12de Infanteriedivisie

Situatie op 10 mei 1940

Reglementaire benaming 12de Infanteriedivisie | 12ID
12ème Division d’Infanterie | 12DI
Type Infanteriedivisie
Ontdubbeld van n.v.t.
Onderdeel van IVde Legerkorps
Bevelhebber Generaal-majoor Constant De Wulf
Commandant Infanterie Generaal-majoor Charles Van Parijs
Commandant Artillerie
Stafchef Majoor SBH A. Aretz
Intendant Kapitein-commandant R. Massart
Commandant Transportkorps Majoor J. Etienne
Commandant Gezondheidsdienst Geneesheer Kapitein M. Thielens
Standplaats Versterkte Positie Antwerpen
Sector Kanaal van Turnhout-Massenhoven
Commandopost in Fort 2 te Wommelgem
Samenstelling Hoofdkwartier
2de Linieregiment
22ste Linieregiment
23ste Linieregiment
7de Regiment Artillerie
2de Bataljon Genie
12de Bataljon Transmissietroepen
Wielrijderseskadron 12ID
Compagnie Getrokken C47 12ID (Kapitein-commandant T. Van Speybroeck)
Geneeskundig Korps 12ID Staf
Geneeskundige Versterkingcompagnie (Med Lt W. Van Belle)
Lichte Ambulance (Med Lt L. Heintz)
Ambulance Infanteriedivisie (Med Lt C. Dusaucois)
Sanitair Treinpeloton (Lt V. Sampers)
Autopeloton der Sanitaire Vervoersformaties (Lt G. Roba)
Compagnie Intendance 12ID (Luitenant H. Legrand)
Transportkorps 12ID Staf
Peloton voor Infanteriemunitie (Lt P. Hagenaers)
1ste Autopeloton voor Infanteriemunitie (Lt R. Goetghebuer)
2de Autopeloton voor Infanteriemunitie (Lt jonkheer J. Mesmaekers)
1ste Autopeloton voor Artilleriemunitie (Lt G. Smet)
2de Autopeloton voor Artilleriemunitie (Lt J. De Wit)
Autopeloton voor Ravitaillering (Lt R. Lust)
Autopeloton voor Materieel (Lt W. Donck)
Atelier voor Herstelling van het Wagenpark (Lt F. Markay)
Compagnie Luchtafweermitrailleurs (Kapitein J. Van Der Veeken)
Provoost

Tijdens de mobilisatie

Generaal-majoor Constant De Wulf.

Staf/12Div
De 12de Infanteriedivisie (12Div) maakt aan de vooravond van de oorlog samen met de 15de Infanteriedivisie (15Div) en de 18de Infanteriedivisie (18Div) deel uit van het IVde Legerkorps (IVLK). De 12Div maakt deel uit van de Versterkte Positie Antwerpen (VPA) en bemant de oostelijke sector tussen de oude pantserforten en de nieuw aangelegde anti-tankgracht in de Voorkempen. De 12Div beschikt over een organiek artillerieregiment, het 7de Regiment Artillerie (7A). Het divisiehoofdkwartier staat opgesteld in het oude Fort 2 te Wommelgem

Geïntegreerd in de stellingen van de 12Div bevinden zich enkele verouderde forten van de VPA. In tegenstelling tot Luik en Namen werden de oude forten te Antwerpen niet herbewapend, maar ingericht tot infanteriesteunpunten. De geschutskoepels die nog tot in 1914 gebruikt werden, waren allen van hun kanonnen ontdaan tijdens WO1. Vanaf het midden van de jaren ’30 wordt in elk fort een aantal stellingen voor mitrailleurs en klein antitankgeschut gebouwd. Aan elk fort is een detachement van het 1ste Regiment Speciale Vestingseenheden Antwerpen (1SVE) toegewezen. Deze detachementen, ter sterkte van een compagnie infanterie, bestaan uit een honderdtal militairen met een dozijn zware en lichte mitrailleurs en komen onder bevel te staan van de regimenten van de 12Div. De oude forten en schansen zijn verbonden door een nieuw aangelegde anti-tankgracht. Het graven van de anti-tankgracht werd gestart in 1936 en de gracht werd pas voltooid in mei 1940. Vanuit de forten en de schansen kan scherend vuur afgegeven worden over de anti-tankgracht. Tussen de forten en schansen werd waar mogelijk gebruik gemaakt van Duitse bunkers uit de Eerste Wereldoorlog (zogenaamde Hollandstellung) en waar nodig werden nieuwe bunkers aangelegd. De hoofdwegen die de anti-tankgracht kruisen konden worden afgesloten met Cointet-elementen, de secundaire wegen waren voorzien van wegneembare militaire bruggen.

