Generale Staf der Legerartillerie

Type Staf
Ontdubbeld van n.v.t.
Onderdeel van Groot Hoofdkwartier
Bevelhebber Generaal-majoor Robert Lepoivre
Standplaats Mechelen
Samenstelling Generale Staf 1ste Bureau – Operaties
2de Bureau – Inlichtingen
3de Bureau – Personeel en materieel
4de Bureau – Ravitaillering en evacuatie (Kapitein-commandant Smits)
1ste Regiment Legerartillerie
3de Regiment Legerartillerie
IIde Groep, 5de Regiment Legerartillerie
Groepering Transportkorps der Legerartillerie (Kapitein-commandant L. Prignot)
Artillerie Meetdienst

Tijdens de mobilisatie

GS/LA
De Generale Staf der Legerartillerie (GS/LA) vormt de tussenschakel tussen het Groot Hoofdkwartier en de vijf regimenten van de zware artillerie die op niveau leger functioneren. De rol van de staf is in eerste instantie van technische aard en betreft in hoofdzaak de planning van de algemene vuursteun aan het veldleger onder directie van het Groot Hoofdkwartier en de coördinatie van de bevoorrading aan munitie van de diverse formaties.

Op 16 april 1940 wordt het veldleger een laatste keer grondig herschikt wanneer het oppercommando beslist om terug te keren naar een opstelling die een aanval vanuit het noordoosten veronderstelt. De Generale Staf der Legerartillerie werkt in dit kader een plan uit waarbij acht operatiezones voorbereid worden ter verdediging van de belangrijkste verdedigingslinies. Deze zones bestaan uit een aantal goed verkende schootsposities met bijhorende vuurplannen en kunnen elk aan een tactische groepering van de legerartillerie toegewezen worden:

  • Groepering A: schootsposities tussen Diest en Tessenderlo met doelen van Dessel tot Hasselt ter ondersteuning van het centrale deel van het Albertkanaal
  • Groepering B: diverse opstellingen tussen Kermt en Zoerle-Perwijs met doelen van Zoersel tot Mol als dekking van het westelijke deel van het Albertkanaal
  • Groepering C: schootsposities tussen Mortsel en Kontich binnen de Versterkte Positie Antwerpen van waaruit zowel oostwaarts als noordwaarts kan gevuurd worden
  • Groepering D: posities tussen Veltem en Kortenberg in steun van de zuidelijke helft van het aan het Belgische leger toegewezen deel van de K.W. Stelling
  • Groepering E: schootsposities tussen Kampenhout en Muizen ten ondersteuning van de noordelijke helft van het aan het Belgische leger toegewezen deel van de K.W. Stelling
  • Groepering G (“Gete”): posities tussen Diest en Drieslinter van waaruit de tussenstelling van de Gete kan ondersteund worden bij een mogelijke aftocht van het Albertkanaal naar de K.W. Stelling
  • Groepering H: posities tussen Wijnegem, Mortsel en Ranst ter ondersteuning van het noordoostelijke voorgebied van de Versterkte Positie Antwerpen
  • Groepering J (“Juliakanaal”): posities tussen Herk-de-Stad, Waterschei en Bilzen ter dekking van het Belgisch-Nederlandse grensgebied tussen Maaseik en Eben-Emael

Alleen de laatste groepering laat toe om bij een aanval eveneens het Nederlandse grondgebied te bestrijken, maar het Groot Hoofdkwartier is nog kort voor de inval bijzonder formeel in zijn verbod om onder geen beding op doelen buiten de landsgrenzen te vuren; ook niet als de Nederlanders daarom zouden vragen.

De relatief kleine staf omvat op 10 mei 1940 de volgende officieren:

  • Generaal-majoor Lepoivre, commandant van de legerartillerie
  • Luitenant-kolonel SBH Mattagne, stafchef
  • Geneesheer 1ste Kapitein De Landsheere, arts
  • Aalmoezenier Masai, padre
  • Kapitein-commandant Smits, chef van het bureau ravitaillering en evacuatie
  • Luitenant Marlinot
  • Luitenant Quenon
  • Luitenant Janne
  • Luitenant Biquet

Dit kader wordt ondersteund voor een 30-tal onderofficieren en manschappen. De staf beschikt over een half dozijn voertuigen en twee motorfietsen.

