Directies van de Genie en de Versterkingen

Reglementaire benaming Directie van de Genie en de Versterkingen |DGnV
Direction du Génie et des Fortifications |DGnF
Type Genie-eenheid
Ontdubbeld van n.v.t.
Onderdeel van
Bevelhebber Luitenant-generaal Jean Michelet
Standplaats Diverse
Samenstelling Staf
1ste Directie van de Genie en de Versterkingen (Namen) Staf
(Generaal-majoor A. Pirot) Sectie Werken (Maj I. Folon)
2de Directie van de Genie en de Versterkingen (Antwerpen) Staf
(Generaal-majoor Albert Heirman) Sectie Werken (LtKol SBH G. Rootsaert)
1ste Technisch Bureel (Lt G. Mesin)
2de Technisch Bureel (Lt G. Bastin)
3de Technisch Bureel (Lt J. Van Pelt)
3de Directie van de Genie en de Versterkingen (Luik) Staf
(Kolonel SBH M. Oudenne) Sectie Werken (Kol SBH G. Goutierre)
4de Directie van de Genie en de Versterkingen (Brussel) Staf
(Kolonel Charles Tricot) Sectie Werken (Cdt SBH H. Bernard)
5de Directie van de Genie en de Versterkingen (Gent) Staf
(Generaal-majoor L. Boël) Sectie Werken (Kol E. Chapeaux)
Technisch Bureel (Kapt G. Rens)

LtKol SBH Rootsaert, chef van de Sectie Werken van de 2de directie.

Tijdens de mobilisatie
Staf/DGnV
De Directies van de Genie en de Versterkingen spelen tijdens het eind van de jaren ’30 en doorheen de mobilisatieperiode een belangrijke rol bij het verwezenlijken van de diverse statische verdedigingslinies in ons land. De diverse directies hebben dan ook hun standplaatsen nabij de steden waar deze posities uitgebouwd worden. De vijf Directies van de Genie en de Versterkingen hangen af van de Algemene Inspecteur van de Genie en de Versterkingen van het Groot-Hoofdkwartier (GHK)

2DirGnV
De 2de Directie van de Genie en de Versterkingen (2DirGnV) is nauw betrokken bij het ontwikkelen van een anti-tankhindernis die de Versterkte Positie Antwerpen (VPA) moet beschermen. In oktober 1935 wordt nog gedacht aan het plaatsen van verschuifbare obstakels op rails die de acht voornaamste toegangsassen in de 1ste Sector van de VPA (tussen de Schelde en het kanaal Dessel – Turnhout – Schoten ook gekend als de Nordabschnitt van de Stelling Antwerpen) moesten afgrendelen. In juni 1936 geeft de toenmalige stafchef Luitenant-generaal Van den Bergen de opdracht aan de 2DGnV om een ontwerp te maken voor een anti-tankgracht voor de 1ste Sector en in augustus vraagt hij om een ontwerp te maken voor de 2de Sector (tussen het kanaal Dessel – Turnhout – Schoten en het Albertkanaal). Op 9 september 1936 kan de 2DGnV al een eerste ontwerp voorleggen dat de oude schansen en forten van Berendrecht, Stabroek, Smoutakker, Ertbrand en Brasschaat verbindt. De 2DGnV geeft in het voorontwerp aan dat gelijktijdig met de aanleg van de anti-tankgracht best ook de flankeringsbunkers die de gracht onder schot houden gebouwd moeten worden. LtGen Van den Bergen legt het ontwerp voor aan de minister van landsverdediging op 24 november 1936 en krijgt de goedkeuring voor de uitvoering van het plan op 17 december 1936. De bouw van de bunkers op de forten en schansen wordt eerst uitgevoerd en is voltooid eind februari 1937, behalve op de schans van Schilde die tijdens de Eerste Wereldoorlog door het Belgische leger werd opgeblazen. Hier dienen twee extra bunkers en een commandobunker bijgebouwd te worden. Op 14 november 1938 wordt de anti-tankgracht aanbesteed en de werken starten in het voorjaar van 1939. Op 21 maart 1939 is er al 700 meter gracht is afgewerkt, 400 meter ten westen en 300 meter ten oosten van de schans van Berendrecht. De volledige anti-tankgracht werd pas voltooid in mei 1940.

Overgave-overname document van de bunker Y1 in Oelegem opgesteld door Lt Paul Tomson van 2DGnV en getekend door Lt Henri De Bruyne van I/23Li

Overgave-overname document van de bunker Y1 in Oelegem opgesteld door Lt Paul Tomson van 2DGnV en getekend door Lt Henri De Bruyne van I/23Li

Wanneer uiteindelijk in april 1940 de infanteriedivisies stelling nemen achter de anti-tankgracht worden de bunkers door de 2DirGnV overgegeven aan een officier van de infanteriebataljons in lijn. Deze opdracht wordt uitgevoerd door de Luitenant Paul Tomson en Luitenant SBH Hiernaux.

