseskadron 6ID
1ste Compagnie Getrokken C47 6ID (Kapitein M. Brachot)
2de Compagnie Getrokken C47 6ID (Luitenant R. Tasier)
Geneeskundig Korps 6ID Staf (Med Maj C. Bormans)
Geneeskundige Versterkingcompagnie (Med Lt E. Roupin)
Lichte Ambulance (Med Lt F. Leonet)
Ambulance Infanteriedivisie (Med Kapt R. Pierard)
Sanitair Treinpeloton (Lt Ch. Van Bogaert)
Autopeloton der Sanitaire Vervoersformaties (Lt G. Warnecke)
Compagnie Intendance 6ID
Transportkorps 6ID Staf (Cdt P. Descamps)
Peloton voor Infanteriemunitie (Lt G. Grosjean)
1ste Autopeloton voor Infanteriemunitie (Lt I. Thiry)
2de Autopeloton voor Infanteriemunitie (Lt A. Foerster)
1ste Autopeloton voor Artilleriemunitie (Lt G. Losseau)
2de Autopeloton voor Artilleriemunitie (Lt J. Van Pelt)
Autopeloton voor Ravitaillering (Lt A. De Lil)
Autopeloton voor Materieel (Lt A. Gillieaux)
Atelier voor Herstelling van het Wagenpark (Lt M. Leblicq)
Compagnie Luchtafweermitrailleurs (Luitenant M. Van Hove)
Provoost (Luitenant A. Truyers)
Tijdelijke Eenheden IVde Groep 2de Regiment Legerartillerie
Iste Groep 4de Regiment Legerartillerie
IIde Groep 14de Regiment Artillerie
IIIde Groep 14de Regiment Artillerie

Tijdens de mobilisatie

Drie militairen van het Autopeloton voor Materieel te Kortessem in het voorjaar van 1940.

Staf 6Div
In volle vredestijd was de 6de Infanteriedivisie (6Div) een actieve infanteriedivisie die samen met de 5de Infanteriedivisie (5Div) van Bergen deel uitmaakte van het Iste Legerkorps (ILK). De 6de Infanteriedivisie (6Div) was gestationeerd in Brussel. De divisie had een speciale band met de hoofdstad want niet alleen de staf maar ook het 1ste Regiment Grenadiers, het 1ste Regiment Carabiniers, het 9de Linieregiment als het 6de Regiment Artillerie waren te Brussel gekazerneerd en werden in hoofdzaak met Brabantse dienstplichtigen samengesteld. De divisie werd dan ook te Brussel op oorlogsvoet gebracht op 26 augustus tijdens fase A van het mobilisatieplan. Uitzonderlijk bleef de 6Div tijdens de mobilisatie zijn drie actieve infanterieregimenten behouden. De norm voor de overige divisies van het zelfde type was om een actief regiment om te wisselen voor een ontdubbelingsregiment van eerste reserve. Op 30 augustus 1939 waren de voornaamste eenheden klaar om op het terrein te ontplooien. De divisie kreeg een sector op de lijn Halle-Ninove toegewezen en verplaatste zijn hoofdkwartier naar Sint-Kwintens-Lennik om op 5 september naar Vlezembeek te verhuizen.

Op 9 november 1939 vertrekt het ILK naar Zuidoost Limburg en de staf vestigde zich in het gerechtshof te Tongeren van waaruit de twee Div in lijn bevolen worden. De 5Div staat opgesteld van Lixhe tot Briegden, de 6Div bevindt zich ten westen van Briegden in de sector tussen Gellik en Genk. De divisiestaf bevond zich in die periode te Hoeselt.

Begin maart 40 neemt de 4de Infanteriedivisie de stellingen van de 6Div bij het ILK over en de divisie wordt gedurende rest van de maand maart een rustperiode gegund aan de kust. De eenheden worden overgeplaatst naar de westkust voor een statische bewakingsopdracht en de divisiestaf vindt onderdak te Oostende. De laatste verhuis van de 6Div vond plaats op 30 maart 1940 wanneer de divisie opnieuw terugkeert naar het Albertkanaal. De divisie neemt de sector Eindhout-Beringen over en wordt toegevoegd aan het het IIde Legerkorps (IILK). De 6Div bezet een bijzonder breed front van maar liefst 14,6Km en plaatst, zoals gebruikelijk aan het Albertkanaal, zijn drie infanterieregimenten op één enkele lijn die uit twee echelons bestaat.