GS/LA
Op 10 mei 1940 staan slechts het 1LA, 3LA en de II/5LA onder bevel van Generaal-majoor Lepoivre. Het 2LA en 4LA en de I/5LA zijn afgedeeld bij de legerkorpsen ter versterking van de indirecte vuursteun op dit commandoniveau. Het II/5LA vormt een ietwat aparte artilleriegroep aangezien ze uitgerust is met Krupp spoorwegkanonnen. De formaties van de Legerartillerie zijn toegewezen aan vier van de acht tactische groeperingen:

GpgA GS/LA
Groepering A (bevelhebber: Kol Desoil, commandant 1LA – commandopost te Zichem)

  • Staf/1LA
  • I/1LA

GpgB GS/LA
Groepering B (bevelhebber: Kol Godeaux, commandant 3LA – commandopost te Putte)

  • Staf/3LA
  • II/1LA
  • I/3LA ontplooid te Kessel
  • III/3LA ontplooid te Deurne achter het Albertkanaal
  • 8Bij/II/5LA bevindt zich in Aarschot

GpgC GS/LA
Groepering C bestaat op dat ogenblik enkel uit de 5de Batterij spoorwegartillerie (bevelhebber: Lt Quoillin, batterijcommandat van 5/II/5LA – commandopost te Luithagen, Mortsel)

  • 5Bij/II/5LA bevindt zich te Luithagen

GpgJ GS/LA
Groepering J (Groepering “Julianakanaal”) (bevelhebber: LtKol Van Cutsem, commandant 5LA – commandopost te Hasselt)

  • Staf/5LA
  • Staf/II/5LA
  • III/1LA
  • 4Bij/II/5LA bevindt zich te Munsterbilzen
  • 6Bij/II/5LA bevindt zich te Hasselt
  • 9Bij/II/5LA bevindt zich te Diepenbeek

Aan het eind van de eerste oorlogsdag wordt Groepering J gedeeltelijk teruggetrokken naar het westen. De 4Bij/II/5LA verhuist naar Schaffen, de 6Bij/II/5LA verplaatst zich naar Deurne (bij Diest). Beide batterijen vervoegen Groepering A. Met deze bijzonder snelle terugtrekking van de spoorwegkanonnen uit Limburg wordt een unieke kans gemist om onze zware artillerie tussenbeide te laten komen om de Duitse doorbraak bij Vroenhoven en Veldwezelt te blokkeren.

GS/LA
Tijdens de nacht van 10 mei op 11 mei wordt de 9Bij/II/5LA verplaatst naar Drieslinter waardoor de Groepering J de facto ontbonden wordt, de groepering G daarentegen wordt geactiveerd.

GpgA GS/LA
Groepering A (bevelhebber: Kol Desoil, 1LA – commandopost te Zichem)

  • Staf/1LA
  • I/1LA
  • 4Bij/II/5LA opgesteld in Schaffen
  • 6Bij/II/5LA opgesteld in Deurne bij Diest

GpgC GS/LA
Groepering C bestaat op dat ogenblik enkel uit de 5de Batterij spoorwegartillerie (bevelhebber: Lt Quoillin, batterijcommandat van 5/II/5LA – commandopost te Luithagen, Mortsel)

  • 5Bij/II/5LA bevindt zich nog steeds te Luithagen nabij de keerdriehoek rond het Fort 4 van Mortsel

GpgG GS/LA
De Groepering G wordt geactiveerd wanneer het Groot Hoofdkwartier beveelt om de Demer/Gete-Stelling te bezetten. Volgende eenheden zullen deeluitmaken van de GpgG:

  • IV/14A zal ten westen van Halen ontplooien
  • III/1LA dient zich naar Webbekom te verplaatsen
  • 9Bij/II/5LA die slechts over één spoorwegkanon beschikt staat initieel opgesteld te Diepenbeek maar komt rond 15u30 toe te Drieslinter en dient te Drieslinter te blijven

De in totaal 22 stuks zwaar geschut zullen echter niet aankomen en de vorming van Groepering G draait uit op een fiasco. De IVde Groep van 14A loopt bij de terugtocht van het Albertkanaal in een hinderlaag en verliest al zijn 120mm FRG kanonnen terwijl III/1LA wordt na aankomst doorgestuurd naar Tervuren. Alleen de 9Bij van het 5LA blijft over als enige formatie van de groepering. Wanner het front Drieslinter snel nadert wordt de 9Bij bevolen zich achter de K.W. stelling terug te trekken. De trein komt echter vast te zitten halverwege tussen Grimde en Tienen. Het materieel wordt achter gelaten en de batterij trekt verder zonder kanonnen.