4DirGnV
De 4de Directie speelt sinds 29 augustus 1939 een sleutelrol bij de planning en de aanleg van een belangrijk deel van de K.W. Stelling. Aan de vooravond van de oorlog is de 4DirGnV bezig met de aanleg van het gedeelte Leuven-Namen. De werken ten zuiden van Leuven zijn toevertrouwd aan Kol SBH Siron die zijn burelen heeft geïnstalleerd te Waver. De Sectie Werken te Waver wordt geleid door Kapitein-commandant SBH Bernard.

5DirGnV
De 5de Directie heeft zich vanaf midden jaren 30 bezig gehouden met de constructie van bunkers rond Gent. Het Bruggenhoofd Gent (TPG – Tête de Pont Gand) wordt gevormd door een bunkergordel ten zuiden van Gent. De bunkergordel bestaat uit 228 betonnen bunkers die in het algemeen een portaal hadden en één tot drie ruimten afgesloten door een gepantserde deur. Vier bunkers hadden nog een verdieping en 35 waren uitgerust met een stalen waarnemingskoepel. In het ontwerp van 5DGnV voor het Bruggenhoofd Gent vindt men het concept van forten en schansen terug. Zo worden twee weerstandsnesten (ongeveer vergelijkbaar met vroegere forten) en drie steunpunten (ongeveer vergelijkbaar met vroegere schansen) ingericht. Het enige verschil was dat in dit geval de forten en de schansen niet waren gemaakt uit één aaneengesloten structuur maar uit een aantal kort bij elkaar opgestelde lichtere en zwaardere bunkers die allen een bepaald gedeelte van het terrein bestreken. De Weerstandsnesten,  “Betsberg-Oosterzele” (22 bunkers) en “Muntekouter” (25 bunkers), werden in de vier richtingen verdedigd. Ze moesten in feite op zichzelf kunnen stand houden, zelfs al zou de rest van de bunkerlinie vallen. De Steunpunten staken steeds wat vooruit op de voorlinie. Deze werden in het algemeen in drie richtingen verdedigd. De steunpunten waren “Semmerzake” (13 bunkers),”Eke” (10 bunkers) en “Astene” (8 bunkers).

Staf/DGnV
Tijdens de veldtocht worden de directies naar Vlaanderen teruggetrokken. Hierbij blijven ze in de mate van het mogelijke nog actief. Zo is de 5de Directie te Gent mee verantwoordelijk voor de aanleg van versperringen in de binnenstad en het ondermijnen van de diverse bruggen, daarbij gebruik makend van genietroepen van het veldleger.

4DirGnV
Na de afkondiging van de algemene mobilisatie wordt nog verder gewerkt tot 14 mei aan de voltooiing van de K.W. stelling. Zo wordt nog de laatste hand gelegd aan het overstromingsgebied van de Dijle te Hansburg (ten noorden van Haacht), aan de graafwerken van anti-tankgrachten te Leuven, te Galgenberg (ten westen van Boutersem) en nabij de boerderij “La Misère” ten noorden van Beauvechin, aan de betonnering van bunkers langs het Kanaal Mechelen-Leuven en aan anti-tankhindernissen in de streek van Beauvechin. De werkzaamheden ontsnappen niet aan het oog van de vijand, zo wordt op 12 mei nog een werf te Perwez gebombardeerd.


4DirGnV
Op 14 mei krijgt Kolonel SBH Siron het bevel  om zijn bureel in Waver te ontruimen en zich bij de rest van de 4de Directie te voegen die zich aan het verplaatsen is naar een nieuwe opstelplaats achter de Leie.


4DirGnV
De 4de Directie krijgt het bevel zich verder terug te trekken tot achter de IJzer. Kol Tricot wordt overgeplaatst naar de Staf van de Directie voor aan- en afvoer bij het Leger (DREA) te Brugge. Andere officieren worden eveneens overgeplaatst. Kolonel SBH Siron neemt het bevel van de 4DirGnV over en krijgt opdracht om zich naar het zuiden van Frankrijk te begeven. Tezamen met de Dienst Militaire Bouwwerken van Kolonel Loché rijdt de colonne van 4DirGnV naar Lodève (Hérault). Hier krijgen ze opdracht verder door te reizen naar Montpellier waar ze op 31 mei toekomen. Op 1 juni wordt de 4de Directie overgeheveld naar het Versterkings- en Opleidingscentrum Genie (VOC/Gn) te Castries. Na integratie in het VOC/Gn wordt de directie opgegeven en het personeel wordt verdeeld over de verschillende eenheden van het VOC/Gn. Cdt SBH Bernard blijft niet bij het VOC/Gn maar wordt overgeplaatst naar het Kabinet van de Minister van Landsverdediging te Poitiers.

Slachtoffers

Bibliografie en Bronnen

    1. Gedetailleerde beschrijving van de bunkers langs de anti-tankgracht te noorden en oosten van de VPA [On line beschikbaar]: http://www.antitankgracht.be/index.php/de-bunkers [Laatst geraadpleegd 15 maart 2019]
    2. Gedetailleerde beschrijving van de bunkergordel in Gent [On Line beschikbaar]: https://www.bunkergordel.be/1-1-beschrijving%20tpg.htm [Laatst geraadpleegd 16 maart 2019].
  1. L’armée belge de France en 1940, door Jean Jamart Col BEM Hre, 1994, uitgeverij Schmitz, Bastogne.