De divisie beschikt over een relatief sterke artilleriesteun:

  • I/6A en I/4LA vormen het rechtstreeks vuursteun element voor het 9de Linieregiment
  • II/6A levert rechtstreekse vuursteun aan het 1ste Regiment Grenadiers
  • III/6A levert rechtstreekse vuursteun aan het 1ste Regiment Grenadiers
  • IV/6A, II/14A en III/14A vormen Ondergroepering OOST van het algemeen vuursteunelement
  • IV/2LA vormt Ondergroepering WEST van het algemeen vuursteunelement

De I/6A, IV/6A en III/14A hebben elk twee van hun drie batterijen op een vooruitgeschoven stelling staan om bijkomende artilleriedekking in de diepte te kunnen geven. Te Oostham, Kwaadmechelen en Meerhout zijn hiervoor bijkomende voorwaartse waarnemers geplaatst. Bovendien kan de vooruitgeschoven artillerie indien nodig beroep doen op een observatieballon van de 1ste Compagnie Luchtscheepvaart die opstijglocaties kan gebruiken te Vorst, Veerle en Westerlo. Deze ballon zal echter nooit ingezet worden.

De divisie beschikt niet over een compagnie C47 op T13 onderstellen, maar heeft ter compensatie wel een tweede compagnie getrokken C47 anti-tankkanonnen in de slagorde.

Kasteel Het Arendschot te Okselaar bood onderdak aan het hoofdkwartier van de 6Div.

Staf 6Div
Het hoofdkwartier van de 6Div en het 6A bevinden zich aan de Overstraat te Diest. Tijdens de ochtend wordt de staf overgebracht naar de oorlogscommandopost in landgoed “Het Arendschot” te Okselaar. Kolonel Stas en het commando van 6A neemt zijn intrek in de nabij gelegen Villa Bosquet.

Geneeskundig Korps 6Div
Het geneeskundig korps van de 6Div staat eveneens opgesteld te Diest. Om 01u30 verneemt men dat de alarmtoestand is afgekondigd. De aanwezige zieken worden afgevoerd naar het Medisch-Chirurgisch Centrum (MCC) van het IIde Legerkorps te Aarschot. De Lichte Ambulance neemt de ziekenzaal in de oude lakenhalle over als hospitalisatieruimte voor postoperatieve patiënten.

De Ambulance wordt overgeplaatst naar Averbode en start met de inrichting van de Medische Hulpplaats voor de divisie. Deze hulpplaats zal om 08u00 operationeel zijn. De ambulancevoertuigen van de divisie krijgen hun standplaats nabij Kilometerpaal 6 op de baan van Averbode naar Scherpenheuvel.

Inmiddels komen rond 05u30 de eerste gewonden aan te Diest. Het gaat om slachtoffers van de luchtaanvallen op het vliegveld van Schaffen en het Kamp van Beverlo. De patiënten worden gestabiliseerd en klaar gemaakt voor transport naar het MCC van Aarschot en het Militair Hospitaal te Leuven. De Lichte Ambulance kan op die manier de infirmerie van Diest ontruimen en vervoegt Scherpenheuvel nog voor middernacht. Hier zal een tweede Medische Hulpplaats geopend worden.

Transportkorps 6Div
Ook het transportkorps van de divisie is ingekwartierd te Diest en verplaatst zich na ontvangst van het alarm naar een kantonnement te Scherpenheuvel.

Staf 6Div
Even voor 19u00 worden de regimentscommandanten ontboden op de staf van de 6Div te Okselaar. Het Groot Hoofdkwartier vreest dat na de vijandelijke doorbraak bij de 7de infanteriedivisie en de Duitse inname van Tongeren een omsingeling van de de positie aan het Albertkanaal nabij is. Alle formaties ten oosten van de K.W. Stelling krijgen de opdracht om bij het vallen van de duisternis de mars naar het westen aan te vatten.

De 6Div moet zich in twee nachtelijke etappes via Berlaar en Putte naar Koningshooikt begeven. Tijdens de eerste etappe moeten alle eenheden ten westen van de lijn Aarschot-Westerlo gebracht worden. De aftocht van de divisie zal gedekt worden door de ten oosten opgestelde 14Div en het Wielrijderseskadron. De infanterieregimenten dienen het nodige personeel achter te laten om de oeverbunkers van het Albertkanaal te bemannen tot de nacht van 12 op 13 mei. De divisiestaf verplaatst zich tijdens de avond van Okselaar naar Booischot. Het hoofdkwartier wordt opnieuw geopend in kasteel Ter Laeken.