GS/LA
Op 13 mei bevestigt Generaal-majoor Lepoivre de definitieve slagorde van de legerartillerie voor de verdediging van de K.W. Stelling. De Generale Staf van de Legerartillerie installeert zich te Ramsdonk en zal met drie groeperingen werken:

GpgD GS/LA
Groepering D (bevelhebber: LtKol Van Cutsem, 5LA – commandopost te Aartselaar)

  • Staf, II/5LA
  • 5Bij/II/5LA
  • 6Bij/II/5LA
  • 7Bij/II/5LA
  • 8Bij/II/5LA

GpgE GS/LA
Groepering E (bevelhebber: Kol Desoil, 1LA – commandopost te Bulsom/Perk)

  • I/1LA
  • II/1LA
  • 4Bij/II/5LA

GpgH GS/LA
Groepering H (bevelhebber: Kol Godeaux, 3LA – commandopost te Wilrijk)

  • I/3LA
  • III/3LA
  • III/1LA

De aftocht van de legerartillerie van de K.W. Stelling vat aan op 15 mei.

GS/LA
Op 16 mei komt onverwachts het bevel van het geallieerd opperbevel (Franse generaal Bilotte) om verder westwaarts te trekken. Zonder dat men de KW Stelling ten volle verdedigd heeft moet de stelling worden prijsgegeven. Het Duitse leger wist immers een doorbraak te forceren in de streek van Sedan en in het noorden heeft Nederland zich overgegeven. Het veldleger zal aan het eind van de dag de K.W. Stelling ontruimen en zich terugplooien op de lijn Terneuzen-Gent-Oudenaarde. Het 3LA verlaat de K.W. Stelling en wordt richting Gent gestuurd.

GS/LA
Op 17 mei stelt de Generale Staf der Legerartillerie zijn plan op voor de verdediging van de lijn Terneuzen-Gent-Oudenaarde. De Generale Staf wordt opgesteld te Sint-Martens-Latem en de middelen worden opnieuw verdeeld over drie tactische groeperingen:

GpgA GS/LA
Groepering A (bevelhebber: Kol Godeaux, 3LA – commandopost te Waarschoot)

  • II/3LA
  • III/3LA

GpgB GS/LA
Groepering B (bevelhebber: Kol Desoil, 1LA – commandopost te Nazareth)

  • I/1LA
  • II/1LA
  • III/1LA
  • I/3LA

GpgC GS/LA
Groepering C (bevelhebber: LtKol Van Cutsem, 5LA – commandopost te Drongen)

  • Ondergroepering Noord (bevelhebber: Majoor Magis, 5LA – commandopost te Eeklo)
    • 5/II/5LA
    • 6/II/5LA
    • 8/II/5LA
  • Ondergroepering Zuid (bevelhebber: LtKol Van Cutsem, 5LA)
    • 4Bij, II/5LA te Aalter
    • 7Bij, II/5LA te Gent
    • 10Bij, II/5LA te Drongen

GpgC GS/LA
Tijdens de nacht van 17 op 18 mei nemen de overgebleven batterijen van de spoorwegartillerie hun stellingen in met het oog op de nakende verdediging van de nieuwe verdedigingslinie. De spoorwegkanonnen krijgen doelen toegewezen op de lijn Hulst-Aalst. Het veldleger heeft tijdens de terugtocht van de K.W Stelling naar de lijn Terneuzen-Gent-Oudenaarde de Dender bereikt. De rivier wordt verdedigd door de 1DivChA. De spoorwegartillerie houdt de verplichte doorgangen van de Duitse colonnes onder schot en kan dankzij de lange dracht van de zware kanonnen de vijand tot 15 Km voor de Belgische linies onder vuur nemen. Het Vickers kanon van de 10de Batterij wordt omwille van haar korte dracht niet in deze planning opgenomen. De 8Bij en de 7Bij permuteren.

  • Ondergroepering Noord (bevelhebber: Majoor Magis, 5LA – commandopost te Eeklo)
    • 5Bij, II/5LA
    • 6Bij, II/5LA te Aalter
    • 7Bij, II/5LA
  • Ondergroepering Zuid (bevelhebber: Kapitein-commandant Roosebeke, 5LA – commandopost te Mariakerke)
    • 4Bij, II/5LA initieel te Aalter vervolgens Deinze
    • 8Bij, II/5LA initieel te Gent vervolgens Drongen
    • 10Bij, II/5LA initieel te Drongen vervolgens Evergem en Sleidinge

GpgC GS/LA
Groepering C (bevelhebber: LtKol Van Cutsem, 5LA – commandopost te Drongen)

  • Ondergroepering Noord (bevelhebber: Majoor Magis, 5LA commandopost te Eeklo)
    • 5/II/5LA te Boekhoute
    • 6/II/5LA te Kaprijke
    • 7/II/5LA te Lembeke
  • Ondergroepering Zuid (bevelhebber: Kapitein-commandant Roosebeke, 5LA – commandopost te Mariakerke)
    • 4/II/5LA initieel te Aalter vervolgens Deinze
    • 8/II/5LA initieel te Gent vervolgens Drongen
    • 10/II/5LA initieel te Drongen vervolgens Evergem en Sleidinge