Cie C47/T13 van de 12Div
Bij de mobilisatie beschikte de 12de Infanteriedivisie (12Div) nog niet over C47 anti-tankkanonnen op T13 (Cie C47/T13). In maart 1940 wordt beslist de Cie C47/T13 op te richten. De drie regimenten van 12Div dienen personeel te leveren voor de oprichting van deze compagnie. Officieren, onderofficieren en soldaten worden uit de drie 14de Compagnies van de respectievelijke regimenten geplukt en naar Beverlo gestuurd om hun opleiding op T13 te krijgen. Elk bataljon zware bewapening (IVde Bataljon) van een infanterieregiment beschikte over een compagnie die was uitgerust met getrokken C47mm anti-tankkanonnen. Voor dit personeel zou de omvorming tot bemanning T13 minimaal zijn aangezien ze reeds vertrouwd waren met het kanon C47mm. De Cie C47/T13 van de 12Div zou bevolen worden door Kapitein-commandant F. Brunain, compagniecommandant van 14/IV/2Li. Door gebrek aan T13 werd de Cie C47/T13 van de 12Div nooit opgericht.

Cie C47/T13 van de 12Div
Bij het uitbreken van de oorlog wordt iedereen teruggestuurd naar zijn respectievelijke compagnie. Cdt Brunain neemt het commando terug over van de 14Cie van het 2Li.

Geneeskundig Korps 12 Div
De medische hulpplaats van de divisie bevindt zich aan de Langereep 18 te Wommelgem.

Staf/12Div
Vanaf de ochtend stromen Franse colonnes door de sector van de 12Div. De eenheden behoren tot het Franse 7de leger en zijn onderweg naar Nederland om er zoals afgesproken onze noorderburen bij te staan en de verbinding te vormen tussen de Nederlandse en de Belgische legers.

Staf/12Div
Het IVde Legerkorps meldt aan de 12Div dat de eerste troepen van de 18de Infanteriedivisie (18Div) zich door hun sector zullen terugtrekken van hun afstoppingsopdracht aan het Verbindingskanaal Maas-Schelde.

Staf/12Div
Het Franse 7de leger beslist om Nederland opnieuw te verlaten en de eerste hun troepen trekken opnieuw door de sector van de 12Div, maar dan wel in zuidelijke richting. Rond het middaguur wordt gemeld dat de Duitse voorhoeden te Sint-Lenaarts het Verbindingskanaal Maas-Schelde bereikt hebben.

Het Groot Hoofdkwartier besluit om in de vooravond om ook de westelijke helft van het Albertkanaal te verlaten en het veldleger volledig terug te trekken naar de Versterkte Positie Antwerpen en de K.W. Stelling. De 15de Infanteriedivisie vormt de schakel tussen de beide stellingen en zal in wijzerzin pivoteren om vervolgens tussen het Albertkanaal en Lier post te vatten. De 12de Infanteriedivisie blijft tussen Massenhoven en het Kanaal van Turnhout het zuidelijke deel van de anti-tankgracht van de Versterkte Positie Antwerpen bezetten.

Staf/12Div
Het gros van de 18Div trekt nu door de Versterkte Positie Antwerpen en begeeft zich richting Deurne.

Staf/12Div
De Duitse opmars nadert langzaam maar zeker de vesting Antwerpen. De Belgische genie vernielt de bruggen op het eerste gedeelte van Verbindingskanaal Maas-Schelde en voert wegvernielingen uit op de invalswegen uit Turnhout. Als een der laatste geallieerde eenheden sukkelen de Franse 4de Dragons over de vernielde kruispunten na hun terugtocht uit Oostmalle.

Staf/12Div
Na de Duitse inname van Abbeville en Noyelle aan de monding van de Somme zijn de geallieerde legers in Noord-Frankrijk en Vlaanderen geheel omsingeld. Het geallieerde oppercommando heeft op 21 mei tijdens de Conferentie van Ieper besloten om de Schelde-linie op te geven. Hierop beslist de Belgische legerleiding tijdens de ochtend van 22 mei dat onze strijdkrachten niet zoals afgesproken zullen terugtrekken naar de IJzer, maar stand zullen houden langsheen de Leie en het Afleidingskanaal van de Leie. Het Groot Hoofdkwartier laat deze terugtocht in twee fases uitvoeren en bepaalt dat in een eerste fase de troepen opgesteld tussen het Bruggenhoofd Gent en Oudenaarde zich tijdens de nacht van 22 op 23 mei moeten terugtrekken naar de Leie. In deze fase zullen tevens een aantal troepen teruggetrokken worden uit het Bruggenhoofd Gent en de stad Gent. De troepen opgesteld langs het Kanaal Gent-Terneuzen zullen hun stelling pas ontruimen tijdens de tweede fase in de nacht van 23 op 24 mei.

Staf/12Div
De 12Div van Luitenant-generaal De Wulf bevindt zich nu aan het Afleidingskanaal tussen Veldekens en Ronsele. Het 2Li ligt op rechts, het 23Li op links. Van elk regiment bevinden zich twee bataljons in de voorste vuurlinie. Het 22Li bezet het tweede echelon. De manschappen hebben zich de voorbije 36 uur op verschillende stellingen moeten ingraven en zijn bijzonder vermoeid.

Na de capitulatie

Slachtoffers

 

Bibliografie en Bronnen