Geneeskundig Korps 6Div
De Lichte Ambulance opent de Medische hulpplaats van Scherpenheuvel om 07u00. De installatie bevindt zich op een kilometer buiten de dorpskern, langsheen de baan Scherpenheuvel-Diest. Het geneeskundig korps krijgt om 16u00 het bevel om naar de K.W. Stelling te trekken. De motorvoertuigen worden naar Berlaar gezonden. Het paardengerij krijgt Koningshooikt als bestemming.

Omstreeks 18u30 beveelt Geneesheer Majoor Bormans, chef van de medische diensten van de divisie, aan 1ste Kapitein Scarcez om een medische hulppost in te richten bij Kilometerpaal 63 van de Engsbergsesteenweg. Scarcez tijdt samen met Bormans terug naar Averbode om hier een motorambulance op te halen. Te Averbode zijn inmiddels de eerste militaire gewonden aangekomen. Er worden net drie manschappen van het 1ste Regiment Grenadiers aangebracht die bij de vernieling van de brug van Kwaadmechelen door brokstukken geraakt werden. Een van de militairen blijkt overleden. De overigen worden samen met de andere vervoerbare patiënten doorgestuurd naar Leuven.

Transportkorps 6Div
Bij een luchtaanval op Scherpenheuvel worden de kantonnementen van het transportkorps geraakt. Het blijft gelukkig bij materiële schade, maar er vallen wel burgerslachtoffers. Kapitein-commandant Laporte ontsnapt ternauwernood aan de dood wanneer tijdens het diner ook zijn woning geraakt wordt en deels instort. De helemaal onder het stof zittende officier rijdt met de serviet nog om de hals direct naar de divisiestaf te Okselaar om het incident te melden. De burgerslachtoffers worden intussen afgevoerd naar de medische hulpplaats te Averbode en van hier uit doorgestuurd naar het Sint-Pietersziekenhuis te Leuven.

Staf 6Div
De staf verblijft op Kasteel Ter Laenen te Booischot. Het IIde legerkorps laat na de middag weten dat de volledige aftocht van het kanaal een overhaaste beslissing was. Om het veldleger toe te laten de K.W. Stelling op een veilige manier te vervoegen, zal een troepenscherm ontplooid worden om het marsgebied te beveiligen tot de nacht van 13 op 14 mei. Het 1e Regiment Karabiniers (1C) wordt teruggestuurd om de volledige voormalige sector van de 6Div te bezetten tussen Eindhout in het westen en de Winterbeek in het oosten. Langsheen de Winterbeek zal het 2de Regiment Gidsen de verbinding maken met de Demer/Gete-Stelling waar de rest het Cavaleriekorps post vat. De overige formaties van de 6Div zullen de tocht naar de K.W. Stelling verder zetten.

Geneeskundig Korps 6Div
Het gemotoriseerde gedeelte van het geneeskundig korps bereikt Berlaar omstreeks 03u30 en wacht verdere bevelen af. De paardengespannen zijn nog steeds onderweg. Om 20u00 worden de motorvoertuigen naar Lint doorgestuurd om er te starten met de installatie van een nieuwe divisionaire hulpplaats. De voertuigen komen aan rond middernacht.

Staf 6Div
Het hoofdkwartier van de divisie wordt tijdens de tweede helft van de nacht verplaatst naar Lint.

Geneeskundig Korps 6Div
De nieuwe Medische Hulpplaats van Lint opent tijdens de voormiddag zijn deuren. Het paardengerij is rond 05u00 aangekomen te Koningshooikt en wacht hier de komende nacht af. Tijdens de nacht van 13 op 14 mei zal het geneeskundig korps weer herenigd zijn te Lint.

Geneeskundig Korps 6Div
Tijdens de avond wordt de Medische Hulpplaats overgebracht van Lint naar het Kasteel Sint-Michiel, op zo’n kilometer ten oosten van het Fort van Walem.

Staf 6Div
Op 16 mei komt onverwachts het bevel van het geallieerd opperbevel (via de Franse generaal Bilotte) om naar het westen terug te trekken. Zonder dat men de K.W. Stelling ten volle verdedigd heeft moet de stelling worden prijsgegeven. In het zuiden wist het Duitse leger immers een doorbraak te forceren over de Maas in de streek van Sedan en in het noorden heeft Nederland zich overgegeven. De Belgische legerleiding besluit om het veldleger terug te trekken op een nieuwe defensieve lijn langs de as Terneuzen-Gent-Oudenaarde. De terugtocht van de K.W. Stelling tot het kanaal Gent-Terneuzen zal in drie marsetappes gebeuren.