GpgC GS/LA
Groepering C (bevelhebber: LtKol Van Cutsem, 5LA – commandopost te Drongen)

  • Ondergroepering Noord (bevelhebber: Majoor Magis, 5LA commandopost te Eeklo)
    • 5/II/5LA te Boekhoute
    • 6/II/5LA te Kaprijke
    • 7/II/5LA te Lembeke
  • Ondergroepering Zuid (bevelhebber: Kapitein-commandant Roosebeke, 5LA – commandopost te Mariakerke)
    • 4/II/5LA initieel te Aalter vervolgens Deinze en De Pinte
    • 8/II/5LA initieel te Gent vervolgens Drongen
    • 10/II/5LA initieel te Drongen vervolgens Evergem en Sleidinge

GpgC GS/LA
Groepering C (bevelhebber: LtKol Van Cutsem, 5LA – commandopost te Drongen)

  • Ondergroepering Noord (bevelhebber: Majoor Magis, 5LA commandopost te Eeklo)
    • 5/II/5LA te Boekhoute
    • 6/II/5LA te Kaprijke
    • 7/II/5LA te Lembeke
  • Ondergroepering Zuid (bevelhebber: Kapitein-commandant Roosebeke, 5LA – commandopost te Mariakerke)
    • 4/II/5LA te De Pinte
    • 8/II/5LA te Drongen
    • 10/II/5LA initieel te Evergem en Sleidinge vervolgens te Wontergem

GS/LA
Op de Conferentie van Ieper op 21 mei werd onderling tussen Belgen, Fransen en Britten beslist dat het front achteruit moet. De reden voor deze beslissing lag bij het feit dat de Duitsers er in geslaagd waren om bij Oudenaarde, in de Britse sector, een permanent bruggenhoofd over de Schelde te vestigen. Hierdoor verliest het Bruggenhoofd Gent al zijn belang en is terugplooien noodzakelijk. Ten gevolge van de beslissingen op de Conferentie van Ieper zal Leopold III besluiten het Belgische leger naar de Leie en het Afleidingskanaal van de Leie terugtrekken. De Generale Staf der Legerartillerie maakt het plan op voor inzet van zijn middelen en vormt drie groeperingen:

GpgA GS/LA
Groepering A (bevelhebber: Kol Godeaux, 3LA)

  • Staf/3LA
  • I/3LA
  • II/3LA
  • III/3LA

GpgB GS/LA
Groepering B (bevelhebber: Kol Desoil, 1LA – commandopost te Rijseleinde)

  • Staf/1LA
  • I/1LA
  • II/1LA
  • III/1LA

De inzet van deze groepering als onderdeel van de legerartillerie gaat echter niet door. Omstreeks 08u30 laat de staf van de legerartillerie weten dat Kolonel Desoil en zijn drie groepen aangehecht worden bij het IVde Legerkorps. De kolonel verklaart na de veldtocht dat hij binnen deze structuur opereerde tot de capitulatie.

GpgC GS/LA
De commandant van 5LA, tevens commandant van de GpgC krijgt marsorders voor de terugtocht. Aanvankelijk volgen een reeks tegenstrijdige bevelen die de spoorwegkannonen nu eens achter de Ijzer en dan weer achter de Leie en het Afleidingskanaal van de Leie willen sturen. Uiteindelijk wordt de verwarring op de staf van de legerartillerie opgeklaard en volgen de juiste instructies. De spoorwegkanonnen vormen nog steeds Groepering C van de legerartillerie, maar de ondergroeperingen verdwijnen uit het organisatieschema. De commandopost van 5LA wordt opgesteld te Ardooie.

De posities van de legerartillerie worden als volgt herschikt:

GpgA GS/LA
Groepering A (bevelhebber: Kol Godeaux, 3LA – commandopost te Maria-Aalter)

  • Staf/3LA
  • I/3LA ten westen van Kanegem
  • II/3LA ten zuidwesten van Knesselare
  • III/3LA ten westen van Aalter

GpgC GS/LA
Groepering C (bevelhebber: LtKol Van Cutsem, 5LA – commandopost te Drongen)

  • Staf/5LA
  • 4/II/5LA te Ingelmunster
  • 5/II/5LA te Pittem
  • 6/II/5LA te Tielt
  • 7/II/5LA te Roeselare
  • 8/II/5LA te Ingelmunster

Na de capitulatie

Slachtoffers

Bibliografie en Bronnen