Om aan de aandacht van de Duitse luchtmacht te ontsnappen, wordt de commandopost van de 6Div tijdens de nacht van 15 op 16 mei verhuisd naar het Spoorwegfortje van Duffel. Dit hoofdkwartier zal bij de evacuatie van de K.W. Stelling tijdens de nacht van 16 op 17 mei verlaten worden. De divisiestaf wordt dan in één ruk doorgestuurd naar zijn nieuwe standplaats te Kaprijke. De divisie zal bij aankomst ontplooid worden in de sector Zelzate aan het Kanaal Gent-Terneuzen en zal onder het commando van het Vde Legerkorps (VLK) komen te staan.

Luitenant-generaal Janssens wordt als divisiecommandant afgelost en door de minister van defensie aangeduid om de rekruteringsreserve van het leger over te brengen naar Frankrijk.

Geneeskundig Korps 6Div
De medische eenheden zullen bij het verlaten van de K.W. Stelling Bassevelde als nieuwe bestemming krijgen.

Staf 6Div
Het eerste echelon van divisiestaf start met de opstelling van het hoofdkwartier te Kaprijke.

Staf 6Div
Het Belgische verdedigingsplan voor het Kanaal Gent-Terneuzen neemt zijn definitieve vorm aan. In het noorden bewaakt de 1ste Cavaleriedivisie de sector rond Terneuzen. Het centrum zal worden verdedigd door het Vde Legerkorps met de 17de en 6de Infanteriedivisies. Het zuidelijke deel van het kanaal is voor rekening van het IIde Legerkorps (IILK) met de 13de Infanteriedivisie en de 11de Infanteriedivisie. Ten noorden van de 6Div staat de 17Div opgesteld, ten zuiden van de 6Div bevindt zich de 13Div behorende tot het IILK.

Geneeskundig Korps 6Div
Te Bassevelde wordt gestart met de ontplooiing van de nieuwe Medische Hulpplaats van de divisie. Er worden drie grote boerderijen aan de Beekstraat uitgekozen voor de installatie.

Geneeskundig Korps 6Div
Er wordt een vooruitgeschoven chirurgische post geïnstalleerd aan de Burgstraat te Nieuwburg onder leiding van Geneesheer 1ste Kapitein Scarcez, regimentsarts van 6A.

Staf 6Div
Na de Duitse doorstoot tot Abbeville aan de Atlantische kust zijn de geallieerde legers in Noord-Frankrijk en Vlaanderen geheel omsingeld. Het geallieerde oppercommando heeft op 21 mei tijdens de Conferentie van Ieper besloten om de Schelde-linie op te geven. Hierop bepaalt de Belgische legerleiding tijdens de ochtend van 22 mei dat onze strijdkrachten niet zoals afgesproken zullen terugtrekken naar de Ijzer, maar stand zullen houden langsheen de Leie en het Afleidingskanaal van de Leie. Het Groot Hoofdkwartier laat deze terugtocht in twee fases uitvoeren en bepaalt dat de troepen opgesteld tussen het Bruggenhoofd Gent en Oudenaarde zich tijdens de nacht van 22 op 23 mei moet terugtrekken naar de Leie. In deze eerste fase zullen tevens een aantal troepen teruggetrokken worden uit het Bruggenhoofd Gent, de stad Gent en het Kanaal Gent-Terneuzen. Deze zones zullen dan definitief ontruimd worden tijdens de nacht van 23 op 24 mei. Om de Britten toe te laten meer troepen vrij te maken voor de geplande tegenaanval rond Arras, geeft onze legerleiding zijn akkoord om de 44th Infantry Division aan de Schelde af te lossen en de Belgische linies aan de Leie tot aan de rand van Menen te verlengen. De aflossing aan de Schelde wordt afgelast door de snelle ontwikkeling van de Duitse opmars.

De 6Div krijgt in de loop van de avond het bevel om zich terug te trekken en zich achter het Afleidingskanaal van de Leie op te stellen. Een boerderij in het dorp Kleit wordt de nieuwe standplaats voor de staf.

Staf 6Div
In de nacht van 22 op 23 mei wordt de 6Div aan de kanaaloever afgelost door de 2de Cavaleriedivisie. Het 2G is zowel ten noorden als ten zuiden van Zelzate in stelling gegaan.

Na de capitulatie

Slachtoffers

 

Bibliografie en Bronnen